Orzeczenie TK z 21 września 1987 r., P 3/87

Tezy

Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu (...) sprawy z wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z (...) o udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne,

czy przepis par. 4a ust. 3 uchwały nr 187 Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1983 r. zmieniającej uchwałę w sprawie umów sprzedaży oraz umów między jednostkami gospodarki uspołecznionej /M.P. 1984 nr 1 poz. 2/ jest zgodny z upoważnieniem zawartym w art. 2 i art. 384 Kodeksu cywilnego oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 8 lutego 1979 r. o jakości wyrobów, usług, robót i obiektów budowlanych /Dz.U. nr 2 poz. 7/ na posiedzeniu niejawnym

postanowił

umorzyć postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny nie może badać zgodności uchylonych już przepisów z aktami wyższej rangi, gdyż w toku postępowania odpadła przesłanka dopuszczalności prowadzenia dalszego postępowania.

Nie może też wydać orzeczenia, zawierającego odpowiedź na przedstawione mu pytanie prawne, lecz obowiązany jest wydać postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie.

W sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny nie może stosownie do obowiązujących przepisów udzielić odpowiedzi na pytanie prawne, problemy występujące w konkretnej sprawie sądowej musi rozwiązać sąd orzekający, którego obowiązkiem jest rozstrzyganie sporu o zastosowanie prawa w określonej sytuacji faktycznej ustalonej w konkretnej sprawie. Powinno to nastąpić w szczególności w wypadku, gdy nie zachodzi już potrzeba eliminacji z systemu prawnego uchylonego niekonstytucyjnego lub nielegalnego przepisu albo aktu normatywnego.

Ze względu na niezawisłość sędziowską i podleganie tylko ustawom, sąd z mocy art. 62 Konstytucji PRL ma obowiązek oceny zgodności z ustawami przepisów podustawowych aktów normatywnych mających zastosowanie w sprawie, a zwłaszcza czy nie wykraczają one poza zakres upoważnienia ustawowego i granice obowiązującego ustawodawstwa.

W razie uznania aktu normatywnego /jego części/ za niezgodny z ustawą, sąd powinien odmówić zastosowania tego aktu /jego części/ w konkretnej sprawie. Stanowisko sądu w sprawie legalności przepisu lub podstawowego aktu normatywnego ma tylko konsekwencje prawne w rozstrzyganej sprawie i nie wiąże innych organów stosujących prawo.

Do prawidłowego rozwiązania przez Naczelny Sąd Administracyjny problemu, objętego pytaniem prawnym, przedstawionym w niniejszej sprawie może przyczynić się dotychczas zebrany przez Trybunał Konstytucyjny materiał dowodowy.

Samodzielna ocena materiał umożliwi temu sądowi praworządne rozstrzygnięcie sprawy, w związku z którą przedstawił pytanie prawne.