Orzeczenie NSA w Warszawie (przed reformą) z 24 września 2001 r., OPS 10/01

Sprawa

w sprawie ze skargi SLS International S.A.S. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na nabycie akcji czy nabycie przez cudzoziemca ponad 50 procent akcji w spółce handlowej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie będącej właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości, ale posiadającej ponad 50 procent akcji w spółkach handlowych z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będących właścicielami lub wieczystymi użytkownikami nieruchomości, wymaga zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w trybie art. 3e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców /Dz.U. 1996 nr 54 poz. 245 ze zm./? podjął następującą uchwałę:

Rozpoznanie

w dniu 24 września 2001 r. na posiedzeniu jawnym wątpliwości prawnej przekazanej przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 12 lipca 2001 r. V SA 858/01 do wyjaśnienia w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./:

Teza

Zezwolenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, o którym mowa w przepisie art. 3e ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców /Dz.U. 1996 nr 54 poz. 245 ze zm./, nie dotyczy nabycia przez cudzoziemca ponad 50 procent akcji w spółce handlowej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie będącej właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości, chociażby spółka ta posiadała ponad 50 procent akcji w innej spółce handlowej z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będącej właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

przy udziale Waldemara Grudzieckiego prokuratora Prokuratury Krajowej

Uzasadnienie

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lipca 2001 r., V SA 858/01 wystąpił o wyjaśnienie przez skład siedmiu sędziów NSA w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wątpliwości prawnej przytoczonej w sentencji uchwały.

Przedstawiona do wyjaśnienia wątpliwość prawna wyłoniła się w toku rozpoznawania sprawy ze skargi spółki akcyjnej uproszczonej prawa francuskiego SLS International S.A.S. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na nabycie akcji Śląskiej Spółki Cukrowej S.A. z siedzibą w Ł., na tle następującego stanu faktycznego:

Spółka SLS International S.A.S. wystąpiła w dniu 19 maja 2000 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie 92.767.672 akcji, stanowiących 95 procent kapitału akcyjnego Śląskiej Spółki Cukrowej S.A. z siedzibą w Ł. W umowie sprzedaży akcji Śląskiej Spółki Cukrowej, zawartej w dniu 15 listopada 2000 r. w Warszawie pomiędzy Spółką SLS S.A.S. a Skarbem Państwa reprezentowanym przez Ministra Skarbu Państwa, umieszczono klauzulę /art. 1 par. 1 ust. 3a/, zgodnie z którą przeniesienie własności akcji oraz płatność ceny uzależniona została od spełnienia warunku zawieszającego, to jest uzyskania przez kupującego, jako cudzoziemca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców /Dz.U. 1996 nr 54 poz. 245 ze zm./, zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na nabycie akcji Spółki.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2001 r. Nr 2/01 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wydania Spółce SLS International S.A.S. zezwolenia na nabycie akcji z uzasadnieniem, że Śląska Spółka Cukrowa nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i w związku z tym nie zachodzą określone w przepisach art. 3e ust. 1 pkt 1 i 4 cyt. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. przesłanki do uwzględnienia wniosku. Minister stwierdził, że Śląska Spółka Cukrowa jako jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa została zawiązana na podstawie ustawy z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym /Dz.U. nr 98 poz. 473 ze zm./, a jej kapitał został pokryty aportem w postaci 51 procent ogólnej liczby akcji imiennych 16 jednoosobowych spółek Skarbu Państwa /cukrowni/, będących właścicielami lub wieczystymi użytkownikami nieruchomości. W tej sytuacji wnioskodawca, który jest cudzoziemcem w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, powinien legitymować się zezwoleniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na objęcie, na podstawie art. 3e ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, akcji stanowiących pakiet większościowy w kapitale akcyjnym 16 jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości na terytorium RP. W wypadku braku takiego zezwolenia, czynności stanowiące podstawę nabycia lub objęcia przez cudzoziemca akcji Śląskiej Spółki Cukrowej mogłyby zostać uznane za nieważne, jako dokonane z obejściem ustawy. Z tych względów Minister uznał, że wniosek Spółki SLS International S.A.S. nie spełnia wymogów materialnoprawnych wynikających z ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i w tej sytuacji decyzja zezwalająca na nabycie akcji Śląskiej Spółki Cukrowej byłaby wadliwa. Wnioskodawca winien natomiast wystąpić z odrębnymi wnioskami o wydanie zezwoleń na objęcie akcji jednoosobowych spółek akcyjnych Skarbu Państwa, które wniesione zostały w formie aportu na pokrycie kapitału akcyjnego Śląskiej Spółki Cukrowej.