Orzeczenie TK z 3 października 1990 r., K 4/90

Teza

Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu sprawy z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie, że:

1. ubezpieczenie ustawowe mienia ruchomego związanego z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jak również mienia ruchomego posiadaczy budynków na działkach o powierzchni do 0,5 ha - od ognia, huraganu, powodzi i innych zdarzeń losowych na mocy art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych /Dz.U. nr 45 poz. 242 ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 17 maja 1989 r. - Dz.U. nr 30 poz. 160/ - narusza zasadę całkowitej ochrony własności osobistej gwarantowanej przez art. 7 Konstytucji RP, oraz że zasadę tę naruszają postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 1989 r. w sprawie ubezpieczenia ustawowego budynków i mienia w gospodarstwach rolnych oraz na działkach nie wchodzących w skład gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 68 poz. 412/ w części dotyczącej ubezpieczenia mienia ruchomego /postanowienia par. 1 ust. 1 i 2, par. 2, par. 4, par. 5, par. 19-22, par. 42 ust. 3 i 4/ postanawia umorzyć postępowanie.

Uzasadnienie

Ubezpieczenie mienia ruchomego z istoty swej jest ubezpieczeniem własności osobistej. Prawo do decydowania o tym, czy i jak intensywnie ma być własność osobista chroniona m.in. poprzez ochronę ubezpieczeniową - to prawo podmiotowe właściciela tego mienia.

Niedopuszczalne staje się narzucenie przez ustawę określonego rygorystycznego postępowania z własnością osobistą w sytuacji, gdy taką ochronę własności każdy właściciel mienia powinien uzyskać, jeżeli uzna taką potrzebę, działając z własnej woli - przez zawarcie dobrowolnie umowy cywilnoprawnej.

Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej /Dz.U. nr 59 poz. 344/ w art. 8, który określa zakres /rodzaje/ ubezpieczeń obowiązkowych, nie zalicza do nich ubezpieczenia mienia ruchomego związanego z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jak również mienia ruchomego posiadaczy budynków na działkach nie wchodzących w skład gospodarstw rolnych, a więc ubezpieczenia, o którym traktował art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych, objęty wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich.

W następstwie powyższego uregulowania straciły moc obowiązującą także przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 1989 r. w sprawie ubezpieczenia ustawowego budynków i mienia w gospodarstwach rolnych - w części dotyczącej ubezpieczenia mienia ruchomego, objętej wnioskiem Rzecznika Prawa Obywatelskich.