Uzasadnienie
Skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w celu wniesienia skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...].
Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, siostrą i małoletnim bratem. Skarżący podobnie jak jego siostra i matka jest osobą bezrobotną. W piśmie z dnia 6 września 2013 r. skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy socjalnej, aktualnie wraz z rodziną mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. Skarżący wskazał, że nie partycypuje w opłatach za mieszkanie i media. Wnioskodawca dołączył jednocześnie zaświadczenia z PUP w K., potwierdzające, że on, jego siostra i matka posiadają status osób bezrobotnych. Z zaświadczenia dotyczącego B. R. - matki skarżącego wynika, że ww. w miesiącu lipcu 2013 r. otrzymała stypendium stażowe w wysokości 988, 40 zł.
Ponieważ złożone przez skarżącego oświadczenia nie zawierały wystarczających informacji do oceny złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pismem Sądu z dnia 27 września 2013 r. wnioskodawca został wezwany do jego uzupełnienia, w terminie 7 dni, poprzez nadesłanie:
- a) kopii decyzji o przyznaniu B. R. świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zasiłku rodzinnego,
- b) oświadczenia, od kiedy B. R. posiada prawo do stypendium stażowego.
Wezwanie z dnia 27 września 2013 r. do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 października 2013 r. (k. 44 akt sądowych). Tym samym termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 10 października 2013 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie wykonał wezwania Sądu.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się skarga, którą skarżący chce wnieść do sądu administracyjnego na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił bowiem przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Należy podkreślić, że zwolnienie przysługujące skarżącemu ma charakter ustawowy, co oznacza, że nie ma on obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym, jak też przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W sytuacji ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi. W konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek nie podlega rozpoznaniu.
Odrębnie natomiast należało rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.
W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych.
W niniejszej sprawie skarżący pismem z dnia 27 września 2013 r. został wezwany do ponownego uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wnioskodawca na skierowane do niego wezwanie nie udzielił odpowiedzi. Nieudzielanie wymaganych informacji powoduje, iż brak jest możliwości ustalenia, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy.
Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o ustanowienie adwokata, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony zarówno referendarza sądowego jak i Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub są rozbieżne z posiadanymi już przez Sąd, albo po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację dochodów wskazanych przez niego w rubryce 10 formularza PPF ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje.
Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.