Uzasadnienie
Pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G., na podstawie art. 22 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856 ze zm./ wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym, przytoczonym w sentencji uchwały.
Przedstawione Sądowi pytanie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Krzysztof W. złożył w dniu 13 czerwca 2002 r. do Urzędu Miejskiego w Z.-G. wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii B. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynikało, iż uzyskał zaświadczenie o ukończeniu szkolenia i zdaniu egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, posiadał orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz zgodę rodziców na ubieganie się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Ponadto z dołączonych do wniosku dokumentów, jak i z treści samego wniosku wynikało, iż wnioskodawca na dzień 1 czerwca 2002 r. nie ukończył jeszcze 17 lat, gdyż urodził się 9 czerwca 1985 r.
W dniu 1 lipca 2002 r. Prezydent Miasta Z.-G. wydał decyzję, w której odmówił Krzysztofowi W. wydania prawa jazdy kategorii B, wobec niespełnienia warunku osiągnięcia 18 roku życia w dniu wydania decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, iż począwszy od dnia 1 czerwca 2002 r. przepis art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym wprowadził wymóg ukończenia 18 lat przez osobę, która chce uzyskać uprawnienia kategorii B do kierowania pojazdem. Takiego wymogu nie spełniał wnioskodawca. Organ I instancji przytoczył również przepis art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 129 poz. 1444/, który wprowadza wyjątek w stosowaniu przepisu art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem organu wnioskodawca nie spełnia również kryterium wiekowego na dzień 1 czerwca 2002 r., o którym mowa w przepisie art. 4 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r., gdyż na ten dzień, powinien mieć ukończone 17 lat /w przepisie tym mowa jest o osobie w wieku od 17 do 18 lat/. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, iż ukończenie przez wnioskodawcę szkolenia, jak i jego rozpoczęcie na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów nie ma znaczenia dla ustalenia, czy obecnie strona jest osobą uprawnioną do otrzymania prawa jazdy kategorii B. Od tej decyzji Krzysztof W. wniósł odwołanie, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu błędną wykładnię prawa, a w szczególności art. 4 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r. Zdaniem odwołującego się, do uzyskania prawa jazdy kategorii B wystarczającym jest, jeśli spełnione są pozostałe wymagania - ukończenie 17 lat, w dacie składania wniosku o wydanie prawa jazdy, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Ponadto w odwołaniu podniesiono, iż wykładnia prawa dokonana przez organ I instancji jest sprzeczna z wykładnią tych przepisów przyjmowaną przez inne organy administracji /m.in. w G.-W., w S., w P., itd./. Podnosząc te zarzuty Krzysztof W. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji.
Skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. rozpatrując odwołanie uznał, że występują wątpliwości co do wykładni przepisów powołanej ustawy. Pełny skład Kolegium podzielił to stanowisko oraz uznał, że przed rozpoznaniem sprawy należy rozstrzygnąć zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, którego wyjaśnienie ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W uzasadnieniu pytania prawnego Kolegium podniosło, że przepis art. 90 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż prawo jazdy otrzymuje osoba, która łącznie spełnia, taksatywnie wymienione w tym przepisie, następujące wymagania:
- osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek,
- uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane,
- odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie,
- zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii.
Jednocześnie przepis art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2002 r., stanowi, iż wymagany dla uzyskania prawa jazdy kategorii B wiek wynosi 18 lat. Bezsporne w sprawie jest to, że odwołujący się Krzysztof W. spełnia wszystkie wymagania, za wyjątkiem wieku, gdyż nie osiągnął jeszcze 18 lat.
Zdaniem Kolegium analizy prawnej wymaga przepis art. 4 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r., który wszedł w życie od 1 stycznia 2002 r. Przepis ten wprowadza wyjątek co do wymaganego wieku 18 lat, przy czym wyraźnie określa krąg osób, do których ma zastosowanie. I tak przepis ten stanowi, że osobę w wieku od 17 do 18 lat, ubiegającą się o prawo jazdy kategorii A lub B, która przed dniem 1 czerwca 2002 r. ukończyła wymagane szkolenie lub w dniu 1 czerwca 2002 r. w nim uczestniczy uważa się za spełniającą wymagania określone w art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Odwołujący się niewątpliwie spełnia warunek dotyczący uczestnictwa w szkoleniu na prawo jazdy kategorii B w dniu 1 czerwca 2002 r. /ukończył to szkolenie w dniu 2 czerwca 2002 r./. Ponadto w dacie zarówno składania wniosku o wydanie prawa jazdy /ubiegania się o ten dokument/, tj. w dniu 13 czerwca 2002 r., jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu 1 lipca 2002 r., wnioskodawca był osobą, która osiągnęła wiek 17 lat /wiek ten odwołujący się osiągnął 9 czerwca 2002 r./.
