Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 11 czerwca 1981 r., SA 784/81

Teza

Pierwszeństwo w nabyciu gruntów z Państwowego Funduszu Ziemi, przysługujące dzierżawcy tych gruntów na mocy par. 12 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /M.P. nr 19 poz. 114/, dotyczy osób, które są dzierżawcami nieruchomości rolnej, należącej do Państwowego Funduszu Ziemi, w dniu ich powiadomienia o przeznaczeniu dzierżawionej nieruchomości do sprzedaży.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Antoniego S. na decyzję Wojewody Suwalskiego w przedmiocie ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości z Państwowego Funduszu Ziemi.

Uzasadnienie

W 1975 r. Antoni S. zawarł z Naczelnikiem Gminy w E. umowę dzierżawy działki PFZ o powierzchni 0,75 ha, położonej we wsi P. Umowa zawarta była na okres 5 lat, a termin jej wygaśnięcia określono na dzień 1 września 1979 r. W 1979 r. i na początku 1980 r. Antoni S. zwracał się o Naczelnika Gminy o przedłużenie umowy dzierżawy tej działki lub jej sprzedaż. W odpowiedzi na składane wnioski Naczelnik Gminy oraz Urząd Wojewódzki w Suwałkach udzielali zainteresowanemu wyjaśnień, że przedmiotowa działka nie jest przeznaczona do sprzedaży, a umowa dzierżawy nie może być przedłużona, gdyż działka miała być przeznaczona według jednej wersji dla SKR w E., a według wersji późniejszej miała być objęta postępowaniem scaleniowo-wymiennym. Równocześnie Antoniego S. poinformowano, że - jeżeli działka zostanie przeznaczona do sprzedaży - to będzie on mógł ubiegać się o ustalenie go kandydatem na jej nabycie. Umową z dnia 18 czerwca 1980 r. Naczelnik Gminy w E. przeznaczył do sprzedaży kilku działek z PFZ położonych we wsi P., w tym również działkę sporną. Wnioski o jej nabycie złożyli: Antoni S. oraz Czesław K. ubiegający się równocześnie o ustalenie go kandydatem na nabywcę 3 innych działek spośród przeznaczonych do sprzedaży. Decyzją z dnia 25 listopada 1980 r. Naczelnik Gminy w E. ustalił Czesława K. kandydatem na nabywcę 4 działek położonych we wsi P. w tym działki spornej, a odmówił ustalenia kandydatem na nabywcę tej działki Antoniego S. Mimo że Antoni S. był przez 6 lat dzierżawcą działki, w uzasadnieniu podano, że bardziej racjonalna będzie sprzedaż jej Czesławowi K., ponieważ łączy się ona w sposób naturalny z jego działką siedliskową, podczas gdy w stosunku do działki siedliskowej Antoniego S. położona jest w dalszej odległości.

Od decyzji Naczelnika Gminy w E. Antoni S. odwołał się do Wojewody Suwalskiego podnosząc, iż sporna działka powinna być sprzedana jemu jako wieloletniemu dzierżawcy.

Decyzją z dnia 17 grudnia 1980 r., nr WBG.ON.-4613-137/79, Wojewoda Suwalski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z uzasadnieniem, że działki sprzedane Czesławowi K. stanowią zorganizowaną całość graniczącą z siedliskiem nabywcy i w przypadku sprzedaży działki spornej Antoniemu S. powstałaby enklawa w gruntach Czesława K., utrudniająca właściwe gospodarowanie. Co się tyczy pierwszeństwa nabycia działki spornej przez Antoniego S. jako długoletniego dzierżawcy, Wojewoda Suwalski nie uznał tego argumentu z tej przyczyny, że wobec wygaśnięcia umowy dzierżawy tej działki przed przeznaczeniem jej do sprzedaży skarżącemu, nie przysługiwało mu już pierwszeństwo nabycia.

Na decyzję Wojewody Suwalskiego Antoni S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podnosi zarzuty dotyczące działalności organu administracji państwowej stopnia podstawowego oraz żąda uchylenia zaskarżonej decyzji uważając, że jest ona niezgodna z prawem, gdyż nie uwzględnia jego pierwszeństwa do nabycia działki wynikającego z długoletniej dzierżawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. Przepis art. 196 par. 1 Kpa upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznawania sprawy pod kątem zgodności decyzji administracyjnych z przepisami prawa. Zaskarżonej decyzji - w okolicznościach faktycznych wynikających z akt i ujawnionych na rozprawie - nie można uznać za niezgodną z prawem. Podniesiony przez skarżącego zarzut, że nie zostało wzięte pod uwagę przysługujące mu pierwszeństwo w nabyciu spornej działki, w świetle przepisów par. 12 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych /M.P. nr 19 poz. 114/ nie może być uznany za trafny, przepis ten bowiem przyznaje pierwszeństwo nabycia nieruchomości dzierżawcom dopóty, dopóki nie upłynął termin, do którego umowa dzierżawy została zawarta. W rozpatrywanej sprawie umowa dzierżawy wygasła z dniem 1 września 1980 r., a działka przeznaczona została do sprzedaży w dniu 1 października 1980 r., kiedy to żaden z ubiegających się o jej sprzedaż, to jest ani Antoni S., ani Czesław K., nie korzystał z uprawnień określonych w wyżej powołanym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatruje się również uchybień lub nieprawidłowości co do racjonalności i motywacji zaskarżonej decyzji, skoro za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto odpowiednio uargumentowane zasady racjonalnego ukształtowania powierzchni rolnej, co potwierdzone zostało w toku rozprawy przed Sądem. Zaskarżona decyzja nie nasuwa również zastrzeżeń pod względem rozważenia lub niewłaściwej oceny całokształtu okoliczności faktycznych. Ze szczegółowego uzasadnienia decyzji wynika, iż wzięto pod uwagę zarówno warunki gospodarcze i towarowość obydwu gospodarstw rolnych, jak i kwalifikacje oraz warunki rodzinne ich właścicieli.
2. Nie kwestionując zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie można pominąć słusznych - zdaniem Sądu - zarzutów skarżącego co do postępowania Naczelnika Gminy w E. w okresie poprzedzającym przeznaczenie spornej działki do sprzedaży. Szczególnie krytycznie należy ocenić parokrotną zmianę stanowiska w kwestii przeznaczenia działki, odmowę przedłużenia umowy dzierżawy, a następnie jej zawarcie na krótki 3 miesięczny okres, jak również odmowę jej sprzedaży skarżącemu a następnie - po upływie miesiąca od wygaśnięcia umowy dzierżawy - przeznaczenie działki do sprzedaży. Takie postępowanie niewątpliwie koliduje z zasadą wyrażoną w art. 8 Kpa zobowiązującą organy administracji państwowej do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, w związku z czym powinno być przedmiotem oceny ze strony organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.

Skoro zaskarżonej decyzji nie można uznać za niezgodną z prawem, to na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę należało oddalić.