Orzeczenie TK z 14 maja 1996 r., K 30/95

Tezy

Art. 46 ustawy z dnia 30 kwietnia 1993 r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji /Dz.U. nr 44 poz. 202 ze zm./ jest zgodny z art. 1 i art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych pozostawionych w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426 ze zm./.

Uzasadnienie

Z lapidarnego i nie wyodrębnionego wyraźnie uzasadnienia wynika, iż - zdaniem Wnioskodawców - sprzeczne z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 1 powołanych przepisów konstytucyjnych, jest uprawnienie organów jednoosobowej spółki akcyjnej Skarbu Państwa do decydowania, w drodze regulaminu uchwalanego przez zarząd spółki, o podziale preferencyjnych akcji.

Takie unormowanie art. 46 /ściśle: jego ust. 4/ rażąco ma naruszać zasadę regulowania praw obywateli wyłącznie ustawami i aktami wykonawczymi do ustaw.

Wniosek ten nie jest trafny.

Nie ulega wątpliwości obowiązywanie w polskim prawie konstytucyjnym zasady wyłączności ustawowej formy normowania sfery praw i wolności /a także obowiązków/ obywatelskich. Zasada ta wielokrotnie znajdowała potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, poczynając od pierwszego jego orzeczenia /z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 - OTK 1986 poz. /, przez wszystkie następne orzeczenia /m.in. w sprawach: K 1/88 OTK 1988 poz. ; U 6/92 - OTK 1992 cz. I poz. ; U 8/93 - OTK 1994 cz. I poz. ; K 19/95 OTK Zbiór Urzędowy 1995 nr 3 poz. /.

Zasadę tę Trybunał interpretował m.in. w związku z zasadami państwa prawnego, podziału władz oraz regułami dotyczącymi wydawania aktów wykonawczych względem ustaw.

W rzeczywistości, to jednak kwestionowany art. 46 ustawy o NFI zawiera ustawowe unormowanie praw pewnej grupy obywateli do preferencyjnego otrzymania akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw państwowych. Ustawa bowiem określa ilość akcji nieodpłatnie udostępnionych pracownikom, ich łączną wartość i kryteria oceny tej wartości, czas rozdysponowania akcji, zakres podmiotowy uprawnionych i zasady podziału akcji w przypadku nie uchwalenia regulaminu w określonym terminie.

Drugi zarzut podniesiony we wniosku, oparty jest na wewnętrznej sprzeczności, trafnie dostrzeżonej w pisemnym stanowisku Ministra Przekształceń Własnościowych. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Wnioskodawców, iż przepis art. 46 ust. 6 ustawy dyskryminuje w obrębie grupy zawodowej rolników - członków spółdzielni rolniczych, którzy "spełniali lub spełniają warunki uprawniające do nabycia preferencyjnych pakietów akcji a nabycia tych akcji zostali pozbawieni". Przytoczone twierdzenie jest błędne.

Po pierwsze, dlatego że ustawa w art. 46 traktuje łącznie spełnienie określonych wymogów podmiotowych i przedmiotowych jako warunek sine qua non nabycia uprawnień, a owo nabycie następuje ipso iure, natomiast brzmienie ust. 6 w niczym nie wskazuje na zamiar pozbawienia uprawnień, jakoby wcześniej nabytych przez wskazane w nim osoby.

Po drugie, norma art. 46 ust. 6 ustawy o NFI interpretowana w znaczeniu nie przyznania uprawnień innym rolnikom, niż rolnicy indywidualni oraz rybacy dostarczający na podstawie umowy surowce dla przedsiębiorstwa, które zostało przekształcone w spółkę, to jest w szczególności prowadząca do pominięcia rolników - członków spółdzielni rolniczych - nie stanowi niesprawiedliwej dyskryminacji tych ostatnich i nie koliduje z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa /art. 67 ust. 2 przepisów konstytucyjnych/.

Z bogatego i ugruntowanego orzecznictwa Trybunału w tej mierze wynika, że zasada równości dotycząca praw i wolności obywateli oznacza zakaz ustanawiania regulacji o charakterze dyskryminującym bądź faworyzującym, ale pod warunkiem, że adresami normy prawnej charakteryzują się w równym stopniu określonymi cechami. Innymi słowy, zakazane jest nierówne traktowanie podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są ze względu na daną cechę istotną, relewantną /vide m.in. orzeczenia w sprawach U 7/87, K 3/89, K 6/89, K 5/91, K 15/91, K 10/93, K 14/93, P 1/94, K 8/94, K 11/94, K 10/95, K 12/95, K 17/95, K 28/95/.