Teza
Warunkiem uzasadniającym cofnięcie przez organ administracji rzemieślnikowi zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej jest, aby skargi na rzetelność wykonywania produkcji lub świadczenie usług były uzasadnione. Jest zatem obowiązkiem organu ustalenie w postępowaniu dowodowym zasadności skarg, przyczyn i okoliczności ich powstania, z uwzględnieniem całokształtu działalności rzemieślnika /art. 77 par. 1, art. 80 i 81 Kpa/.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Rudolfa S. na decyzję Wojewody Kieleckiego z dnia 26 lutego 1981 r. w przedmiocie cofnięcia potwierdzenia zgłoszenia wykonywania rzemiosła i na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 3 lutego 1981 r., a także, zgodnie z art. 208 Kpa, zasądził od Wojewody Kieleckiego zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Uzasadnienie
Na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /t.j. Dz.U. 1977 nr 4 poz. 20/, decyzją z dnia 3 lutego 1981 r., nr H-IV/7657/18/81, Prezydent Miasta K. cofnął Rudolfowi S. uprawnienia rzemieślnicze nr rej. 274/75 z dnia 19 maja 1975 r. na wykonywanie rzemiosła betoniarstwa w zakresie wykonywania nagrobków. U podstaw tej decyzji legły ustalenia, że Rudolf S. już w 1975 r. wadliwie wykonał prace przy budowie katakumby, co było przedmiotem interwencji Państwowego Inspektoratu Sanitarnego, a na postępowania, co powodowało liczne skargi kierowane do Izby Rzemieślniczej. Dotyczyły one zarówno złej jakości robót, jak również zwłoki w terminie wykonania prac, rozliczania się z zaliczek itp. W 1980 r. na działalność Rudolfa S. wpłynęły 4 pisemne skargi do Izby Rzemieślniczej. Sąd Cechowy przy Cechu Rzemiosł Różnych w K., orzeczeniem z dnia 22 sierpnia 1980 r., ukarał go karą nagany i po raz kolejny ostrzegł, że dalsze naganne postępowanie spowoduje pozbawienie go uprawnień do wykonywania rzemiosła. Ponieważ kara ta nie odniosła skutku, a w okresie od 25 września 1980 r. wpłynęły kolejne ustne skargi na działalność Rudolfa S., Izba Rzemieślnicza - wnioskiem z dnia 8 grudnia 1980 r. - wystąpiła do organów administracji o cofnięcie uprawnienia na wykonywanie rzemiosła betoniarstwa. Od powołanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 3 lutego 1981 r. Rudolf S. odwołał się do Wojewody Kieleckiego, który decyzją nr HU.U.C.-7530/2/81 z dnia 26 lutego 1981 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy z tym, że 3-miesięczny okres na likwidację zakładu ustalił począwszy od dnia otrzymania decyzji organu administracji II instancji. Na powyższą decyzję Rudolf S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący nie kwestionuje ustaleń co do faktów wpływania skarg na jego działalność. Utrzymuje jednak, iż w jednej sprawie skarga okazała się niesłuszna, gdyż ekspert w czasie wizji lokalnej ustalił, że nagrobek wykonany został prawidłowo, zaś w pozostałych sprawach przyczyną opóźnienia w wykonaniu zamówień klientów były poważne trudności z zaopatrzeniem się w cement. Zwrócił klientom zaliczki w tych wszystkich przypadkach, gdy prac nie mógł wykonać. Od chwili ukarania go przez Sąd Cechowy nie wpłynęła na niego żadna skarga, a fakt poprawy usług potwierdził zarząd cmentarny. Jego sytuacja osobista i życiowa jest bardzo trudna, gdyż ma na utrzymaniu chorą, 76-letnią matkę, cierpiącą na rozedmę płuc, nadciśnienie i zwyrodnienie mięśnia sercowego, co potwierdza zaświadczenie lekarskie. Stan jego zdrowia jest również bardzo zły, gdyż - ja wynika z załączonego zaświadczenia lekarskiego - stwierdzono u niego obustronną przepuklinę wymagającą leczenia operacyjnego, powiększenie wątroby i inne schorzenia ograniczające jego zdolność do ciężkiej pracy fizycznej. W tej sytuacji nie mógłby znaleźć innej pracy w jednostkach gospodarki uspołecznionej i pozostałby wraz ze starą i chorą matką bez środków do życia. Nadto skarżący nadesłał zaświadczenie Kierownika Cmentarzy z dnia 25 marca 1981 r., adresowane do Cechu Rzemiosł Różnych, że jego postępowanie zmieniło się na korzyść, chociaż brak jest gwarancji, że poprawa ta będzie stała, a także zaświadczenia klientów dotyczące wykonywanych przez niego prac.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Kielecki podtrzymał argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /t.j. Dz.U. 1974 nr 4 poz. 20/, zezwolenie może być cofnięte, jeżeli osoba, której wydano to uprawnienie, prowadzi działalność gospodarczą w sposób powodujący uzasadnione skargi na rzetelność wykonywania produkcji lub świadczenia usług, przy czym cofnięcie uprawnienia może nastąpić na wniosek Izby Rzemieślniczej lub z urzędu po porozumieniu z Izbą Rzemieślniczą. W dniu 8 grudnia 1980 r. Izba Rzemieślnicza w K. wystąpiła do organu administracji z wnioskiem o cofnięcie skarżącemu uprawnień na wykonywanie rzemiosła betoniarstwa. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ administracji państwowej I instancji cofnął skarżącemu uprawnienia zgodnie z wnioskiem Izby Rzemieślniczej, a Wojewoda Kielecki decyzję tę utrzymał w mocy.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy administracji obu instancji miały w zasadzie podstawy faktyczne i prawne do cofnięcia uprawnienia na wykonywanie rzemiosła /betoniarstwa/. Nie można jednak odmówić słuszności skarżącemu, iż nie zostały do końca wyjaśnione okoliczności związane z ustaleniem przyczyn niewykonania w terminie zamówień klientów, bądź zasadności niektórych skarg. Powołany przepis art. 17 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła upoważnia organy administracji do cofnięcia zezwolenia w przypadku takiego prowadzenia działalności gospodarczej, która powoduje uzasadnione skargi na rzetelność wykonywania produkcji lub świadczenia usług. Gdyby istotnie w omawianym okresie 1980 r. zwłoka w wykonaniu nagrobków w terminie uzgodnionym z klientami spowodowana została niemożnością nabycia cementu mimo czynionych wysiłków ze strony skarżącego, to w tej sytuacji trudno byłoby mówić o zawinionych przyczynach nieterminowego wykonania zlecenia. Oczywiście nie może to ekskulpować skarżącego z dalszych ewentualnych zaniedbań czy nieprawidłowości /np. kwestia powiadomienia klientów o przyczynach opóźnienia realizacji zlecenia, zwrotu zaliczek, przeproszenia, uzgodnienia przedłużenia terminu itp./, jeśli miały one miejsce. Tak więc w tym zakresie niezbędne jest uzupełnienie postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia, co było przyczyną niewykonania prac, a także ustalenie, czy w jednej ze spraw wskazanych w skardze /bez podania nazwisk/ jakość świadczonych robót istotnie była dobra, a skarga klienta niesłuszna. Wyjaśnienie tych spraw może mieć znaczenie przy ocenie całokształtu okoliczności i dowodów zebranych w sprawie, tym bardziej że skarżący przedstawił pismo Zarządu Cmentarza z dnia 25 marca 1981 r. o zmianie jego postępowania na korzyść, a także szereg oświadczeń klientów, korzystnych dla niego /np. oświadczenie Dominika Ł./ stwierdza, że Rudolf S. wykonał na jego zlecenie w 1980 r. 2 katakumby. "Prace zostały wykonane dobrze i w terminie". Podobnie Ob. W.P. oceniła wykonaną w 1981 r. przez skarżącego katakumbę, jako zrobioną "terminowo i solidnie". Kilka osób wycofało swe skargi złożone na Rudolfa S. Rzeczą organów administracji będzie rozważenie, czy również w tych kwestiach będzie niezbędne uzupełnienie postępowania dowodowego np. przez przesłuchanie niektórych osób w charakterze świadków dla ustalenia, czy skarżący istotnie wywiązał się z prac, zmienił stosunek do klientów i stara się solidnie i terminowo wywiązywać z wykonania przyjętych zleceń.
Niezwykle trudna sytuacja osobista skarżącego /poważnie chora matka, którą się opiekuje skarżący, stan zdrowia samego skarżącego, jego zadłużenie wobec Wydziału Finansowego na kwotę kilkudziesięciu tysięcy złotych, którą pragnie spłacić ratami itp./, wydaje się w pełni przemawiać za koniecznością szczególnie wnikliwej i wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, po ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego w zakresie wyżej wskazanym, zgodnie z art. 77 par. 1, art. 80 i 81 Kpa. Nie można bowiem wykluczyć, że w pewnym co najmniej stopniu na nieterminowość wykonania niektórych prac wpłynęły tak przyczyny obiektywne /np. brak cementu/, jak i subiektywne /np. nieumiejętność poradzenia sobie z problemami zawodowymi przy jednoczesnych zwiększonych okresowo obowiązkach wobec matki/, a nie zła wola, nierzetelność czy świadome lekceważenie klientów.
Z tych względów, na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 3 Kpa, orzeczono jak w sentencji.