Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 marca 1981 r., SA 234/81

Teza

1. Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji.
2. Uprawnienie organu administracji państwowej do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Heinza Stefana M. na decyzję Głównego Urzędu Ceł z dnia 29 listopada 1980 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od cła samochodu osobowego przywiezionego z zagranicy i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz zgodnie z art. 208 Kpa zasądził od Głównego Urzędu Ceł zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Uzasadnienie

Do Głównego Urzędu Ceł wpłynął wniosek Heinza Stefana M., zamieszkałego w P., o zwolnienie od cła samochodu marki Opel Ascona przywiezionego do kraju z Berlina Zachodniego. Heinz Stefan M. podnosił we wniosku, że jest inwalidą II grupy oraz emerytem i nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty celnej, którą organa celne ustaliły na sumę 90.200 zł. W uzupełnieniu wniosku podnosił, że jako były żołnierz kampanii wrześniowej przeszedł na emeryturę właśnie z powodu odniesionych ran w tej kampanii.

Decyzją z dnia 29 listopada 1980 r. Główny Urząd Ceł odmówił zwolnienia od cła samochodu Opel Ascona, motywując tę odmowę zasadą powszechności stosowania cła od samochodów przywiezionych z zagranicy, a dodatkowo podkreślił, że podjęcie decyzji pozytywnej w opisanej przez wnioskującego sytuacji przekroczyłoby kompetencje Głównego Urzędu Ceł.

Od powyższej decyzji Heinz Stefan M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, modyfikując w niej swój zasadniczy wniosek w tym kierunku, że chodzi mu o całkowite lub chociażby częściowe zwolnienie od opłaty celnej. Argumentacja skargi była taka sama jak we wniosku o zwolnienie od cła skierowanym do Głównego Urzędu Ceł. Odpowiadając na skargę Główny Urząd Ceł stwierdził, że wydana przez niego decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami oraz iż nie znalazł podstaw do skorzystania z przepisu art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 10 poz. 56/, upoważniającego Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej do stosowania zwolnień od cła w indywidualnych przypadkach, które to uprawnienia zostały przekazane organom celnym zarządzeniem nr 85 Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 18 listopada 1975 r. w sprawie upoważnienia Głównego Urzędu Ceł do zwalniania od obowiązku posiadania zezwoleń oraz uiszczania należności celnych w niehandlowym obrocie z zagranicą /Dz.Urz. MHZiGM nr 9 poz. 72; zm.: Dz.Urz. MHZiGM 1976 nr 4 poz. 18/. W konkluzji Główny Urząd Ceł wnosił o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga we wskazanych okolicznościach jest zasadna. Zgodnie z zasadami postępowania przy udzielaniu ulg celnych od samochodów przywożonych z zagranicy, ustalonymi w dniu 23 kwietnia 1976 r. przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł i zatwierdzonymi przez Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej, fakt, że samochód jest przeznaczony dla osoby będącej inwalidą i ma ułatwić jej poruszanie się, jest okolicznością mogącą mieć wpływ na przyznanie obniżki w opłacie cła /pkt 2.1 reguł/.

Główny Urząd Ceł, podejmując postępowanie na wniosek Heinza Stefana M., nie dokonał w tym kierunku żadnych szczegółowych ustaleń, mimo że we wniosku znajdowało się stwierdzenie, iż wnioskujący jest inwalidą wojennym. Okoliczność ta w pełni ujawniła się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, kiedy to skarżący oświadczył, że na skutek ran odniesionych w kampanii wrześniowej jest dotknięty trwałymi ograniczeniami ruchowymi lewej nogi, co stało się przyczyną przejścia na emeryturę. Niestarając się wyjaśnić tego faktu z urzędu, Główny Urząd Ceł w istocie nie podjął czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w sytuacji, gdy wnioskodawca powoływał się na konkretne i ważne dla niego okoliczności, mimo że jest to obowiązkiem organu administracji państwowej wynikającym z treści art. 77 par. 1 Kpa. Nastąpiło w tej sprawie również naruszenie art. 10 par. 1 Kpa, w myśl którego organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. Niewątpliwie zastosowanie się organu do tego przepisu ujawniłoby tę ważną dla sprawy okoliczność, jaką jest rodzaj inwalidztwa Heinza Stefana M. i mogło wpłynąć na wydanie pozytywnej decyzji. Konsekwencją tego niepełnego postępowania było również i to, że uzasadnienie decyzji głównego Urzędu Ceł w przedmiotowej sprawie nie spełniło wymagań z art. 107 par. 3 Kpa, ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń o powszechności stosowania cła i niemożliwości podjęcia decyzji pozytywnej.

Podkreślić wreszcie należy, że uznaniowy charakter decyzji organu administracji państwowej nie zwalnia tegoż organu od obowiązku wszechstronnego zebrania i zbadania materiału dowodowego, całkowitego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonującej pod względem prawnym i faktycznym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, decyzję uchylił. W ponownym postępowaniu organ administracji państwowej powinien przeprowadzić pełne i wyczerpujące postępowanie dowodowe w zakresie wyżej wskazanym, a wydając ostateczną decyzję ustosunkować się wyczerpująco do wszystkich okoliczności sprawy.