Uzasadnienie
W piśmie z dnia 23 grudnia 2016 r. J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu skargi na bezczynność w przedmiocie przekazania odwołania z dnia 20 lipca 2016 r. do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Orzeczeniem tym utrzymano w mocy postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] marca 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec wymienionego w nim adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 tej ustawy, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Natomiast stosownie do treści art. 64 § 3 powołanej ustawy do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Przedmiotowy wniosek jako niedopuszczalny należało odrzucić, gdyż nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Kognicja sądów administracyjnych określona została m. in. w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści wskazanego przepisu wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Mając na uwadze szczegółowy zakres właściwości rzeczowej wyznaczony zacytowanym powyżej art. 3 § 2, stwierdzić należy, że treść rozpoznawanego wniosku o wymierzenie Prezesowi Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu skargi na bezczynność w przedmiocie przekazania odwołania z dnia 20 lipca 2016 r. do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] marca 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec wymienionego w nim adwokata, nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w wymienionych wyżej pkt 1-4 i pkt 9 ustawy.
Skarga na bezczynność organu, dopuszczalna jest więc tylko w takich sprawach, w których organ administracji publicznej powinien wydać akt lub dokonać czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 i pkt 9 powołanej ustawy. Forma załatwienia przedmiotowego odwołania skarżącego z dnia 20 lipca 2016 r. skierowanego do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nie będzie stanowić żadnego z aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 powołanej ustawy, dlatego też na akt administracyjny załatwiający rzeczone odwołanie nie będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego. Z tego powodu nie przysługuje także wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu skargi na bezczynność w nieprzekazaniu przedmiotowego odwołania, skoro zakres wniosku o wymierzenie organowi grzywny zdeterminowany jest zakresem skargi na bezczynność, który wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 powyższej ustawy, w świetle których zaskarżenie bezczynności jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej.
W tym miejscu również wskazać należy, że skarga J. J. wniesiona na bezczynność Prezesa Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] w przedmiocie przekazania powyższego odwołania z dnia 20 lipca 2016 r. do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] odrzucona postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 34/17, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, że przedmiot zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego, zaś odwołanie od postanowienia z [...] czerwca 2016 r. nie przysługuje. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999) sąd dyscyplinarny izby adwokackiej rozpoznaje wszystkie sprawy jako sąd pierwszej instancji, z wyjątkiem rozpoznawania odwołania od postanowienia rzecznika dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (a takie jest postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] marca 2016 r.).
Wydając postanowienie z dnia [...] czerwca 2016 r. Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] działał więc jako sąd drugiej instancji. Nawet, jeżeli przepisy przewidywałyby możliwość odwołania się od powyższego postanowienia, to i tak – zgodnie z art. 91a ust. 1 Prawa o adwokaturze – od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje kasacja do Sądu najwyższego, a nie skarga do sądu administracyjnego. Powyższe oznacza, że brak jest przepisów prawa materialnego upoważniających Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] do działania w formach przewidzianych w art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd ten, orzekając w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokata (w tym utrzymując w mocy postanowienie rzecznika dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia postępowania tego rodzaju), nie jest, ani nie pełni funkcji organu administracji publicznej.
Z powyższych względów, Sąd wniosek o wymierzenie grzywny odrzucił jako niedopuszczalny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.