Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2024 r. oraz w powołaniu na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), M. B. (dalej: wnioskodawca, strona) wystąpił o wymierzenie grzywny Prezesowi Zarządu Z. w Ś. sp. z o.o. (dalej: organ) za nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej: Sąd) skargi jaką wnioskodawca złożył na decyzję organu z dnia 13 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony przez wnioskodawcę w dniu 7 grudnia 2023 r (dalej: decyzja).
W uzasadnieniu wniosku strona podała, że w dniu 29 grudnia 2024 r. złożyła w siedzibie organu skierowaną do Sądu skargę na decyzję, która do dnia złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny nie została przekazana do Sądu.
W odpowiedzi na wniosek z dnia 7 lutego 2024 r. organ wskazał, że na podstawie art. 54 p.p.s.a. wniesiona przez stronę skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazane do Sądu w wymaganym terminie wobec czego brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Podkreślił jednocześnie, że ilość składanych przez stronę wniosków o udostępnienie informacji publicznej paraliżuje pracę organu. Ponadto, zdaniem organu, wnioskodawca nie wykazał, że złożył w siedzibie organu skargę na decyzję.
Z kolei pismem z dnia 29 stycznia 2024 r., składając odpowiedź na złożoną przez wnioskodawcę skargę na decyzję organu, która to sprawa została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą IV SA/Wr 50/24, działający w tej sprawie pełnomocnik organu przyznał, że skarga na decyzję została wniesiona przez wnioskodawcę w dniu 29 grudnia 2024 r. Dnia 29 stycznia 2024 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której nadano skargę wraz odpowiedzią na skargę i aktami sprawy) złożona przez wnioskodawcę skarga na decyzję organu została przekazana do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Wniosek o wymierzenie grzywny należało oddalić.
Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wskazany w art. 54 § 2 p.p.s.a. termin przekazania skargi ulega skróceniu, gdy przedmiot sprawy dotyczy dostępu do informacji publicznej. Mianowicie, zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi bezwzględny obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny.
Treścią wskazanego obowiązku jest przekazanie Sądowi: 1) skargi wniesionej przez stronę skarżącą;
- 2) odpowiedzi organu na skargę;
- 3) kompletnych i uporządkowanych akt administracyjnych sprawy.
Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji publicznej ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna pełni również funkcję prewencyjną albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji jak i przez inne organy administracji publicznej. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12).
Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niedopełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
Wymierzenie grzywny jest elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji, gdy skarga nie została przekazana przez organ w określonym w przepisie terminie, sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia. Zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna bowiem wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu jakim jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie skarga wpłynęła do organu w dniu 29 grudnia 2023 r., czego wnioskodawca i organ nie kwestionują. Zatem winna być przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią i kompletnymi aktami sprawy najpóźniej w dniu 15 stycznia 2024 r. (13 stycznia 2024 r. wypadał w sobotę), czego jednak organ nie uczynił. Obowiązek organu został dopełniony w dniu 29 stycznia 2024 r., tj. 14 dni po upływie ustawowego terminu. W wyniku powyższego skarga została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wr 50/24.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, jedynie 14 - dniowe uchybienie terminu do wykonania obowiązku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. nie świadczy o zasadności wniosku o wymierzenie grzywny, w sytuacji gdy podstawowy cel, jakim jest przekazanie do sądu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy, został zrealizowany. W ocenie Sądu, instytucji wymierzenia grzywny, w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., nie można traktować tylko w kategoriach matematycznego przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy. Stan zwłoki organu musi bowiem polegać na takim uchybieniu terminu, które w sposób widoczny oddziałuje na czas oczekiwania na ochronę sądową.
Sąd uznał, że taki przypadek nie miał miejsca w niniejszej sprawie, z uwagi na znikomy charakter przekroczenia przez organ terminu realizacji obowiązku z art.21 pkt 1 u.d.i.p. Poza tym skarżący nie poniósł żadnych negatywnych konsekwencji związanych z nieprzekazaniem skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w zakreślonym ww. przepisem terminie. W okolicznościach sprawy niezasadnym byłoby stwierdzenie, że uchybienie organu miało charakter rażący lub intencjonalny.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18 stwierdził, że: "art. 55 § 1 p.p.s.a. umożliwia miarkowanie grzywny, w zależności od okoliczności danej sprawy. Ponadto z omawianych przepisów wynika charakter represyjny, prewencyjny i dyscyplinujący grzywny. W niektórych zatem przypadkach orzeczenie grzywny może okazać się niecelowe. Dotyczyć to będzie zwłaszcza sytuacji, w których wnioskowana grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu nie jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a.".
Wymierzenie organowi w rozpatrywanym przypadku grzywny, w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., byłoby zatem niezasadne. Przedstawione wyżej okoliczności, w szczególności znikomy stopień zawinienia organu, przemawiają za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny w rozpoznawanej sprawie.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.