Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt IV SO/Wr 5/17 oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego przed wszczęciem postępowania sądowego. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wnioskodawca we wniosku o prawo pomocy z dnia 3 lutego 2017 r. podał, że przedmiotem jego skargi jest orzeczenie "Wojewódzkiego Sądu [...] we W." z dnia [..], sygn. akt [...] wydane w sprawie obniżenia alimentów. Ponadto wskazał, że złożył już ww. skargę za pośrednictwem "Wojewódzkiego Sądu [...] we [...]".
Powyższy wniosek o prawo pomocy został oddalony przez Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
Sąd jednocześnie wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego, gdyż jej przedmiotem jest ustalenie wysokości alimentów. Do rozpatrywania zaś spraw cywilnych z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego powołane zostały – co do zasady – sądy powszechne, co wprost wynika z art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm.).
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 623 ze zm.) odrębnie regulują tryb postępowania w sprawie zwolnienia od kosztów sadowych i przyznania pomocy prawnej z urzędu. Wnioskodawca winien zatem samodzielnie zwrócić się do właściwego sądu powszechnego (rejonowego, okręgowego bądź apelacyjnego) z ponownym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Musi on przy tym zwrócić uwagę na konieczność zastosowania odpowiedniego formularza, gdyż druk wykorzystany w niniejszej sprawie przeznaczony jest wyłącznie na potrzeby postępowania przed sądami administracyjnymi i nie znajduje zastosowania w sprawach prowadzonych przed sądami powszechnymi.
Z tych względów Sad wskazał, że skoro skarga dotyczyła sprawy niepodlegającej właściwości sądów administracyjnych – co stanowiło o jej bezzasadności – to zobligowany był do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a.
Odpis tego postanowienia pismem Sądu z dnia 10 marca 2017 r. został wysłany skarżącemu w celu doręczenia.
W dniu 20 marca 2017 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując w rubryce nr 3.1 obejmującej przedmiot zaskarżenia, omawiane postanowienie Sądu.
Wyjaśnił przy tym, że złożony druk PPF w dniu 3 lutego 2017 r. został odrzucony, a do zażalenia też wymagane jest zastępstwo procesowe. Syn twierdzi, że jego centrum życiowe jest we [...], zaś z pisma MOPS w [...] (czyli z załączonej decyzji MOPS przyznającej zasiłek stały matce dziecka – uwaga referendarza) wynika, że syn prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką w powyższej miejscowości. Gdyby wzięto ten argument pod uwagę, to właściwy jest w Sąd Rejonowy w [...].
Do wniosku tego dołączył wspomnianą kopię decyzji MOPS w sprawie zasiłku stałego oraz kopię skargi adresowanej do Tutejszego Sądu z dnia 3 lutego 2017 r. z której wynika, że została ono wniesiona za pośrednictwem Sądu [...].
W treści tej skargi skarżący podał, że dotyczy ona rozpatrzenia przez Sąd [...] we [...] pod sygnaturą akt XIII [...] sprawy Sądu [...] dla [...] o sygn. akt [...] w przedmiocie, że "obowiązek alimentacyjny ustał zamienione na obniżenie alimentów".
W uzasadnieniu kolejnego wniosku opisał swoją sytuację materialną.
Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy kolejny wniosek skarżącego nadany w urzędzie pocztowym i podpisany dnia 20 marca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przepis art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
W myśl art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy.
Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.).
Z treści art. 245 § 2 p.p.s.a. wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Kolejny wniosek skarżącego z dnia 20 marca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został złożony po otrzymaniu przez skarżącego postanowienia Sądu z dnia 3 marca 2017 r. oddalającego pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przed wszczęciem postępowania sądowego.
Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż skarżącemu nie przysługuje w niniejszej sprawie prawo pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a. Skarga ta miałaby dotyczyć obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec dziecka, co potwierdza wymieniona wyżej kopia skargi z dnia 3 lutego 2017 r. dołączona na tym etapie postępowania sądowego do rozpoznawanego obecnie wniosku.
Skarżący zatem nadal żąda przyznania prawa pomocy w sprawie, wobec której wojewódzki sąd administracyjny w postanowieniu z dnia 3 marca 2017 r, stwierdził, że nie podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Oceny tej nie zmienia fakt, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po wydaniu przez Sąd w dniu 3 marca 2017 r. postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy (w rubryce nr 3 obejmującej informacje o przedmiocie zaskarżenia wskazano to postanowienie Sądu).
W tej sytuacji rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie powołanego wyżej art. 249a p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.