Orzeczenie NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 lutego 2002 r., OPK 1/02

Tezy

Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytania prawne.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Ryszarda Walczaka prokuratora Prokuratury Krajowej w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji:

1. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 21maja 1998 r.,

2. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 27 maja 1998 r.,

3. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 2 czerwca 1998 r.,

4. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 9 czerwca 1998 r.,

5. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 16 czerwca 1998 r.,

6. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 26 czerwca 1998 r.,

7. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 22 lipca 1998 r.,

8. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 2 czerwca 1998 r.,

9. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 24 kwietnia 1998 r.,

10. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 10 kwietnia 1998 r.,

11. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 24 kwietnia 1998 r.,

12. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 5 maja 1998 r.,

13. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 14 maja 1998 r.,

14. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 15 maja 1998 r.,

15. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 19 maja 1998 r.,

16. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 30 marca 1998 r.,

17. Prezydenta Miasta Cz. z dnia 25 maja 1998 r.,

18. Starosty K. z dnia 31 listopada 1999 r.,

w przedmiocie zarejestrowania samochodów ciężarowych po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2002 r. na posiedzeniu jawnym pytań prawnych pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Cz., zgłoszonych na podstawie art. 22 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856/, o następującym brzmieniu:

Czy w sytuacji, kiedy właściciel zarejestrowanego na siebie po dniu 1 stycznia 1998 r. pojazdu samochodowego, określonego zgodnie z homologacją jako osobowy - po dokonanych przeróbkach i jego przekwalifikowaniu na ciężarowy, w oparciu o przedstawione przez niego dokumenty w postaci zaświadczenia uprawnionego diagnosty o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wraz z opisem zmian dokonanych w pojeździe i oceny technicznej ponownie zarejestrował ten pojazd jako ciężarowy - ta ponowna rejestracja powinna być zakwalifikowana przez samorządowe kolegium odwoławcze jako dokonana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa?

W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie pierwsze, czy zbycie takiego pojazdu /jako ciężarowego/ na rzecz osoby trzeciej i zarejestrowanie przez nabywcę, może być uznane za wywołujące nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 par. 2 Kpa?

podjął następującą uchwałę:

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło z pytaniem prawnym, w trybie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856 ze zm./, w 18 sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Cz. wydanych w 1998 r. /17 spraw/ i Starosty K. wydanej w 1999 r. o zarejestrowaniu samochodów ciężarowych na rzecz Piotra Sz., w których to sprawach postępowania zostały wszczęte z urzędu na skutek wystąpień Urzędu Kontroli Skarbowej w Katowicach i Urzędu Skarbowego w M. W wystąpieniach, które były podstawą wszczęcia postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, podniesiono, że Piotr Sz. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nabył samochody osobowe różnych marek, zarejestrował je jako samochody osobowe przedkładając stosowne świadectwa homologacji, a następnie, po wykonaniu przeróbek w tych samochodach polegających na zmniejszeniu liczby miejsc siedzących i zamontowaniu przegrody oddzielającej część pasażerską, wystąpił o zmianę rejestracji na samochody ciężarowe uniwersalne, dołączając ocenę techniczną oraz zaświadczenie o przeprowadzeniu badań technicznych tych samochodów jako ciężarowych. Kwestionowanymi decyzjami samochody te zostały zarejestrowane jako samochody ciężarowe, pomimo że nie zostały przedłożone świadectwa homologacji tych samochodów jako samochodów ciężarowych.

