Uzasadnienie
K. S. pismem z 7 kwietnia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydium Krajowej Rady Polskiego Związków Działkowców grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") za niezastosowanie się do obowiązku, wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi na Uchwałę z [...] listopada 2013 r. nr [...].
W odpowiedzi na ww. wniosek Krajowa Rada Polskiego Związku Działkowców wskazała, że w świetle kodeksu postępowania administracyjnego Polski Związek Działkowców nie jest organem administracji publicznej, dlatego też nie podlega przepisom ustawy p.p.s.a. W konsekwencji nie jest organem zobligowanym do pośredniczenia między obywatelem a organem sprawiedliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.
W myśl § 2 tego artykułu organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 55 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z treścią art. 63 p.p.s.a. jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 p.p.s.a.).
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że wymierzenie grzywny za nie przekazanie skargi w ustawowym terminie możliwe jest jedynie w stosunku do organów administracji. Pojęcie organów administracji zostało usystematyzowane w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej: "k.p.a."). Organy wymienione w art. 1 pkt 1 k.p.a. określa się mianem organów administracji w znaczeniu ustrojowym, natomiast inne organy państwowe i podmioty gdy są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych pkt 1 powołanego przepisu, określa się mianem organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym. W art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. wymieniono podmioty, zaliczane do organów administracji publicznej. Są nimi: ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej) oraz organy jednostek samorządu terytorialnego.
Polski Związek Działkowców nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym w tym rozumieniu, że miałby w sprawie dotyczącej wygaśnięcia członkostwa wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania skargi.
Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś zgodnie § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Ponadto zgodnie z treścią art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Pozycja ustrojowa Polskiego Związku Działkowców (dalej: "PZD"), działającego przez swoje organy określone w statucie, została wskazana w art. 25 ustawy z 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2005r., nr 169, poz. 1419 ze zm., dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy Polski Związek Działkowców jest ogólnopolską, samodzielną i samorządną organizacją społeczną powołaną do reprezentowania i obrony praw i interesów swych członków wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych.
Polski Związek Działkowców posiada osobowość prawną i działa poprzez swoje organy ustanowione ustawą oraz statutem. Jednostki organizacyjne PZD korzystają z osobowości prawnej PZD w ramach uprawnień i odpowiedzialności określonej statutem (art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy)
Artykuł 29 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy wskazuje, że PZD działa na podstawie ustawy oraz statutu uchwalonego przez Krajowy Zjazd Delegatów, a statut określa w szczególności sposób nabywania i utraty członkostwa w PZD oraz przyczyny utraty członkostwa, a także zasady i tryb przydziału działek w rodzinnych ogrodach działkowych.
Z kolei jak stanowi art. 32 ustawy w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w PZD oraz nabycia lub utraty użytkowania działki w rodzinnym ogrodzie działkowym zainteresowany może – po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego – dochodzić swoich praw na drodze sądowej.
Analiza powyższych przepisów wskazuje, że PZD nie ma statusu organu administracji publicznej, a akty wydawane przez Związek nie należą do aktów mogących stanowić, w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a., przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Możliwości sprawowania kontroli administracyjnej w zakresie aktów PZD nie przewidują również przepisy ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że co prawda art. 32 ustawy przewiduje możliwość dochodzenia przez zainteresowanego praw na drodze sądowej – po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego – w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w PZD oraz nabycia lub utraty użytkowania działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, jednakże przepis art. 177 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z którymi sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów, przesądzają o właściwości sądu powszechnego w sprawach wynikających z ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych.
Wobec powyższego, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.