Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 marca 1981 r., SA 314/81

Teza

O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji państwowej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Ewy Marii G. na decyzję Wojewody Leszczyńskiego w przedmiocie orzeczenia o charakterze pobytu i nakazania zameldowania na pobyt stały.

Uzasadnienie

Ewa Maria G. złożyła w Urzędzie Miasta i Gminy w G. wypełniony formularz zgłoszenia pobytu czasowego na ponad 2 miesiące w PGR G. Zgłoszenie to obejmowało również dwoje małoletnich dzieci. Zgłoszenie zameldowania nie zostało przyjęte przez pracownika prowadzącego sprawy meldunkowe, a Naczelnik Miasta i Gminy w G., decyzją z dnia 23 października 1980 r., nr SW-6213/28/80 - nie powiadamiając strony o wszczęciu postępowania z urzędu i nie dając jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów /art. 61 par. 4 i art. 10 par. 1 Kpa/ - ustalił, że jej pobyt ma charakter stały i powinna się zameldować na pobyt stały. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 14 poz. 85/. Uzasadniając decyzję organ administracji państwowej stopnia podstawowego podał, że Ewa Maria G. pracuje w PGR G. od maja 1978 r. i zamieszkuje tam wraz z mężem, który jest zameldowany na pobyt stały i z którym zajmuje samodzielne mieszkanie.

Skarżąca wniosła w dniu 4 listopada 1980 r. od tej decyzji odwołanie do Wojewody Leszczyńskiego, powołując się na przepis art. 6 ust, 1 powyższej ustawy wskazujący, że o pobycie stałym decyduje zamiar stałego przebywania mieszkańca w określonej miejscowości. Natomiast zamieszkania w miejscowości G. nie traktuje ona jako pobytu stałego. Urlopy i wolne dni od pracy spędza w miejscu stałego zamieszkania u rodziców w P., którzy w miarę starzenia się będą potrzebować stałej opieki.

Wojewoda Leszczyński decyzją z dnia 8 grudnia 1980 r., nr SW III 6218-13/80, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i uznał pobyt skarżącej w miejscowości G. jako mający charakter stały. W uzasadnieniu wskazał m.in. na zawarcie przez nią umowy o pracę w miejscowym PGR na czas nie określony, zajmowania wraz z mężem, tamże zatrudnionym, mieszkania, uczęszczanie dzieci do miejscowego przedszkola oraz do szkoły podstawowej. Okoliczności te miały świadczyć o "całkowitym ześrodkowaniu stosunków osobistych, rodzinnych i zarobkowych w miejscowości G.". Zdaniem Wojewody brak jest również w powyższej sprawie wymienionych w art. 8 ust. 1 ustawy okoliczności wskazujących, że pobyt w określonej miejscowości, trwający dłużej niż dwa miesiące, nie utracił cech pobytu czasowego. Zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego jest tylko dowodem faktycznego przebywania w danej miejscowości i nie rodzi prawa do przydziału mieszkania, dlatego zmiana zameldowania skarżącej na pobyt czasowy w P. nie stanęłaby na przeszkodzie otoczeniu opieką jej rodziców.

Ewa Maria G. zaskarżyła decyzję Wojewody Leszczyńskiego w dniu 5 stycznia 1981 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniosła zarzuty przytoczone w odwołaniu do Wojewody, a nadto, że art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy nie uzależnia uznania pobytu w określonej miejscowości powyżej dwóch miesięcy na pobyt czasowy od charakteru zawartej umowy o pracę. Zamiar utrzymania zameldowania na stałe w P. nie pozostaje w związku z ubieganiem się o drugi lokal czy zajmowaniem dwóch lokali.

Odpowiadając na skargę, Wojewoda Leszczyński podtrzymał stanowisko zajęte w swej decyzji, powtarzając zawarte w niej uzasadnienie. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Wojewody podniósł dodatkowo, że Ewa Maria G. od 1972 r. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania i nigdy nawet nie podawała w przybliżeniu okresu, na jaki chce się zameldować na pobyt czasowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 14 poz. 85/ pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości z zamiarem stałego przebywania. Strona skarżąca trafnie podnosi w odwołaniu oraz w skardze obowiązek organu administracji państwowej badania, w razie wątpliwości, zamiaru osoby podlegającej zameldowaniu /art. 8 ust. 2 ustawy/. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu organu administracji państwowej nie może jednak ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli osoby meldującej się co do jej zamiaru. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. W przeciwnym wypadku nie byłoby uzasadnione zamieszczanie w art. 8 ust. 2 ustawy przepisu uprawniającego terenowy organ administracji państwowej do rozstrzygania wątpliwości co do charakteru pobytu, wszelkie bowiem wątpliwości wyjaśniłoby oświadczenie zobowiązanego do zameldowania się i wiązałoby osobę przyjmują zgłoszenie meldunkowe.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że okoliczności takie, jak fakt niezamieszkiwania od lat przez skarżącą w miejscu stałego zameldowania w P., wspólne zamieszkanie z mężem i dziećmi w miejscu stałej pracy zawodowej męża i skarżącej w miejscowości G., posyłanie tamże dzieci do szkoły i przedszkola, wskazują, że faktycznym jej zamiarem jest stały pobyt w tej miejscowości.

2. Artykuł 8 ust. 1 ustala nadto zasadę, że osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż dwa miesiące jest obowiązana zameldować się tamże na pobyt stały. Wyjątki od tej zasady wskazujące, kiedy pobyt trwający dłużej niż dwa miesiące nie pozbawia pobytu charakteru czasowego, zostały wymienione przykładowo w tym przepisie /pkt 1-4/. Nie jest to przy tym wyliczenie wyczerpujące, lecz przykładowe, gdyż mogą zachodzić także i inne okoliczności wskazujące na to, że pobyt nie utracił charakteru pobytu czasowego, co wynika z użycia w tym przepisie wyrazu: "w szczególności". Rozpatrywany przez skarżącą przypadek z art. 8 ust. 1 pkt 1 - wykonywanie pracy przez określony czas poza miejscem pobytu stałego - nie może być oceniany w oderwaniu od innych okoliczności występujących w sprawie, takich jak zamieszkanie oraz "ześrodkowanie" stosunków rodzinnych. Przepis ten ponadto dotyczy przede wszystkim tych sytuacji, gdy praca musi być wykonywana poza siedzibą zakładu pracy i miejscem zamieszkania, np. na budowach realizowanych w terenie przez dłuższy czas. Wojewoda Leszczyński nie rozpatrywał sprawy z punktu widzenia zameldowania skarżącej w P. i wykonywania pracy w G., lecz właśnie zamieszkiwania i wykonywania pracy w tej samej miejscowości.

Skoro sąd nie dopatrzył się w powyższej sprawie okoliczności wskazujących, że pobyt skarżącej w miejscowości G. zachował charakter czasowy, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 pkt.

1. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wprawdzie w tej sprawie naruszenie wspomnianych przepisów art. 61 par. 4 i art. 10 par. 1 Kpa przez organ pierwszej instancji, jednakże wobec wniesienia odwołania przez stronę i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w instancji odwoławczej, naruszenia te nie miały wpływu na treść ostatecznej decyzji pod względem prawnym.