Zdaniem Kolegium nie budzi wątpliwości to, że kwestionowane decyzje o dokonaniu zmiany w dowodach rejestracyjnych rodzaju pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy, bez dołączenia nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu jako samochód ciężarowy, zostały wydane z naruszeniem prawa /są wadliwe/. Wątpliwości budzi jedynie to, czy naruszenie prawa w tym wypadku miało charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Jeżeli zajmie się stanowisko, "że rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu", a za takim stanowiskiem opowiada się Kolegium, to nie można przyjąć, że kwestionowane decyzje "zostały wydane w warunkach oczywistego i niewątpliwego stanu prawnego". To, czy zmiana w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy wymaga przedłożenia nowego świadectwa homologacji, czy też wystarczające jest przedłożenie innych dokumentów /np. wydanego przez uprawnionego diagnostę zaświadczenia o przeprowadzeniu badania technicznego pojazdu wraz z opisem zmian dokonanych w pojeździe/, nie wynika, zdaniem Kolegium, jednoznacznie z przepisów prawa. Nie zmienia tego stanu rzeczy uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 października 2000 r., OPK 17/00 /ONSA 2001 Nr 2 poz. 62/. Ponadto Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w pismach do organów rejestrujących pojazdy prezentował stanowisko, że w takim przypadku wystarczające jest przedłożenie dokumentu wystawionego przez uprawnionego diagnostę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pytania prawne przedłożone przez Kolegium zostały powiązane w taki sposób, że udzielenie odpowiedzi na pytanie drugie zależy od odpowiedzi na pytanie pierwsze. Analizując treść pierwszego pytania wraz z uzasadnieniem, należy przede wszystkim stwierdzić, że istota problemu prawnego przedstawionego w tym pytaniu sprowadza się do dokonania oceny, czy kwestionowana decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów o rejestracji pojazdów, iż można przyjąć, że jest to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Również Kolegium w uzasadnieniu pytania stwierdza, że "w istocie rzeczy chodzi o ocenę stopnia naruszenia przepisów o rejestracji pojazdów."

Wobec tego wymaga rozważenia, czy na tak przedstawiony problem prawny dopuszczalne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne w trybie art. 22 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy o NSA. W licznych uchwałach /np. uchwała pięciu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 23/00 - ONSA 2001 Nr 3 poz. 105/ Naczelny Sąd Administracyjny prezentował stanowisko, że instytucja odpowiedzi na pytania prawne kolegiów ma na celu jedynie wyjaśnienie treści przepisów prawnych i ustalenie właściwego znaczenia normy prawnej. Wyjaśnienie w tym trybie wątpliwości prawnych nie może stanowić rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy, mimo wystąpienia z pytaniem prawnym, należy do samorządowego kolegium odwoławczego. Z tego względu odpowiedź na pytanie prawne ma zawsze charakter ogólny i odnosi się do wyjaśnianych określonych przepisów prawnych, od których wyjaśnienia zależy rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez kolegium. Stanowisko sądu wyrażone w odpowiedzi na pytanie prawne nie może polegać na subsumpcji określonych przepisów prawnych w konkretnej sprawie przez stwierdzenie, czy określony stan faktyczny wypełnia, czy nie wypełnia hipotezę określonej normy prawnej.

W ocenie Kolegium nie budzi wątpliwości to, że kwestionowane decyzje są wadliwe, co można rozumieć, iż zdaniem Kolegium z treści przepisów o rejestracji pojazdów /art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm. oraz par. 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz.U. nr 59 poz. 632/ wynika, że zmiana rejestracji samochodu osobowego na samochód ciężarowy bez przedłożenia nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu stanowi naruszenie prawa. Kwestia obowiązku przedłożenia nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu w przypadku zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy, była wyjaśniana w powołanej uchwale pięciu sędziów NSA z dnia 23 października 2000 r., OPK 17/00 /ONSA 2001 Nr 2 poz. 62/, a także uchwale pięciu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 18/00 /ONSA 2001 Nr 3 poz. 102/. Takie stanowisko wynika również z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2001 r., III RN 194/01 /Przegląd Podatkowy 2002 nr 2 str. 41 z glosą R. Mastalskiego i J. Zubrzyckiego/.

Przedstawiony przez Kolegium w pytaniu prawnym problem polega więc wyłącznie na dokonaniu oceny, czy wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawnych, których treść nasuwała organom wątpliwości, przy przyjęciu ich określonego rozumienia, można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Dokonanie tego rodzaju oceny nie jest wyjaśnieniem treści przepisów prawnych, lecz należy do istoty rozstrzygnięcia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Z tego względu brak jest podstaw do udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze, a tym samym również na pytanie drugie.