Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 grudnia 1980 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O., wyrażono zgodę na dokonanie zamiany lokalu nr 5 w domu w nr 24 przy ul. B. w O., zajmowanego przez 4-osobową rodzinę Wincentego K., na lokal nr 1, położony w tym samym domu. Lokale te objęte są szczególnym trybem najmu i pozostają w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej. Jak ustalono w toku postępowania przygotowawczego, lokal nr 5 obejmuje 2 pokoje o łącznej powierzchni 32 m2 oraz prowizoryczną kuchnię urządzoną w przedpokoju bez okna i położony jest na poddaszu. Lokal nr 1 położony jest na parterze, obejmuje również 2 pokoje o łącznej powierzchni 35,5 m2 oraz kuchnię. Jest wyposażony m.in. w instalację kanalizacyjną, której brak jest w lokalu nr 5. Ustalono także, że łączny dochód 4-osobowej rodziny wnioskodawcy wynosi 14.479 zł miesięcznie. Stwierdzono, że Janina K. /żona wnioskodawcy/ jest poważnie chora i zaliczona została do II grupy inwalidzkiej, a ze wskazań lekarskich wynika, że zalecane jest jej zamieszkiwanie na parterze lub niskim pierwszym piętrze.
Od decyzji tej odwołał się Józef G., właściciel budynku, w którym znajdują się oba lokale.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr GT.8176/2/81 z dnia 5 lutego 1981 r. wydaną z upoważnienia Wojewody Olsztyńskiego, uchylono decyzję organu I instancji oraz umorzono postępowanie administracyjne w omawianej sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że skoro w wyniku zamiany lokali miałaby nastąpić poprawa warunków mieszkalnych rodziny Wincentego K., to mają w tym przypadku zastosowanie przepisy par. 10 uchwały nr 280 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1971 r. w sprawie zasad przydziału mieszkań /M.P. nr 60 poz. 397/. Według zaś tych przepisów osoby, których dochód łącznie z dochodem wszystkich wspólnie zamieszkałych członków rodziny przekracza 1000 zł na jedną osobę, mogą poprawić swoje warunki mieszkaniowego poprzez przystąpienie do spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.
Decyzja ta zaskarżona została przez Wincentego K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący kwestionuje stanowisko organu odwoławczego dotyczące naruszenia przepisu par. 10 cytowanej uchwały.
W odpowiedzi na skargę, udzielonej w imieniu Wojewody Olsztyńskiego, podtrzymane zostało stanowisko co do naruszenia przez organ I instancji obowiązujących przepisów. Uznano natomiast merytoryczną zasadność omawianej zamiany lokali mieszkalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Bezsporne jest, co wynika z akt postępowania administracyjnego, że dom nr 24 przy ul. B. w O., aczkolwiek stanowi własność osoby fizycznej - Józefa G., to znajdujące się w nim lokale objęte są przepisami o szczególnym trybie najmu. Oznacza to, że dysponentem tych lokali jest właściwy terenowy organ administracji państwowej i do zadysponowania takim lokalem przez organ nie jest wymagana zgoda właściciela domu. Dlatego też brak zgody Józefa G. na omawianą zamianę lokali nie mógł wywołać żadnych skutków prawnych co do oceny prawnej możliwości zamiany lokalu przez terenowy organ administracji państwowej.
Przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko, że - skoro w wyniku decyzji organu I instancji rodzina Wincentego K. uzyskałaby lokal o większej powierzchni mieszkalnej poprawiając w ten sposób swoje warunki mieszkaniowe - mają w tym wypadku zastosowanie przepisy par. 10 uchwały nr 280 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1971 r. w sprawie zasad przydziału mieszkań /M.P. nr 60 poz. 397/, nie jest trafne. Pomija ono bowiem przepis art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, który stanowi, że zamiana lokali może również polegać na dostarczeniu w zamian za lokal zajmowany dotychczas innego lokalu przez jego dysponenta. W treści tego przepisu brak jest ograniczeń do jego stosowania w wypadku, gdy lokal dostarczany przez dysponenta jest o większej powierzchni od lokalu zajmowanego przez najemcę. Odrębną kwestią jest natomiast ustalenie, w jakich wypadkach dysponent lokalu może bądź powinien skorzystać z możliwości wyrażenia zgody na zamianę, mimo że lokal zajmowany przez najemcę jest mniejszy od lokalu, na który zamiana miałaby nastąpić. W tym zakresie oceny okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęcie decyzji, uwzględniająca obowiązujące zasady polityki lokalowej, należy w pełni do organu będącego dysponentem lokalu. W wypadku gdy organ ten dojdzie do wniosku, że występujące w sprawie okoliczności uzasadniają wyrażenie zgody na zamianę lokali polegającą na dostarczeniu lokalu przez dysponenta w zamian za lokal zajmowany dotychczas przez najemcę, to nie zachodzą pod względem prawnym przeszkody do podjęcia decyzji pozytywnej, bowiem decyzja taka mieści się w pojęciu zamiany lokali w rozumieniu art. 48 prawa lokalowego. Do zamiany takiej nie mają zastosowania powołane w zaskarżonej decyzji przepisy par. 10 uchwały nr 280 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1971 r. Należy nadmienić, że utrata z dniem 31 marca 1981 r. mocy obowiązującej przepisów powoływanej uchwały Rady Ministrów pozostaje bez wpływu na ocenę legalności decyzji, wydanej w okresie jej obowiązywania.
W tym stanie prawnym uznanie przez organ odwoławczy, że rodzina skarżącego miałaby uzyskać lokal nr 1 w domu nr 24 przy ul. B. w O. w wyniku przydziału, a nie w wyniku zamiany, stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organ ten nie rozważył bowiem sprawy w aspekcie przepisu art. 48 ust. 2 prawa lokalowego, mimo że w decyzji organu pierwszej instancji - jakkolwiek nie powołano się na ten przepis - określono, iż przydział omawianego lokalu następuje w wyniku zamiany. Za rozpatrzeniem sprawy w tym aspekcie przemawiały również przesłanki faktyczne, co przyznano także w odpowiedzi na skargę stwierdzając, że względy społeczne przemawiały za pozytywnym załatwieniem sprawy rodziny K. Dodatkowo należy wspomnieć, że umorzenie postępowania, które orzeczono decyzją organu odwoławczego, stanowiło naruszenie przepisu art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 105 tegoż kodeksu. Umorzenie postępowania w wypadku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z treścią art. 105 Kpa. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła, bowiem - mimo uchylenia decyzji organu pierwszej instancji - wniosek skarżącego o dokonanie zamiany nie utracił swojej aktualności i nie został rozstrzygnięty co do jego istoty przez organ odwoławczy.
Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej przesłanki należało, stosownie do art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa, orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji.