Uzasadnienie
Pismem z 12 kwietnia 2018 r. H. L. – B. (zwana dalej stroną lub skarżącą) zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z wnioskiem o ukaranie Rektora Politechniki W. za nieprzekazanie Sądowi skargi na bezczynność tego organu.
Rektor Politechniki W. ustosunkowując się do powyższego wniosku wskazał, że strona wniosła skargę z dnia 7 grudnia 2017 r. na bezczynność organów, podtrzymując zarzuty skargi z dnia 9 listopada 2016 r. o naruszeniu zasad Kodeksu Etyki Pracowników Politechniki W. przez dr inż. S. K., który miał dopuścić się powyższego w dniu 17 stycznia 2016 r. oraz w dniu 24 października 2016 r. Rektor podniósł, że Rektorska Komisja ds. Etyki po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, nie dopatrzyła się naruszenia Kodeksu Etyki Pracowników Politechniki W. W ocenie Rektora, Rektorska Komisja do Spraw Etyki nie ma charakteru organu administracyjnego, organem jest Rektor, wobec którego nie sposób formułować zarzutu bezczynności i w konsekwencji kierować do Sądu skargę na bezczynność. Zdaniem Rektora, zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie którego Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Brak bowiem przesłanek z art. 3 § 2 powołanej ustawy. Z ostrożności podniesiono też, że gdyby Sąd nie podzielał poglądu wyrażonego powyżej, to w sprawie nie miało również miejsca obligatoryjne wniesienie ponaglenia przez skarżącą w trybie art. 37 § 1 – 3 k.p.a., co stanowi przesłankę dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 169 ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, o czym stanowi art. 54 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a, a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że instytucja wymierzenia organowi grzywny w sytuacji niewywiązania się z nałożonych na niego ustawowych obowiązków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter mieszany, a mianowicie: dyscyplinujący, restrykcyjny i prewencyjny. Mobilizuje ona bowiem organ do niezwłocznego przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, a jednocześnie stanowi sankcję za niedokonanie tych czynności w wymaganym terminie. Zapobiega także naruszeniom tego obowiązku w przyszłości (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1702/17, z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 429/13 oraz z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 72/14 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie sprawa wszczęta wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny stanowi samodzielne postępowanie toczące się przed sądem administracyjnym, to jednak żądanie strony nie może być rozpoznawane w oderwaniu od skargi, której organ – zdaniem strony – miał nie przekazać w terminie.
Z akt badanej sprawy wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność Rektora Politechniki W. dotyczy postępowania pracownika naukowego uczelni, wobec którego zachodzi, w ocenie strony, podejrzenie naruszenia zasad przyjętych w Kodeksie Etyki Pracowników Politechniki W. Przedmiotowa skarga zawiera więc zarzut wadliwej – według skarżącej - działalności organu albo jego pracowników, a zatem ma charakter skargi składanej w trybie art. 227 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, że uprawnienie do składania petycji, skarg i wniosków jest prawem konstytucyjnym, przewidzianym w art. 63 Konstytucji RP, które przysługuje każdemu, zarówno w interesie własnym, innej osoby, jak i w interesie społecznym (art. 221 § 3 k.p.a.). Właśnie z takiego prawa do składania skargi w trybie unormowanym przepisami działu VIII k.p.a. skarżąca skorzystała w analizowanym przypadku, występując do Rektora Politechniki W., który w myśl przepisów k.p.a. jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności pracowników uczelni.
W myśl art. 228 k.p.a. skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia. Natomiast właściwość tych organów określa art. 229 oraz 230 k.p.a. Tryb procedowania w tym zakresie reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. Nr 5, poz.46). Natomiast Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia takiej skargi, ani też przeprowadzenia kontroli postępowania skargowego prowadzonego przez organ, ponieważ nie nadzoruje działalności organów administracji państwowej, a do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych. Przepisy o postępowaniu skargowo-wnioskowym, zamieszczone w dziale VIII k.p.a., nie mają zatem zastosowania do postępowania sądowo-administracyjnego. Innymi słowy, skarga składana w trybie art. 227 k.p.a. nie może skutecznie uruchomić merytorycznej kontroli sądowo-administracyjnej.
Z przytoczonych wyżej regulacji wynika więc, że żaden przepis ustawy procesowej regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny postępowania dotyczącego rozpoznania skargi złożonej w trybie art. 227 k.p.a. Sąd administracyjny ocenia bowiem zasadność zastosowania określonych przepisów prawa oraz dokonuje ich interpretacji wyłącznie w związku z rozpoznawaniem skarg wnoszonych na skonkretyzowane akty lub bezczynność organów administracji – mieszczące się w katalogu, określonym w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc powyższe okoliczności do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że rozpoznanie w takiej sytuacji wniosku o ukaranie organu grzywną za nieprzekazanie wskazanej skargi jest również niedopuszczalne. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym dominuje stanowisko, wedle którego wniosek o wymierzenie grzywny wywiedziony w sprawie niedopuszczalnej, nie może zostać merytorycznie rozpoznany. Skoro zatem skarga wniesiona przez stronę jest niedopuszczalna, to tym samym i wniosek o ukaranie organu grzywną w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. należy uznać za niedopuszczalny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 969/14, z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 887/12 oraz z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 953/10). Stwierdzenie powyższego, obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do odrzucenia - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. - wniosku o wymierzenie organowi grzywny jako niedopuszczalnego.