Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 października 2023 r. (nadanym w tym samym dniu w placówce operatora pocztowego) K. K. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z dnia 5 czerwca 2023 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. wniosła za pośrednictwem platformy elektronicznej ZUS PUE pismo POG z załączoną skargą na decyzje organu skierowaną do WSA. Do dnia złożenia wniosku skarga ta nie została przekazana do Sądu. Skarżąca podkreśliła, że obowiązek przekazania złożonej skargi na decyzję organu istnieje niezależnie od tego, czy wnioskodawca otrzymał sporządzoną następnie odpowiedź. Strona zaznaczyła, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika jednoznacznie, iż sama okoliczność przekazania skargi do sądu nie wyłącza możliwości nałożenia na organ grzywny, a jedynie uzależnia się od niej wysokość wymierzonej grzywny. W załączeniu do wniosku skarżąca przedłożyła odpis skargi na decyzje organu z dnia 18 maja 2023 r. w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego nr 010070/680/584851/2022 i 010070/680/584200/2022 wraz z dowodem nadania skargi w dniu 5 czerwca 2023 r. za pośrednictwem platformy elektronicznej ZUS PUE.
W odpowiedzi na wniosek (stanowiącej jednocześnie odpowiedź na skargę z dnia 5 czerwca 2023 r.) organ wniósł o odstąpienie przez Sąd od wymierzenia grzywny w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że skarga strony z dnia 5 czerwca 2023 r. została wniesiona przez nią elektronicznie w formie pisma ogólnego POG i została błędnie zarejestrowana w EPWD jako POG (pismo ogólne), nie zaś jako skarga do WSA. W związku z tym sprawa nie została prawidłowo wystawiona do obsługi przez pracownika na liście "Obsługa wniosków, pism i spraw" w aplikacji wspomagającej obsługę świadczeń dla rodzin. Organ podkreślił, że nieprzekazanie skargi do Sądu w terminie nie było zamierzone, a wynikało jedynie z błędnego zakwalifikowania charakteru pisma, co miało związek z bardzo dużą ilością spraw obsługiwanych przez Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin, które przejęło obsługę świadczeń rodzinnych w całym kraju i zastąpiło pracę tysięcy pracowników MOPS.
Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że skarga na decyzje organu z dnia 18 maja 2023 r. w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego o numerach: 010070/680/584851/2022 i 010070/680/584200/2022, wpłynęła do tutejszego Sądu wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 25 października 2023 r. i została rozdzielona na podstawie art. 57 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.) na dwie skargi, które zrejestrowano pod sygnaturami akt IV SA/Wr 657/23 i IV SA/Wr 658/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 54 § 1 u.p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 u.p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 u.p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 u.p.p.s.a.
Podkreślić należy, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 u.p.p.s.a., ma charakter mieszany dyscyplinująco-restrykcyjny. Ma ona bowiem na celu, oprócz dyscyplinowania organu, stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Czynność przekazania skargi do sądu administracyjnego jest czynnością z zakresu postępowania sądowego w sprawie sądowoadministracyjnej i ma istotny wpływ na sprawność tego postępowania.
Jakkolwiek powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny - kwestia ta jak i wysokość grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego (z zastrzeżeniem maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.) - to przekroczenie terminu na przekazanie skargi sądowi administracyjnemu warunkuje wymierzenie organowi grzywny, bowiem wyłączną przesłanką orzeczenia takiego środka wobec organu jest uchybienie ustawowemu terminowi przekazania dokumentacji do sądu administracyjnego. Sąd nie może przy tym zadziałać w tej kwestii z urzędu, bez stosownego wniosku skarżącego.
W okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami w terminie określonym w art. 54 § 2 u.p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, skarga na decyzje organu z dnia 18 maja 2023 r. o numerach: 010070/680/584851/2022 i 010070/680/584200/2022 wpłynęła do organu w dniu 5 czerwca 2023 r. Organ powinien był więc przekazać skargę do Sądu wraz z aktami i odpowiedzią na skargę najpóźniej w dniu 5 lipca 2023 r., czego jednak nie uczynił. Skarga została przekazana do tutejszego Sądu dopiero w dniu 23 października 2023 r. (data wpływu do Sądu 25 października 2023 r.) wraz z odpowiedzią organu na skargę i wniosek o ukaranie grzywną oraz aktami sprawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości czterystu złotych. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi, okres zwłoki organu (niecałe 4 miesiące), jak również fakt, że skarga wraz z aktami sprawy została przekazana dopiero wskutek złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Sąd wziął jednak pod uwagę także okoliczność, że nieprzekazanie przez organ skargi w terminie było niezamierzone i wynikało z błędnej kwalifikacji charakteru pisma przez pracownika organu. W ocenie Sądu grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany.
Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Sąd nie zasądził na rzecz skarżącej kosztów postępowania - pomimo jej wniosku w tym zakresie - gdyż z akt sprawy nie wynika, by skarżąca poniosła jakiekolwiek koszty postępowania.