Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 listopada 1999 r. skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił o wyjaśnienie przez skład siedmiu sędziów, w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wątpliwości prawnej dotyczącej możliwości naliczania opłaty kwartalnej za szczególne korzystanie z wód na podstawie par. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych /Dz.U. nr 133 poz. 637 ze zm./.
Wątpliwość prawna wystąpiła w następującym stanie faktycznym.
Wojewoda B.-B. decyzją z dnia 19 maja 1997 r., wydaną na podstawie art. 56 i art. 56a ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ oraz par. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych, ustalił dla Przedsiębiorstwa Komunalnego "A." SA w B.-B. opłatę za pierwszy kwartał 1997 r. za pobór wody i wprowadzanie ścieków w kwocie 747.248,79 zł. Ponadto w pkt 2 tejże decyzji organ I instancji nałożył obowiązek wpłaty naliczonej opłaty na konto Urzędu Wojewódzkiego - Wydział Ochrony Środowiska w NBP w B.-B. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
W odwołaniu od decyzji Wojewody Przedsiębiorstwo Komunalne "A." SA wniosło o uchylenie pkt 2 zaskarżonej decyzji. Zdaniem Przedsiębiorstwa z wykładni par. 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów wynika, że wojewoda może żądać informacji, o której mowa w par. 9 ust. 1 tego rozporządzenia wyłącznie w celu naliczenia opłaty kwartalnej w terminie do 15-go każdego miesiąca, lecz nie jest władny żądać uiszczenia naliczanej opłaty, ponieważ na podstawie par. 9 ust. 1 wojewoda może tylko ustalić i pobierać opłaty roczne. Stąd zdaniem Przedsiębiorstwa w pkt 2 zaskarżonej decyzji organ przekroczył swoje uprawnienia.
Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z dnia 7 sierpnia 1997 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 56 i art. 56a ustawy - Prawo wodne, które to przepisy określają zasadę naliczenia opłat oraz termin ich uiszczania. Dlatego też właściwy organ, tj. wojewoda, ustala i pobiera opłatę na podstawie par. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. Jeżeli więc organ ustalił opłatę kwartalną, to obowiązek jej uiszczenia wynika z art. 56a Prawa wodnego. Oznacza to, że zaskarżona decyzja nie musiała zawierać punktu 2, który jest powtórzeniem regulacji ustawowej /art.56a/.
Na decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody B.-B. - skargę złożyło Przedsiębiorstwo Komunalne "A." SA. W treści skargi wystąpiło o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji i decyzji organu I instancji w pkt 2 dotyczącym określenia terminu płatności wymierzonej opłaty lub uchylenie decyzji organu II, jak i I instancji w pkt 2.
Skład orzekający NSA w Warszawie rozpatrując skargę strony skarżącej uznał, że zachodzą wątpliwości dotyczące zgodności par. 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r., z delegacją ustawową zawartą w art. 56 ust. 2 Prawa wodnego. W szczególności dotyczy to, zdaniem składu orzekającego, oceny prawnej, czy jest dopuszczalne wymierzenie opłaty kwartalnej za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych na podstawie par. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r., ponieważ problem ten nie był dotychczas przedmiotem rozważań w orzecznictwie. Upoważnienie do wydania na podstawie art. 56 ust. 2 Prawa wodnego, omawianego rozporządzenia Rady Ministrów dotyczy wyłącznie ustalenia wysokości opłat za pobór wody i wprowadzenie ścieków do wód lub ziemi, stosowania ulg i zwolnień od opłat oraz w razie potrzeby także zasad ustalenia opłat za inne rodzaje szczególnego korzystania z wód. Dyspozycja par. 9 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że "opłatę za wodę i ścieki ustala i pobiera wojewoda na podstawie informacji, którą zakład jest zobowiązany złożyć w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku, a jeżeli produkcja zakładu ma charakter okresowy - w terminie 15 dni po zakończeniu każdego okresu produkcyjnego". Z kolei ust. 2 par. 9 rozporządzenia stanowi, że "Wojewoda może żądać informacji, o której mowa w ust. 1 w celu naliczenia opłaty kwartalnej w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, po upływie każdego kwartału". Dlatego też zdaniem składu orzekającego z wykładni gramatycznej par. 9 ust. 1 rozporządzenia wynika jednoznacznie, który organ jest właściwy i jakie są jego kompetencje w przedmiocie ustalenia opłat za wodę i ścieki. Stanowi o tym brzmienie powołanego przepisu - "opłatę ustala i pobiera wojewoda". Ponadto przepis ten określa okresy, których może dotyczyć decyzja ustalająca opłatę oraz określa podstawę naliczenia opłat, którą stanowi informacja zakładu. Oznacza to, zdaniem składu orzekającego, że tylko par. 9 ust. 1 stanowi podstawę prawną do ustalenia w formie decyzji opłat za wodę i ścieki, która to decyzja podlega wykonywaniu w terminie określonym w art. 56a Prawa wodnego, tj. 14 dni od dnia, w którym stała się ostateczna. Dlatego też brak jest podstawy do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobór wody i odprowadzane ścieki na podstawie par. 9 ust. 2 rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z sentencji postanowienia z dnia 15 listopada 1999 r. oraz uzasadnienia tego postanowienia jednoznacznie wynika, że wątpliwość prawna przedstawiona przez skład orzekający dotyczy nie wyjaśnienia treści przepisu prawnego, lecz zbadania i rozstrzygnięcia, czy przepis par. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1993 r. w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych /Dz.U. nr 133 poz. 637 ze zm./ jest zgodny z upoważnieniem ustawowym z art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./. W uzasadnieniu postanowienia stwierdza się wprost, że skład orzekający uznał, "iż zachodzą uzasadnione wątpliwości, czy / 9 ust. 2 ww. rozporządzenia jest zgodny z delegacją ustawową zawartą w art. 56 ust. 2 Prawa wodnego", a wobec tego, czy istnieje możliwość wymierzenia opłaty kwartalnej za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych na podstawie / 9 ust. 2 rozporządzenia.
Należy podzielić pogląd wyrażony już w uchwałach składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., OPS 8/97 /ONSA 1998 Nr 2 poz. 39/ oraz z dnia 21 lutego 2000 r., OPS 10/99, że celem instytucji wyjaśniania wątpliwości prawnych, o której mowa w art. 49 ust. 2 ustawy o NSA, jest wyjaśnianie treści przepisów prawnych a nie badanie zgodności przepisów rozporządzenia z przepisami ustawy, albowiem kompetencja w tym zakresie należy do Trybunału Konstytucyjnego. Każdy sąd rozpoznający sprawę może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, jeżeli zależy od tego rozstrzygnięcie sprawy. Może także odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, jeżeli stwierdzi, że przepis ten jest niezgodny z ustawą, z tym że rozstrzygnięcie tego rodzaju nie ma skutku właściwego orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego.
Z przytoczonych względów należało odmówić wyjaśnienia przedstawionej wątpliwości prawnej.