Uzasadnienie
Pytanie pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) /uchwała nr 3/98 z dnia 19 maja 1998 r./ wiąże się z wątpliwościami prawnymi, jakie powstały w toku rozpoznawania odwołania w sprawie z wniosku Lucyny i Jerzego małżonków Sz. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
Burmistrz Miasta Ł. decyzjami z dnia 17 marca 1998 r. nr GGRiOŚ 7229/126/98 i nr GGRiOŚ 7229/98 odmówił przekształcenia w prawo własności przysługującego Lucynie i Jerzemu małżonkom Sz. współużytkowania wieczystego niewydzielonych części działek nr 3570/2 i 3568/3 w Ł., ujętych odpowiednio w księgach wieczystych Kw 32280 i Kw 18423. Udziały wnioskodawców wyrażają się ułamkiem 1/8 części działki 3570/2 i 65/512 części działki 3568/3. Pierwsza z działek jest zabudowana kompleksem garaży, natomiast na drugiej znajduje się blok mieszkalny, wielorodzinny.
Wątpliwości prawne dotyczyły uregulowań zawartych w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781/, zwanej dalej ustawą o przekształceniu, a zwłaszcza treści art. 2 ust. 1 tej ustawy.
W ocenie organu przepis art. 2 ust. 1 ustawy o przekształceniu stanowi, iż wniosek może pochodzić od użytkownika wieczystego. Natomiast w sprawach będących przedmiotem rozpoznania wniosek pochodzi od współużytkowników wieczystych i do tego nie wszystkich, lecz niektórych, pozostali współużytkownicy bowiem wniosku nie złożyli. Stąd wywodzi się wątpliwość Kolegium co do tego, czy taki wniosek mógł w ogóle doprowadzić do wszczęcia postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Kontynuując ten tok rozumowania, Kolegium dochodzi do przekonania, że wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o przekształceniu dotyczy wyłącznie wniosku użytkowników wieczystych, a nie może odnosić się do współużytkowników. Zdaniem organu, argumentacja ta znajduje potwierdzenie w art. 4 ustawy o przekształceniu, przepis ten bowiem posługuje się liczbą pojedynczą /"Osoba, która nabyła własność nieruchomości na podstawie art. 2, zobowiązana jest do uiszczenia (...) opłaty (...)"/.
Wykładnia ta ma także, według organu, wsparcie w warstwie merytorycznej związanej z użytkowaniem wieczystym. Skoro prawo użytkowania wieczystego może być ustanowione tylko na gruntach będących własnością gminy bądź Skarbu Państwa, to nie może być dopuszczalna wykładnia celowościowa art. 2 ustawy o przekształceniu, ponieważ "Dopuszczalne możliwości wystąpienia z wnioskiem przez niektórych współużytkowników wieczystych, którzy mają określone tylko abstrakcyjne udziały w prawie, skutkowałoby tym, że stawaliby się oni współwłaścicielami nieruchomości z gminą w częściach ułamkowych, na której pozostali współużytkownicy mieliby prawo użytkowania wieczystego".
Odwołując się do literalnej wykładni art. 2 ustawy przekształceniu, Kolegium wyraża pogląd, że przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności chodzi o realizację "swoistego roszczenia", które przysługuje użytkownikowi wieczystemu, gdyż nie każdy wieczysty użytkownik ma obowiązek żądać przekształcenia. Podniesiono także, iż treść art. 3 ustawy o przekształceniu wyraźnie wskazuje podstawy odmowy, co daje podstawę do wniosku, iż zasadą jest szeroka skuteczność wniosków o przekształcenie. Ta zaś prowadzi do stwierdzenia, że należy dokonać przekształcenia pomimo braku zgody /wniosku/ wszystkich współużytkowników, a to - według Kolegium z racji wyżej przedstawionych - jest niemożliwe. Nie ma też - w ocenie organu - możliwości do przyjęcia tezy, iż wniosek jednego lub niektórych współużytkowników wieczystych powinien odnosić skutki prawne wobec pozostałych. (...)
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji stosuje przepisy według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Pytanie prawne przedstawione w tej sprawie powstało pod rządem stanu prawnego, który obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 156 poz. 1020/. Stosownie do przepisu art. 2 powołanej ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. przepisy tej ustawy stosuje się do spraw wszczętych, lecz nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Oznacza to, że również w przedmiotowej sprawie rozpoznawanej przez Kolegium ma zastosowanie stan prawny uwzględniający zmiany wprowadzone powołaną ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r. Zakres tych zmian, a w szczególności przepis ust. 5 dodany w art. 1 ustawy o przekształceniu wskazują, że kwestia uprawnień współużytkownika wieczystego /osoby, której przysługuje prawo użytkowania wieczystego do ułamkowej części gruntu/ do przekształcenia przysługującego mu prawa w prawo własności, została w określony sposób unormowana. Oznacza to, że w obowiązującym stanie prawnym, który będzie miał zastosowanie w tej sprawie, taka wątpliwość, jaka została wyrażona w pytaniu prawnym przedstawionym do wyjaśnienia już nie występuje.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz. U. nr 122 poz. 593 ze zm./ oraz art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przedmiotem pytania prawnego i udzielanej na nie odpowiedzi przez Sąd może być zagadnienie prawne /wątpliwość prawna co do treści przepisów prawnych/, od wyjaśnienia którego zależy rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez Kolegium sprawy. Z uwagi na zmianę stanu prawnego, która nastąpiła po przedstawieniu przez Kolegium pytania prawnego, kwestia prawna została wprost unormowana, a wobec tego od odpowiedzi na pytanie nie zależy rozstrzygnięcie sprawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny odmówił udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne.