Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Elżbiety T. do naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 19 stycznia 1981 r., nr GKL.VI.817/1160/80/PK, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Łódź-Śródmieście z dnia 11 listopada 1980 r., nr LK-8190/277/80 w sprawie odmowy przydzielenia skarżącej i jej rodzinie lokalu nr 24 w budynku nr 7 przy ul. N. w Łodzi. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto następujące ustalenia i wnioski: skarżąca zajmuje bez tytułu prawnego wymieniony wyżej lokal, w którym została zameldowana w charakterze podnajemcy u Modestyny M. Po wyprowadzeniu się Modestyny M. do córki, Naczelnik Dzielnicy powołaną wyżej decyzją odmówił Elżbiecie i Jerzemu małżonkom T. przydziału tego lokalu i nakazał, aby lokal ten opuścili przeprowadzając się do lokalu nr 21 przy ul. S. nr 87, zajmowanego przez małżonków B., rodziców skarżącej. Brak jest podstaw prawnych do przydzielenia spornego lokalu skarżącej, gdyż ani ona, ani jej rodzina, nie są osobami bliskimi najemcy, a ponadto skarżąca posiada tytuł prawny do zamieszkiwania w lokalu swoich rodziców składającym się z dwóch pokoi z kuchnią.
W skardze od Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbieta T., wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, przydzielenie na rzecz jej rodziny spornego lokalu lub lokalu zastępczego, a w tym ostatnim przypadku - również o przyznanie jej równowartości nakładów poczynionych w lokalu Modestyny M. Skarżąca wywodzi, iż została wprowadzona w błąd przez najemcę lokalu, która wynajmując jej pokój zachęcała ją do przeprowadzenia remontu. Podnosi również, iż decyzja orzekająca przekwaterowanie jej wraz z mężem do lokalu jej rodziców nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 38 prawa lokalowego, gdyż mąż jej nigdy w tym lokalu nie zamieszkiwał, a ponadto jest to lokal, w którym brak jest miejsca dla skarżącej i jej rodziny. Lokal bowiem składa się z dwóch pokoi i kuchni, przy czym w jednym pokoju zamieszkuje ojciec skarżącej pozostający w separacji ze swoją żoną, w drugim pokoju zamieszkuje matka skarżącej wraz ze swym wnukiem. Skarżąca wywodzi również, że mogłaby ewentualnie został przekwaterowana do aktualnego miejsca zamieszkania głównego najemcy, tj. Modestyny M., a nie do swoich rodziców, którzy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej wraz z rodziną.
W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta Łodzi wnosił o oddalenie skargi, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- Żądanie podniesione w skardze, dotyczące przydzielenia skarżącej i jej rodzinie lokalu zwolnionego przez Modestynę M., jest nieuzasadnione. Skarżąca, ani jej rodzina, nie należą bowiem do kręgu osób, o których mowa w art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, którym organ administracji państwowej powinien - w miarę potrzeby - przydzielić lokal zwolniony przez najemcę.
- Brak jest również podstaw prawnych do dochodzenia w postępowaniu administracyjnym roszczeń z tytułu nakładów poczynionych rzekomo przez skarżącą w lokalu najemcy. Roszczenia te nie wynikają bowiem z decyzji administracyjnej, natomiast jak wskazano w skardze - są wynikiem porozumienia pomiędzy skarżącą a najemcą spornego lokalu. Mogą one być zatem dochodzone wyłącznie od Modestyny M. w postępowaniu cywilnoprawnym.
- Obowiązujące przepisy prawa lokalowego nie dają podnajemcy prawa ubiegania się o przydział lokalu z tytułu nakładów dokonanych w lokalu najemcy.
