Uzasadnienie
Warunek wydawania rozporządzeń Rady Ministrów na podstawie ustaw w odniesieniu do sposobu sformułowania tej podstawy w upoważnieniu ustawowym, oznacza warunek umieszczenia w ustawie /dekrecie z mocą ustawy/ wyraźnego, to jest nie opartego tylko na domniemaniu i szczegółowego upoważnienia do wydania rozporządzenia.
Wykonawczy charakter rozporządzenia oznacza, że ustawowe upoważnienie do jego wydania musi być tak sformułowane, żeby odsyłało do unormowania tylko takie sprawy, które są uregulowane w ustawie i które służą realizacji tych samych celów, jakie znajdują wyraz w postanowieniach ustawy. W tym celu przepisy ustawy upoważniającej, a w szczególności przepisy upoważnienia do wydania rozporządzenia, powinny wyznaczać co najmniej w sposób ogólny, lecz jednocześnie dostatecznie wyraźny, kierunek unormowań, jakie mają nastąpić w drodze rozporządzenia.
Nie można bowiem wykonywać w drodze rozporządzenia tego, co nie zostało ustalone w ustawie.
Nakaz określenia w ustawie upoważniającej zasadniczego kierunku uregulowania, które ma nastąpić w drodze rozporządzenia wynika z Konstytucji PRL, a nie jest tylko zaleceniem pod adresem praktyki legislacyjnej. Wynika on z Konstytucji PRL silniej niż nie kwestionowany warunek wyraźnej i szczegółowej podstawy prawnej do wydania rozporządzenia.
W ustawie można określić także inne warunki wydania rozporządzenia, np. szczegółowy tryb jego wydania. Nie stanowią one jednak konstytucyjnych warunków legalności rozporządzenia.
W ustawie można bardzo wyjątkowo upoważnić do zmiany ściśle oznaczonych postanowień ustawy, pod warunkiem dokładnego określenia w niej zakresu i kierunku dopuszczalnej zmiany według zasad wyznaczonych w ustawie upoważniającej. Upoważnienie nie może mieć zatem charakteru ogólnego, tzn. nie może zezwalać na zmianę przepisu ustawy upoważniającej, ani przepisów jakiejkolwiek innej ustawy, dokładnie nie określonych. Musi się wyznaczyć w samej ustawie upoważniającej zakres zmian i zasady, według których mogą być one dokonane. Dopuszczalność takiego rodzaju upoważnień należy odnieść do takich przepisów ustawy. które regulują mało stabilne materie społeczno-gospodarcze i zawsze pod warunkiem zawężającej wykładni dopuszczalnych zmian.
Praktyka wydawania rozporządzeń musi być zawsze oceniana z punktu widzenia zgodności z normami Konstytucji PRL, nigdy odwrotnie. Znaczenia kryterium konstytucyjności nie mogą mieć także ostatecznie postanowienia "zasad techniki legislacyjnej", są one bowiem załącznikiem do zarządzenia nr 238 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1961 r. i - jak wszystkie zawarte w nim przepisy są jedynie zaleceniami dla określonych w nim organów.
Właściwe rozumienie konstytucyjnych warunków formułowania w ustawach upoważnień do wydawania rozporządzeń na podstawie ustaw i w celu ich wykonania powinno uwzględniać nie tylko wynik językowej wykładni art. 41 pkt 8 Konstytucji PRL, lecz także założenia Konstytucji PRL co do stosunków między Radą Ministrów jako naczelnym, wykonawczym i zarządzającym organem władzy państwowej, zobowiązanym do zapewnienia wykonywania ustaw, a naczelnymi organami władzy państwowej, to jest Sejmu i Rady Państwa.
Podstawowe znaczenie dla wykładni formuły art. 41 pkt 8 Konstytucji PRL, ma pozycja Sejmu jako organu zwierzchniej władzy narodu, wykonującego najwyższe kompetencje w państwie w szczególności kompetencję wydawania ustaw.
Wymienione w art. 43 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin pojęcie "zasady" budzi wątpliwości. Należy więc unikać posługiwania się nim w ustawach, jeżeli nie określa się bliżej jego znaczenia.
Pojęcie "zasady" użyte w znaczeniu przepisów, które określają wysokość rocznej składki na ubezpieczenie społeczne rolników, nie oznacza, że przepisy te mogą być ustalone dowolnie. Granice dopuszczalnej regulacji przedmiotowych "zasad" w rozporządzeniu wyznaczają bowiem postanowienia ustawy determinujące wykonawczy charakter tej regulacji.
W oparciu o analogiczne założenia należy interpretować pojęcie "trybu", użyte w art. 43 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy na oznaczenie innej materii, która ma być w rozporządzeniu uregulowana. Nie może to być taki tryb postępowania, który byłby niespójny z merytoryczną regulacją zawartą w akcie upoważniającym do wydania rozporządzenia, a także z innymi aktami tej samej lub wyższej rangi w systemie aktów normatywnych.
Trybunał Konstytucyjny nie jest powołany do orzekania w kwestii sprzeczności ustaw między sobą, lecz stosuje wykładnie przepisów takich ustaw w celu ustalenia właściwego zakresu ich obowiązywania.
Ustanowieni w sprawie przedstawiciele wnioskodawców są upoważnieni do modyfikowania złożonych wniosków. W tym przedmiocie przepisy uchwały Sejmu PRL z 31 lipca 1985 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie zawierają żadnego ograniczenia. Wynika to z istoty i zakresu pełnomocnictwa.