Orzeczenie TK z 30 września 1997 r., K 9/96

Teza

Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowani w sprawie na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470 ze zm./.

Uzasadnienie

1. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o stwierdzenie niezgodności: art. 3 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1996 nr 5 poz. 32/ z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 1 przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426 ze zm./ oraz art. 3 ust. 3 i 4 tejże ustawy z zasadą ochrony własności wynikającą z art. 7 utrzymanych w mocy przepisów konstytucyjnych.
2. Do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich ustosunkował się Prokurator Generalny, który w piśmie z dnia 13 czerwca 1996 r. stwierdził, że przepis art. 16 ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych (...) w zakresie odnoszącym się do jej art. 3 ust. 2, 3 i 4 jest niezgodny z art. 1 przepisów konstytucyjnych przez to, że wprowadził w życie - z mocą wsteczną i bez odpowiedniego okresu dostosowawczego - zmiany niekorzystne dla właścicieli wkładów oszczędnościowych na książeczkach mieszkaniowych, co narusza pewność prawa i zaufanie obywateli do państwa wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego. Tym samym Prokurator Generalny podzielił argumenty Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów z powodu nadania im mocy wstecznej. Odnosi się to również do braku zachowania odpowiedniego vacatio legis przy wprowadzaniu nowych uregulowań w życie.

Natomiast za niezasadne uznał Prokurator Generalny zarzuty Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące merytorycznej niezgodności art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z art. 1 i art. 7 przepisów konstytucyjnych.

Wymieniony w sentencji wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich był przedmiotem rozpoznania na rozprawie w dniu 26 listopada 1996 r. W jej toku Wnioskodawca przedstawił istotę podnoszonych zarzutów niekonstytucyjności w stosunku do kwestionowanych przepisów ustawy. Wysłuchano również stanowisk stron - uczestników postępowania: Przedstawiciela Sejmu RP i Prokuratora Generalnego.

Przedstawiciel Sejmu RP złożył wniosek o odroczenie rozprawy do czasu zakończenia prac legislacyjnych, twierdząc, że projekt nowelizacji zakwestionowanej ustawy w pełni odpowiada zakresowi wniosku Rzecznika.

Przedstawiciel Prokuratora Generalnego wniósł o odroczenie rozprawy na podstawie art. 32 ust. 2 uchwały Sejmu z dnia 31 lipca 1985 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym /Dz.U. 1985 nr 39 poz. 184 ze zm./ z uwagi na zaawansowanie procesu legislacyjnego zmierzającego do wprowadzenia zmian prawnych zgodnych w założeniach z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich.

Przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich przychylił się do wniosku o odroczenie rozprawy.

Z uwagi na wszczęcie postępowania legislacyjnego, między innymi w zakresie nowelizacji zakwestionowanych przepisów /druk sejmowy nr 1985/, Trybunał Konstytucyjny postanowił odroczyć rozprawę a ponadto w razie przedłużenia się postępowania legislacyjnego podjąć dalsze decyzje w tej sprawie.

Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje

Zapowiedziana ustawa o zmianie ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw, po przedłużających się pracach legislacyjnych, została uchwalona w dniu 1 sierpnia 1997 r. oraz opublikowana w Dz.U. nr 103 poz. 652 z dnia 3 września 1997 r.

Powracając do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich przypomnieć należy, że przedmiotem tego wniosku był zarzut niekonstytucyjności art. 16 ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1996 nr 5 poz. 32/ w zakresie odnoszącym się do jej art. 3 ust. 2, 3 i 4, ze względu na wprowadzenie w życie tego przepisu z mocą wsteczną, to jest od 1 stycznia 1996 roku.

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 103 poz. 652/ w art. 1 ust. 1 ustawy uchyliła, z mocą od dnia 1 stycznia 1996 r., ust. 2-4 art. 3, a więc przepis zakwestionowany we wniosku. Wobec uchylenia przez art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 103 poz. 652/ w całości zakwestionowanego przepisu, z mocą od dnia 1 stycznia 1996 r., postępowanie należało umorzyć na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /t.j. Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470 ze zm./.

Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.