W tym stanie rzeczy należało uznać, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy z dnia 11 września 1980 r. w części "b" /odmawiającej przydziału spornego lokalu na rzecz małżonków T./, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi, nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności mieści się w dyspozycji art. 39 prawa lokalowego. Natomiast decyzja ta w części "c", nakazującej małż. Elżbiecie i Jerzemu T. opróżnienie spornego lokalu i przeniesienie się do lokalu rodziców skarżącej, tj. do małż. B., wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego /art. 38 ust. 1 prawa lokalowego/ oraz prawa procesowego /art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa/. Wprawdzie żaden z organów orzekających nie powołał się w swoim rozstrzygnięciu na przytoczony wyżej przepis prawa materialnego, to jednak ze względu na stan faktyczny zaistniały w sprawie jest bezsporne, iż winna być ona rozważana w płaszczyźnie art. 38 par. 1 prawa lokalowego. Okoliczności takie jak: wyprowadzenie się najemczyni Modestyny M. ze spornego lokalu, związana z tym utrata tytułu prawnego przez nią do tego lokalu oraz pozostawienie w nim podnajemców, tj. skarżącej i jej rodziny, wyczerpują bowiem znamiona określone w tym przepisie. Z wyraźnego brzmienia art. 38 ust. 1 prawa lokalowego wynika, że w takim wypadku organ administracji może przekwaterować do pomieszczenia zastępczego nie tylko najemcę, ale również osoby, które z nim zamieszkują.
W rozpatrywanej sprawie nie zachodziła potrzeba przekwaterowania najemcy do pomieszczenia zastępczego, bowiem Modestyna M. dobrowolnie opuściła lokal, przenosząc się do córki. Natomiast organy orzekające w sprawie winny były wypełnić dyspozycję art. 38 prawa lokalowego w stosunku do skarżącej i jej rodziny, rozważając zasadność przekwaterowania tych osób do pomieszczenia zastępczego. Z uzasadnienia decyzji organów I i II instancji nie wynika, ażeby rozważania w tym przedmiocie poprzedziły podjęte rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie przepisu art. 38 ust. 1 prawa lokalowego oraz narusza dyspozycję art. 7, art. 77 par. 1 oraz art. 107 par. 3 Kpa. Lakoniczne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, iż "z wnioskiem o przydział pomieszczenia zastępczego w przypadku przynależności do spółdzielni mieszkaniowej Ob. T. będzie mogła wystąpić w odrębnym postępowaniu", nie może być uznane za rozważenie sprawy w trybie art. 38 par. 1 prawa lokalowego, bowiem dotyczy "odrębnego", a nie toczącego się postępowania oraz uzależnia rozważenie takiego wniosku od przynależności skarżącej do spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, a zatem wskazuje na ocenę sytuacji w płaszczyźnie art. 32 ust. 2 prawa lokalowego. Za dalsze naruszenie dyspozycji przepisu art. 38 ust. 1 prawa lokalowego przez organy I i II instancji należy uznać polecenie przeniesienia się małż. Elżbiety i Jerzego T. do lokalu rodziców skarżącej. Polecenie to nie znajduje uzasadnienia prawnego w treści cyt. przepisu, który nie daje takiego uprawnienia organom administracji, oraz uzasadnienia faktycznego. Elżbieta T. zamieszkiwała bowiem wspólnie z rodzicami przed zamążpójściem, kiedy skarżąca i jej rodzice tworzyli jedną rodzinę. Zawarcie związku małżeńskiego przez skarżącą i urodzenie dziecka spowodowało, że Elżbieta T. wraz z mężem i dzieckiem stanowią odrębną rodzinę, której nie można metodami administracyjnymi przypisywać do rodziny B., a tym bardziej przekwaterowywać do nich Jerzego T., który nigdy nie zamieszkiwał wspólnie z małż. B. Pomijając omówione wyżej naruszenie przepisu art. 38 ust. 1 prawa lokalowego podnieść wypada, że organy administracji - podejmują decyzję o przekwaterowaniu małż. T. do lokalu małż. B. - nie poczyniły nawet ustaleń, jaki jest charakter tego lokalu, a w szczególności, czy podlega on przepisom o szczególnym trybie najmu. Nadto za naruszenie dyspozycji art. 7 Kpa należy uznać okoliczność, iż w obu powołanych na wstępie decyzjach nie wzięto pod uwagę, iż małż. T. mają dziecko, które miejsce przekwaterowania powinno być rozstrzygnięte w decyzji łącznie z miejscem przekwaterowania rodziców.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za trafne żądania skarżącej, aby ją wraz z rodziną przekwaterować do lokalu, w którym aktualnie zamieszkuje Modestyna M., ponieważ żądanie to - z przytoczonych wyżej względów - wykracza poza dyspozycję art. 38 ust. 1 prawa lokalowego.
Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie powołanych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa.