Uzasadnienie
W dniu 14 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek Z. D. (dalej: "wnioskodawcy") o wymierzenie Komendantowi Głównemu Straży Pożarnej grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.
W dniu 7 marca 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wnioskodawca zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że wnioskodawca mieszka samotnie, posiada bezczynszowy własnościowy lokal mieszkaniowy o pow. 33,38 m2). Podał, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej I grupy w wysokości 1 298,61 zł netto. Z renty potrącane są kwoty: 700 zł tytułem alimentów oraz 894,48 zł tytułem zajęcia komorniczego. Ponadto wymienił następujące wydatki miesięczne: leki – 77,97 zł, woda i ścieki – 88,32 zł, C.O. – 161,30 zł, PZU – 20 zł, "Gewax" – 58 zł, odpady – 14 zł, energia elektryczna – 50 zł, polisa ubezpieczeniowa – 28,26 zł, wyżywienie – nie mniej niż 430 zł, środki higieny – 80 zł. Do wniosku wnioskodawca dołączył kopie: decyzji o waloryzacji renty policyjnej z marca 2015 r., pismo z dnia [...] maja 2015 r. Komornika sądowego o zajęciu świadczenia rentowego (w kwocie 894,48 zł, pismo z [...] października 2015 r. z Zakładu Emerytalno-Rentowego [...] z informacją, że od listopada 2015 r. ze świadczenia będą dokonywane potrącenia alimentacyjne w łącznej wysokości 700 zł.
Rozpoznając wniosek, zważono co następuje:
Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia.
Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny.
Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Jak wynika z informacji zawartych w PPF i kopii dokumentów dołączonych do wniosku wnioskodawca otrzymuje rentę w wysokości 3577,93 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 208,17 zł. Aktualnie ze świadczenia dokonywane są potrącenia alimentacyjne (700 zł) oraz potrącenie w związku z zajęciem komorniczym (894,48 zł), a także pobierana jest zaliczka na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia zdrowotne w łącznej wysokości 642,01 zł. Z powyższego wynika, że do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota ok. 1341 zł (3577,93 zł – 2236,49 zł) tytułem renty oraz kwota 208,17 zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego. Wymienione przez wnioskodawcę wydatki na utrzymanie (utrzymanie mieszkania, media, ubezpieczenia, lekarstwa, wyżywienie) wynoszą ok. 907 zł. Różnica pomiędzy pozostająca do dyspozycji skarżącego kwotą netto (ok. 1550 zł) oraz wymienionymi przez niego wydatkami (907 zł) wynosi ponad 600 zł.
W tej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem. Należy mieć bowiem na uwadze, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Ewentualne zażalenie na postanowienie z dnia 14 marca 2016 r. o odrzuceniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny, jest wolne od wpisu (art. 220 § 4 P.p.s.a.).
Mając na uwadze całokształt okoliczności w niniejszej sprawie stwierdzono, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle krytyczna, że przemawia za udzieleniem mu pomocy z budżetu państwa.
W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia