Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 226/13 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt IV SO/Wr 7/13 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego przed wszczęciem postępowania sądowego w przedmiocie "opieszałości, pozbawienia praw i dyskryminacji" związanych z postanowieniem Sądu Okręgowego oddalającym skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy o podwyższenie alimentów i z pozwu wzajemnego skarżącego o obniżenie alimentów.
W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że przedmiot skargi złożonej przez skarżącego do Sądu Okręgowego, nie spełniał warunków określonych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wskazuje jakie akty i czynności podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ sprawa zarówno o podwyższenie jak i obniżenie alimentów nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Oznacza to, że spełniona została przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 powołanej ustawy.
Dnia 4 marca 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kolejny wniosek skarżącego z dnia 1 marca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie posiada wykształcenia prawniczego, zaś zażalenie które złożył do NSA na wskazane wyżej postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2013 r. może nie być profesjonalne oraz że wymagane jest zastępstwo procesowe. Nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania, ponieważ otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie około 800 zł netto. Opłata za wynajem mieszkania wynosi 650 zł, a za prąd 85 zł. Ponosi również wydatki związane z dojazdem do pracy. Oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest krzywdzące.
Postepowanie wszczęte tym kolejnym wnioskiem zostało umorzone jako bezprzedmiotowe postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 maja 2013 r.
Po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 31 maja 2013 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem z dnia 1 marca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy, gdyż złożenie tego kolejnego wniosku nie uchyla skutków prawomocności powyższego postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OZ 226/13, w którym stwierdzono że przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art 247 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi znajduje również zastosowanie, w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed wszczęciem postępowania sądowego, to znaczy wtedy gdy skarga nie została jeszcze wniesiona do sądu, zaś z wniosku tego wynika, że przedmiotem zaskarżenia nie jest żaden z aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 i § 3 ustawy.
Pismem z dnia 10 czerwca 2013 r. skarżący wniósł zażalenie od tego postanowienia Sądu wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 czerwca 2013 r., w tym o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że ponowne umorzenie postępowania sądowego wszczętego ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy narusza jego konstytucyjne prawa i art. 13 Konwencji Praw Człowieka prawo do skutecznego środka odwoławczego. Do pisma tego dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podpisany dnia 11 czerwca 2013 r., w którym podniósł, że jest osobą samotnie gospodarującą i nie posiada wykształcenia prawniczego, a sporządzone zażalenie może nie być profesjonalne i istnieje wymagalność zastępstwa procesowego. Nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ otrzymuje wynagrodzenie w kwocie około 1400 zł netto, a wcześniej komornik potrącał mu około 60 % tej kwoty.
Pracuje poza miejscem zamieszkania i wynajmuje mieszkanie i z tego tytułu ponosi koszty w kwocie około 650 zł, a za prąd 850 zł, tj. 425 miesięcznie, dojazd do miejsca zamieszkania wynosi 160 zł, a telefon 30 zł. Posiada zadłużenie z tytułu wynajmu mieszkania.
Postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem skarżącego z dnia 11 czerwca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zostało umorzone postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2013 r.
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem skarżącego z dnia 11 czerwca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, złożonym wraz z zażaleniem z dnia 10 czerwca 2013 r., na postanowienie Sądu z dnia 31 maja 2013 r. umarzające postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jest bezprzedmiotowe, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 226/13 oddalono zażalenie skarżącego na wskazane wyżej postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2013 r.
W uzasadnienia tego postanowienia NSA stwierdzono, że skarżącemu nie przysługuje w niniejszej sprawie prawo pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 ustawy, ponieważ przedmiot skargi złożonej przez skarżącego do Sądu Okręgowego, nie spełniał warunków określonych w art. 3 § 2 ustawy, który wskazuje jakie akty i czynności podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawa zarówno o podwyższenie jak i obniżenie alimentów nie należy do kognicji sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona lub adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.
W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd (art. 260 p.p.s.a.).
W świetle powyższego, wskutek skutecznie wniesionego sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 czerwca 2013 r. umarzające postępowanie sądowoadministracyjne, wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu utraciło moc, zaś kolejny wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu, podpisanym dnia 11 czerwca 2013 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podlega rozpoznaniu przez sąd.
W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą i nie posiada wykształcenia prawniczego, a sporządzone zażalenie może nie być profesjonalne i istnieje wymagalność zastępstwa procesowego. Nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ otrzymuje wynagrodzenie w kwocie około 1400 zł netto, gdyż wcześniej komornik potrącał mu około 60 % tej kwoty. Pracuje poza miejscem zamieszkania i wynajmuje mieszkanie i z tego tytułu ponosi koszty w kwocie około 650 zł, a za prąd 850 zł, tj. 425 miesięcznie, dojazd do miejsca zamieszkania wynosi 160 zł, a telefon 30 zł. Posiada zadłużenie z tytułu wynajmu mieszkania. Oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest krzywdzące i zasługuje na rozpoznanie zgodnie ze standardami prawa europejskiego.
Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w tym zakresie zostały uregulowane w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postepowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.).
Natomiast w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
Kolejny wniosek skarżącego z dnia 11 czerwca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, złożony po wniesieniu, pismem z dnia 10 czerwca 2013 r., zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 31 maja 2013 r. umarzające postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jest bezprzedmiotowy, gdyż prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 226/13 oddalającym zażalenie skarżącego na wspomniane postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2013 r. stwierdzono, że w niniejszej sprawie skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 ustawy, gdyż przedmiot skargi, która miałaby zostać wniesiona do sądu administracyjnego nie spełniał warunków określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje jakie akty i czynności podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawa zarówno o podwyższenie jak i obniżenie alimentów nie należy do kognicji sądów administracyjnych.
Przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., znajduje również zastosowanie, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed wszczęciem postępowania sądowego, to znaczy wtedy gdy skarga nie została jeszcze wniesiona do sądu, zaś z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że przedmiotem zaskarżenia nie jest żaden z aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.
W tej sytuacji kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało uznać za bezprzedmiotowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 245 § 2 i art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.