Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 marca 2023 r. oraz w powołaniu na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), W. L. (dalej: wnioskodawca, strona) wystąpił o wymierzenie grzywny spółce T. sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: spółka) za nieprzekazanie do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi jaką wnioskodawca złożył na bezczynność spółki w dostępie do informacji publicznej.
W uzasadnieniu wniosku strona podała, że w dniu 22 listopada 2022 r. złożyła za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej (treść tego wniosku strona zawarła w uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny).
Następnie podniosła, że w dniu 20 lutego 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność spółki w realizacji tego wniosku.
Podkreśliła, że na dzień wystąpienia z wnioskiem o wymierzenie grzywny (28 marca 2023 r.) wniesiona przez nią skarga nie została przekazana do Sądu, co stanowi naruszenie art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na wniosek spółka uznała go za nieuzasadniony podnosząc, że wnioskodawca otrzymał żądaną informację publiczną w terminie ustawowym. Rozwijając ten wątek podniosła, że strona droga e-mailową przesłała w dniu 22 listopada 2022 r. datowany na 21 listopada 2022 r. wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Spółką w dniu 6 grudnia 2022 r., za pośrednictwem e-mail, przesłała wnioskodawcy pismo wraz z odpowiedzią na wniosek. W dniu 1 stycznia 2023 r. strona ponowiła swój wniosek, zaś w dniu 4 stycznia 2023 r. poinformował wnioskodawcę, że odpowiedź na swój wniosek strona otrzymała w dniu 6 grudnia 2022 r.
W ramach dalszej argumentacji w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny podniesiono, że strona nie złożyła skargi do Sądu w wersji papierowej, ani tez w formie dokumentu elektronicznego. Wniesiona przez stronę skarga stanowi wyłącznie korespondencję e-mail wysłaną na jeden z wielu adresów funkcjonujących w spółce, w związku z czym – w ocenie spółki – pismo strony nie stanowi skutecznie złożonej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje
Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Mając na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzekazanie skargi z zakresu dostępu do informacji publicznej, w sprawie należało wziąć pod uwagę treść art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA).
Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OZ 328/12).
Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Analizując okoliczności faktyczne sprawy Sąd nie miał wątpliwości, że organ naruszył przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p., albowiem przekazał skargę strony wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy z przekroczeniem terminu, jaki wprowadza ten przepis.
Jak wynika z akt sprawy, strona nadała skargę do organu za pośrednictwem zwykłej poczty e-mail w dniu 20 lutego 2023 r. Organ nadesłał do Sądu otrzymaną skargę wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 5 kwietnia 2023 r. (skarga ta wpynęła do Sądu w dniu 11 kwietnia 2023 r.) Zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p., obowiązkiem organu było przesłanie skargi do tut. Sądu wraz z odpowiedzią na skargę w terminie do dnia 7 marca 2023 r. W sprawie, niewątpliwie zatem organ uchybił terminowi ustawowemu, przy czym organ dopełnił swojego ustawowego obowiązku niezwłocznie po tym, jak strona złożyła wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, wymierzona kwota grzywny jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów prawa przez organ. Wymierzając wysokość tej grzywny Sąd miał na uwadze około miesięczną zwłokę organu w przekazaniu skargi do Sądu oraz fakt, że na skutek wniosku strony, o wymierzenie organowi grzywny, organ zrealizował ustawowy obowiązek w zakresie przekazania skargi wraz z aktami sprawy. Wymierzona grzywna stanowi sankcję dla organu za nieterminowe przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle okoliczności sprawy zdaniem Sądu nie było podstaw do wymierzenia grzywny w wyżej wysokości albowiem z uwagi na przekazanie skargi przez organ nie było potrzeby dyscyplinowania organu w zakresie realizacji obowiązku ustawowego, który w sprawie, wprawdzie z około miesięcznym opóźnieniem, to jednak organ ostatecznie wykonał.
Odnosząc się końcowo do stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na wniosek strony trzeba wskazać, że nie jest rzeczą organu ocena, czy skarga została wniesiona skutecznie czy też nie. Bezwzględną powinnością organu jest bowiem przekazanie otrzymanej skargi sądowi administracyjnemu (do którego skarga jest skierowana a jedynie wnoszona za pośrednictwem organu), zaś to rzeczą Sądu jest ocena dopuszczalności skargi.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji postanowienia na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.