W ocenie Kolegium wykładnia gramatyczna przepisu art. 4 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r. wskazuje, iż odwołujący się, w dacie ubiegania się o prawo jazdy kategorii B spełniał wymogi określone w tym przepisie, gdyż był osobą w wieku od 17 do 18 lat /ukończone 17 lat/ oraz na dzień 1 czerwca 2002 r. uczestniczył w szkoleniu wymaganym dla prawa jazdy kategorii B. Wątpliwość prawna, zdaniem Kolegium, sprowadza się zatem do wyjaśnienia, czy określone w tym przepisie kryterium wieku od 17 do 18 lat, dla osoby ubiegającej się o prawo jazdy kategorii B, powinno być spełnione na dzień wejścia w życie znowelizowanego przepisu art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. na dzień 1 czerwca 2002 r., czy też w każdym czasie, przypadającym na moment ubiegania się o prawo jazdy.
Zdaniem Kolegium twierdzenie, iż przepis art. 4 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r. wymaga, aby osoba ubiegająca się o prawo jazdy kategorii B spełniała kryterium wieku od 17 do 18 lat wyłącznie na dzień wejścia w życie znowelizowanego przepisu art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. na dzień 1 czerwca 2002, nie jest w pełni uprawnione. Gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić w tym przepisie takie ograniczenie kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o prawo jazdy kategorii B, to wówczas redakcja tego przepisu byłaby inna i wprost wskazywałby na datę 1 czerwca 2002 r. jako moment spełnienia łącznie wszystkich wymagań /w tym i wiekowego/ przez osobę ubiegającą się o prawo jazdy. Istotne dla sprawy znaczenie ma to, że przepis ten wszedł w życie już z dniem 1 stycznia 2002 r., wprowadza zaś wyjątek w stosunku do art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2002 r., a wobec tego, dopiero od tego dnia powołany przepis art. 4 ust. 3 mógł mieć zastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawy wystąpienia przez samorządowe kolegium odwoławcze z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego są określone w art. 22 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2002 nr 79 poz. 856 ze zm./. Według tych przepisów kolegium w pełnym składzie może wystąpić z pytaniem prawnym, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy, przy czym pytanie prawne powinno dotyczyć wyjaśnienia treści określonych przepisów, które mają zastosowanie w sprawie. Inaczej mówiąc warunkiem koniecznym wystąpienia z pytaniem prawnym jest istnienie takiej wątpliwości prawnej w toku rozpoznawania sprawy, która wymaga wyjaśnienia w drodze wykładni przepisów prawnych. Rzeczą Kolegium jest wskazanie, w uzasadnieniu pytania prawnego, z jakich powodów przepis objęty pytaniem prawnym wymaga wyjaśnienia. Na ten aspekt instytucji pytań prawnych przedstawianych przez samorządowe kolegia odwoławcze zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w uchwałach składu pięciu sędziów z dnia 12 lutego 1996 r., VI SA 24/95 /ONSA 1996 Nr 2 poz. 58/ oraz z dnia 24 marca 1997 r., FPK 2/97 /ONSA 1997 Nr 3 poz. 110/.
Z uzasadnienia pytania prawnego w tej sprawie jednoznacznie wynika, że zdaniem Kolegium objęty pytaniem prawnym przepis art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 129 poz. 1444/ należy rozumieć w ten sposób, że wymagania ukończenia wieku 17 lat, o którym mowa w tym przepisie, nie można wiązać z datą "1 czerwca 2002 r.". Trafnie bowiem Kolegium podnosi, że wskazana w tym przepisie data "1 czerwca 2002 r." odnosi się do ukończenia wymaganego szkolenia przed tym dniem lub uczestniczenia w takim szkoleniu w tym dniu. Wynika to jednoznacznie z brzmienia tego przepisu. W tej sytuacji nie sposób mówić o istnieniu wątpliwości prawnej w tym zakresie. Istnienia wątpliwości co do rozumienia tego przepisu nie może uzasadniać tylko to, że organ pierwszej instancji zajął inne stanowisko, którego Kolegium nie podziela.
W tym stanie rzeczy, skoro kwestia prawna objęta pytaniem prawnym nie nasuwa wątpliwości wymagających wyjaśnienia, Naczelny Sąd Administracyjny odmówił udzielenia odpowiedzi i podjął uchwałę jak w sentencji.