Uzasadnienie
A. K. była członkiem P. i miała przydzieloną do użytkowania działkę nr (...) w Rodzinnym Ogrodzie Działkowym "(...) " w P. Uchwałą z dnia (...) lipca 2006r. Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego "(...)" działając w oparciu o § 36 i § 37 statutu P. z dnia (...) kwietnia 2006r. postanowił pozbawić A. K. członkostwa w P. a wraz z nim prawa użytkowania działki nr (...) w ROD "(...) ". Jak wynika z pouczenia zawartego w uchwale, zgodnie z § 38 statutu P. od uchwały tej przysługiwało A. K. prawo odwołania się do Komisji Rozjemczej ROD w terminie 14 dni od daty otrzymania uchwały, za pośrednictwem Zarządu ROD "(...) ".
A. i M. K. pismem z dnia 28 lipca 2006r. złożyli odwołanie od uchwały Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego "(...)" z dnia (...) lipca 2006r.
Pismem z dnia 2 września 2006r. Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego "(...)" poinformował M. K. jako pełnomocnika A. K., iż pismo z dnia 28 lipca 2006r. nie spełnia kryteriów dotyczących składania wniosków odwoławczych, o których mowa w § 56 statutu P., ponieważ nie jest skierowane do Komisji Rozjemczej ROD jako organu ustanowionego do rozpoznawania i rozstrzygania odwołań od uchwał zarządu ROD zgodnie z § 102 statutu P. Wobec powyższego pismo A. i M. K. z dnia 28 lipca 2006r. nie zostało potraktowane przez Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego "(...)" jako formalne odwołanie od uchwały z dnia (...) lipca 2006r.
Pismem z dnia 19 grudnia 2006r. / data stempla biura podawczego / A. i M. K. zaskarżyli uchwałę Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego "(...)" z dnia (...) lipca 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pismem z dnia 12 stycznia 2007r. Zarząd Rodzinnego Ogrodu Działkowego "(...)" w P. wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, iż Zarząd ROD nie ma osobowości prawnej, która na podstawie ustawy o ROD oraz statutu P. przysługuje jedynie P. w W. działającemu w charakterze strony w postępowaniach sadowo-administracyjnych za pośrednictwem O. P. w W. Ponadto wskazał, że skarżący nie wyczerpali drogi instancyjnej postępowania odwoławczego wewnątrzorganizacyjnego oraz, że droga administracyjna dla tego rodzaju spraw jest niedopuszczalna gdyż zgodnie z art. 32 ustawy o ROD dla tego rodzaju roszczeń przewidziana jest droga postępowania cywilnego.
Pismem z dnia 29 maja 2007r. / data stempla biura podawczego / A. i M. K. wskazali, że stroną postępowania jest P. ul. (...).
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych / Dz. U. Nr 169, poz. 1419 ze zm. / P., zwany dalej P., jest ogólnopolską, samodzielną i samorządną organizacją społeczną powołaną do reprezentowania i obrony praw i interesów swych członków wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych.
P. posiada osobowość prawną i działa poprzez swoje organy ustanowione ustawą oraz statutem. Jednostki organizacyjne P. korzystają z osobowości prawnej P. w ramach uprawnień i odpowiedzialności określonej statutem / art. 27 ust. 1, 2 i 3 powołanej wyżej ustawy /.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy jednostkami organizacyjnymi P. są:
- 1. rodzinny ogród działkowy jako podstawowa jednostka organizacyjna;
- 2. jednostki terenowe;
- 3. jednostka krajowa.
Członkami P. są osoby fizyczne użytkujące działki w rodzinnych ogrodach działkowych / art. 30 ust. 1 ustawy /.
Zgodnie ze statutem P. uchwalonym przez (...) Krajowy Zjazd Delegatów P. w dniu 6 kwietnia 2006r. członkostwo w P. ustaje m. in. na skutek pozbawienia. Pozbawienie członkostwa zwyczajnego następuje w drodze uchwały zarządu ROD - § 29 ust. 1 pkt 3, § 37 ust. 1 statutu P.. Zgodnie z § 38 ust. 1 statutu P. członkowi zwyczajnemu przysługuje prawo odwołania się od uchwały o pozbawieniu go członkostwa do komisji rozjemczej ROD.
