Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. M. O., pełnomocnik M. O.-K. i K. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o nałożenie grzywny zgodnie z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a.").
W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny o Wojewódzka Komisja do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w P. wskazała, że nie zachodzi przesłanka z art. 55 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że skarga wnioskodawców wpłynęła do Komisji w dniu 2 listopada 2022 r., a odpowiedź na skargę wraz z jej odpisem oraz aktami sprawy wysłana została do Sądu w dniu 1 grudnia 2022 r. Komisji wskazał, że skarga wnioskodawców postanowieniem WSA w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2023 r. roku została odrzucona w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 780/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek o wymierzenie Wojewódzkiej Komisji do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w P. grzywny okazał się niezasadny, co skutkowało jego oddaleniem.
Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jego wniesienia. Wniosek jest dopuszczalny, gdy wniosek wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia on wymogi formalne i został złożony w terminie. Zgodnie z uchwałą NSA w składzie 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42, wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy.
Przy czym bez wpływu na możliwość wymierzenia grzywny organowi pozostają okoliczności związane z dopuszczalnością samej skargi czy trybem jej wniesienia. Przedmiotem postepowania prowadzonego na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest badanie prawidłowości realizacji przez organ obowiązku spoczywającego na nim na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy i ma charakter dyscyplinujący, restrykcyjny i prewencyjny sankcjonujący niewykonanie tego obowiązku. Natomiast dopuszczalność wniesienia skargi czy ocena prawidłowości jej wniesienia jest wyłączną kompetencją sądu administracyjnego realizowaną w toku postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. II GZ 431/11 oraz z dnia 22 października 2021 r., sygn. I OZ 377/21, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Dlatego mimo odrzucenia skargi postanowieniem z dnia 10 stycznia 2023 r. w sprawie IV/SA Po 780/22 z powodu braku kognicji sądu administracyjnego, wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie tej skargi Sądowi podlegał rozpoznaniu.
W ramach badania wniosku pod względem formalnym ujawniły się braki formalne oraz nie został od niego uiszczony wpis sądowy. Braki te na wezwanie Sądu zostały prawidłowo uzupełnione przez Wnioskodawcę w terminie (k. 15, 17-22 akt sąd.).
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd, w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z powołanego wyżej art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900).
Przepisy te przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny.
Jak zwraca się w uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, CBOSA). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu.
W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy.
Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku o wymierzenie grzywny przez skarżącego (wnioskodawcę).
W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Wojewódzka Komisja do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w P. nie uchybiła trzydziestodniowemu terminowi do przekazania Sądowi skargi wnioskodawców z dnia 24 października 2022 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co uzasadniało oddalenie wniosku o wymierzenie Komisji grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Skargę wnioskodawców z dnia 24 października 2022 roku, która wpłynęła do Komisji w dniu 2 listopada 2022 r., została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez organ w dniu 1 grudnia 2022 roku (k. 7 akt sąd.).
Sądowi znane jest z urzędu także na podstawie akt sprawy o sygn. IV SA/Po 780/22, że sprawa zainicjowana została skargą z 24 października 2022 roku na pismo Wojewódzkiej Komisji do Spraw Orzekania o Zdarzeniach Medycznych w P. z dnia 12 października 2022 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. W aktach sądowych sprawy prowadzonej pod sygn. akt IV SA/Po 780/22 znajduje się skarga wnioskodawców z dnia 24 października 2022 roku (k. 6 akt sąd. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 780/22) oraz koperta przesyłki, którą organ przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę wraz z jej załącznikami oraz z odpowiedzią na skargę (k. 31 akt sąd. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 780/22). Przesyłka ta została nadana do WSA w Poznaniu w Urzędzie Pocztowym w dniu 1 grudnia 2022r. o czym świadczy widniejąca na kopercie pieczęć placówki pocztowej.
Sposób obliczania terminów w toku postępowania sądowoadministracyjnego uległ uregulowaniu w rozdziale 5 działu III p.p.s.a. Stosownie do treści art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a., terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W myśl art. 111 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 t.j.), termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, przy czym jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.
Termin do przekazania do Sądu skargi z dnia 24 października 2022 roku, która wpłynęła do kancelarii organu w dniu 2 listopada 2022 r., wynoszący 30 dni, minął w dniu 2 grudnia 2022 r. (piątek). Nadanie w dniu 1 grudnia 2022 r. roku przez skarżony organ w placówce pocztowej skargi 24 października 2022 roku ziściło się w czasie biegu terminu do przekazania skargi zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a.
Nie została zatem spełniona przesłanka ustawowa do nałożenia grzywny na organ wskazana w art. 55 § 1 p.p.s.a., gdyż organ zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. w zakreślonym 30-dniowym terminie.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie akt Sądowi w terminie okazał się niezasadny.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. Na podstawie art. 55 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym.