Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego) D. D. wniosła o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z powodu nieprzekazanie Sądowi skargi do dnia 18 sierpnia 2011 r.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, iż dnia 19 lipca 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 15 stycznia 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Termin przesłania skargi do Sądu minął zatem w dniu 18 sierpnia 2011 r. Natomiast organ oznaczył odpowiedź na skargę datą 19 sierpnia 2011 r. Skoro w aktach sprawy brak jest koperty z datą stempla pocztowego uznano, że tego samego dnia przekazano skargę do Sądu. Zatem Minister naruszył termin do przekazania skargi o jeden dzień.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, iż skargę przekazano do Sądu dnia 19 sierpnia 2011 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Podkreślono, że Minister podjął wszelkie działania by postępowanie administracyjne z wniosku D. D. toczyło się w ustawowych terminach. Przyznano, że skargę na bezczynność przekazano z jednodniowym opóźnieniem, jednakże nie było to spowodowane opieszałością organu, jego bezczynnością bądź celowym przedłużeniem terminu przekazania skargi. W okresie od wpłynięcia skargi do jej przekazania do Sądu Minister podejmował działania służące wyjaśnieniu sytuacji Wnioskodawczyni i dopiero po jednoznacznym ustaleniu wszelkich wątpliwości mógł przygotować odpowiedź na wniesioną skargę, wymagającą odpowiedniego czasu. Niezwłocznie po sporządzeniu odpowiedzi, skarga została przekazana wraz z aktami do Sądu. Na koniec zauważono, że to działania Skarżącej wydłużają postępowanie (zwrócono uwagę na wniosek o wymierzenie grzywny wniesiony wcześniej z zarejestrowany przez Sąd pod sygn. akt IV SO/Wa 31/11), zaś w przedmiotowej sprawie jeden dzień opóźnienia nie należy traktować za mające charakter uwłaczający podstawowym prawom obywatela.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do art. 55 § 1 ppsa w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ppsa, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Wskazać należy, iż regulacja zawarta w art. 55 § 1 ppsa zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej co oznacza, iż wymierzenie grzywny jest środkiem służącym realizacji tego celu.
Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania Sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny, a po wtóre od złożenia stosownego wniosku przez stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 594/11, ogólnodostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyty w § 1 w/w przepisu, wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Dlatego też, rozstrzygnięcie wniosku strony o zastosowanie sankcji przewidzianej w komentowanym przepisie powinno być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności sprawy, np. ustaleniem przyczyn uchybienia terminu określonemu w art. 54 § 2 ppsa (por. A. Kabat [w:], B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, LEX 2011).
W ocenie Sądu, istotne znaczenie odgrywa również zakres opóźnienia w kontekście uwarunkowań danej sprawy. Zatem w przypadku spraw, które należy kwalifikować, jako oddziałujące na sferę podstawowych potrzeb życiowych (ochrona bezpieczeństwa, zamieszkanie w godziwych warunkach, wyżywienie, odzież), a więc np. związanych z pomocą socjalną, uzasadnione jest oczekiwanie od organów administracji dochowania najwyższej staranności, tak aby terminy podjęcia poszczególnych czynności nie były nawet nieznacznie przekroczone (nawet – jak w niniejszej sprawie - o jeden dzień). Uchybienie obowiązkom właściwej staranności mogłoby bowiem w danym przypadku rzutować w sposób znaczący na możliwość realnej ochrony podstawowych dóbr obywatelskich. Jednak w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, nieznaczne przekroczenie terminu (jednodniowe) nie może mieć istotnego znaczenia z punktu widzenia ochrony realnego interesu strony.
Mając na uwadze wskazany fakultatywny charakter sankcji, w ocenie Sądu jej zastosowanie w niniejszej sprawie byłoby nieuzasadnione. Przypisując sankcji charakter uznaniowy prawodawca wyraził wolę, aby nie była ona stosowana w sposób automatyczny, a więc zakładał jej bezzasadność w pewnych przypadkach. Należy do nich przedmiotowy, gdyż przekroczenie terminu jest nieznaczne i nie niesie szczególnie dotkliwych konsekwencji dla strony, mając na uwadze charakter sprawy (skarga na bezczynność wobec nierozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej reformy rolnej).
W rozpoznawanej sprawie więc, pomimo jednodniowego opóźnienia w przekazaniu skargi, brak jest podstaw do wymierzenia grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Skoro wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 ppsa nie jest obligatoryjne, zatem Sąd jest władny nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględnić specyfikę i charakter danej sprawy, a także rozmiar opóźnienia w przekazaniu skargi. Wynika to bowiem wprost z treści art. 55 § 1 ppsa w którym ustawodawca użył słowa "może orzec" a nie "orzeka".
Sąd miał też na uwadze wyjaśnienia organu co do przyczyn nieznacznego przekroczenia terminu (patrz przytoczone stanowisko organu).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że przekazanie skargi na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej reformy rolnej z jednodniowym opóźnieniem, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę nie daje podstawy do wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 ppsa.
Z powyższego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.