Uzasadnienie
W dniu 7 marca 2018 r. K. L. (dalej skarżąca lub strona) wystąpiła ze skargą na opisaną w sentencji decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii A we W., wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku z dnia 23 marca 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, strona podtrzymała żądanie przyznania prawa pomocy zawarte w skardze oraz podała, że studiuje na dwóch kierunkach i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jej łączny miesięczny dochód składają się wpływy z tytułu umowy zlecenia (1028,20 złotych miesięcznie) oraz wsparcie finansowe matki (500 złotych) i ojca (400 złotych). Strona podkreśliła, że posiada zadłużenie kredytowe w wysokości 18.000 złotych, a środki z tego kredytu znajdują się obecnie na dwóch lokatach (15.000 złotych i 3.000 złotych). Dodała również, że ponosi wysokie koszty studiów, leczenia i rehabilitacji, które łącznie kształtują się na poziomie ok. 1.200 złotych miesięcznie. Do wniosku strona dołączyła dokumentację źródłową obrazującą jej sytuację finansową: uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki.
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SO/Wr 8/18 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania pomocy w zawnioskowanym zakresie wskazując, że nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest jej rzeczywista sytuacja dochodowa, obejmująca przy tym także dochody małżonka. Poza tym referendarz sądowy zauważył, że uzyskiwane przez stronę miesięcznie dochody w wysokości 1928,00 złotych oraz środki ulokowane na dwóch lokatach bankowych w kwocie 18.100,00 złotych pozwalają na przyjęcie, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe, które obecnie obejmują wyłącznie wpis od skargi w wysokości 200 złotych.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2018 r. skarżąca – z zachowaniem ustawowego terminu – złożyła sprzeciw od opisanego powyżej postanowienia referendarza sądowego wskazując, że nie jest i nigdy nie była w związku małżeńskim, a poruszona przez nią kwestia rozdzielności majątkowej dotyczyła sprawy rozwodowej jej rodziców. Strona podkreśliła, że otrzymywane od ojca środki finansowe często wpłacane są z opóźnieniem, a ponoszone przez nią wydatki są na większym poziomie, aniżeli wynika to z ustaleń referendarza. Dodała również, że stosunek pracy jaki nawiązała w wymiarze połowy etatu ma niestały charakter, co wynika z konieczności pogodzenia pracy z nauką na dwóch kierunkach studiów. Strona stwierdziła, że jako osoba niemająca stałego źródła dochodu i zadłużona na 18.000 złotych zmuszana jest do wydawania pieniędzy, które do niej nie należą.
Odnosząc się do środków przekazywanych na rachunek bankowy matki skarżąca wyjaśniła, że pochodziły one z wieloletnich oszczędności i przeznaczone były na bieżące koszty utrzymania domu rodzinnego i zabiegi rehabilitacyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy.
W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Stosownie do treści art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego postanowienia, gdyż – co do rozstrzygnięcia – okazało się ono prawidłowe.
Podzielić trzeba stanowisko referendarza sądowego, że skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest ona w stanie ponieść niezbędnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Choć strona w sprzeciwie wyjaśniła, że poczynione przez nią uwagi o rozdzielności majątkowej i sprawie rozwodowej dotyczyły jej rodziców, tym niemniej w pozostałej części uzasadnienia referendarz sądowy zasadnie wskazał, że wysokość dochodów i oszczędności jakimi dysponuje skarżąca niewątpliwe pozwalają jej na poniesienie kosztów postępowania sądowego, obejmujących aktualnie jedynie wpis od wniesionej przez nią skargi w kwocie 200 złotych. Zwłaszcza, że spłata zaciągniętego przez nią kredytu studenckiego została odroczona, a pozostałe wydatki nie przekraczają wysokości osiąganych dochodów. Nawet po uwzględnieniu uwag i wyjaśnień skarżącej zawartych w sprzeciwie, a odnoszących się do wysokości i celowości ponoszonych wydatków na studia (m.in. na akademik i obozy wyjazdowe) oraz zadłużenia z tytułu kredytu studenckiego, nie można uznać, aby strona była pozbawiona możliwości ponoszenia jakichkolwiek wydatków w postępowaniu sądowym. Pozostają one bowiem w bezpośrednim związku z jej studiami i tak też powinny być traktowane.
Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego okazało się prawidłowe. Wobec tego Sąd – działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. – postanowił utrzymać je w mocy.