Z kolei jak stanowi art. 32 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w P. oraz nabycia lub utraty użytkowania działki w rodzinnym ogrodzie działkowym zainteresowany może – po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego – dochodzić swoich praw na drodze sądowej.
W postępowaniu sądowym w sprawach członkowskich po wyczerpaniu postępowania wewnątrzzwiązkowego P. reprezentuje zgodnie ze statutem jednostka terenowa P., zwana okręgiem, który w tym zakresie korzysta z osobowości prawnej P. - § 108 ust. 1 i 2 oraz § 125 ust. 1 i 2 statutu P. W przedmiotowej sprawie rozważenia wymaga, jaki sąd, tj. sąd powszechny czy sąd administracyjny, zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych jest właściwy do rozstrzygania spraw związanych z pozbawieniem członkostwa w P. po wyczerpaniu przez zainteresowanego postępowania wewnątrzorganizacyjnego.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne;
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do pojęcia "działalności administracji publicznej", do którego odwołuje się w/w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działalność administracji publicznej prowadzona jest przez określone podmioty będące organami administracji publicznej, które realizują zadania polegające na wykonywaniu zwierzchniej władzy przysługującej państwu.
W literaturze przyjmuje się, że za organ administracji uważa się wewnętrzną jednostkę organizacyjną danego podmiotu prawa, która jest wyposażona w uprawnienia wyrażania woli tego podmiotu (państwa, samorządu terytorialnego). Uprawnienie to opiera się na prawie i jest ujęte jako wykaz zadań i kompetencji danego organu. Istotne cechy danego organu to określony prawnie zakres i możliwość podejmowania działań władczych / Prawo administracyjne pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie Zofia Duniewska i inni Centrum Doradztwa i Informacji Difin sp. z o.o. Warszawa 2004 /.
Można zatem przyjąć, że organ administracji publicznej:
- • stanowi wyodrębnioną część aparatu administracji publicznej, tworzoną na podstawie prawa i w sposób przez prawo przewidywany,
- • działa w imieniu i na rachunek państwa albo w imieniu i na rachunek jednostki samorządu terytorialnego, będącej odrębnym podmiotem władzy publicznej w państwie,
- • o ile prawo to dopuszcza, jest upoważniony do posługiwania się srodkami władczymi,
- • wykonuje zadania publiczne z zakresu administracji,
- • działa w ramach przyznanych mu przez prawo kompetencji.
Natomiast jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych P. jest ogólnopolską, samodzielną i samorządną organizacją społeczną.
W doktrynie organizacje społeczne określa się jako trwałe zrzeszenia osób fizycznych lub prawnych, nie wchodzące w skład szeroko rozumianego aparatu państwowego. Organizacja społeczna nie ma przymiotu organu administracji publicznej, chyba, że z mocy ustawy bądź umowy cywilnej realizuje funkcje administracji publicznej.
Z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych wynika, że do zadań P. należy w szczególności: propagowanie idei ogrodnictwa działkowego w społeczeństwie, działanie na rzecz wszechstronnego rozwoju ogrodnictwa działkowego, zakładanie rodzinnych ogrodów działkowych, inicjowanie i współdziałanie w prowadzeniu badań z zakresu ogrodnictwa, ochrona przyrody i środowiska, pomoc oraz poradnictwo w zagospodarowaniu działek i prowadzeniu upraw ogrodniczych, propagowanie wiedzy ogrodniczej, prowadzenie działalności społecznej, wychowawczej, wypoczynkowej, rekreacyjnej i innej na rzecz członków P., ich rodzin oraz społeczności lokalnych.
Powołane wyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że P. nie jest organem administracji publicznej, którego działalność podlegałaby kontroli sądów administracyjnych.
Z tych przyczyn skargę, jako niedopuszczalną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.