Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 29 lipca 1981 r., SA 979/81

Teza

1. Prowadząc postępowanie na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ organ administracji jest obowiązany ustalić, czy zachodzi niezbędność wywłaszczenia w rozumieniu art. 3 ust. 1.
2. Zamiar wzniesienia przez instytucję państwową budynku mieszkalnego na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej nie może być uznany za przesłankę niezbędności wywłaszczenia tej nieruchomości nawet wówczas, gdy takie zadanie inwestycyjne zostało ujęte w zatwierdzonym planie gospodarczym.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Henryka P. na decyzję Wojewody Ostrołęckiego z dnia 2 lutego 1981 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem pieniężnym i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 26 listopada 1980 r., a także, zgodnie z art. 208 Kpa, zasądził od Wojewody Ostrołęckiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi Henryka P. jest decyzja Wojewody Ostrołęckiego z dnia 2 lutego 1981 r., nr GT.V-8221/68/80, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 26 listopada 1980 r., nr ZGT 8221/15/80 w sprawie wywłaszczenia części gospodarstwa rolnego o powierzchni 2162 m2 za odszkodowaniem pieniężnym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte są następujące ustalenia i wnioski:

• wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna pod budowę budynku mieszkalnego dla Rejonu Dróg Publicznych w O.;
• uwzględniając fakt, że budynki gospodarcze, znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości, są potrzebne Henrykowi P. do prowadzenia gospodarstwa rolnego, dopuszcza się dalsze ich użytkowanie przez 3 lata; przedłużenie okresu użytkowania budynków ponad okres trzyletni wymagałoby przeprowadzenia ich kapitalnego remontu, albowiem ich stan techniczny jest "słaby";
• zagroda Henryka P. położona jest przy drodze wylotowej z miasta, co przy obecnym stanie technicznym budynków "wpływa ujemnie na estetykę miasta i uniemożliwia prawidłowe zagospodarowanie terenu";
• Henryk P. posiada zabudowaną nieruchomość w innej części miasta, a zatem tam będzie mógł prowadzić gospodarstwo rolne.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Henryk P. wywodził, że pozbawienie go budynków gospodarskich /stodoły i obory/ uniemożliwia mu prowadzenie ponad 11 hektarowego gospodarstwa rolnego; stanowiącego podstawę bytu jego wraz z rodziną, albowiem skarżący nie ma żadnego innego zawodu. W konkluzji wnosił o pozostawienie w jego użytkowaniu budynków aż do emerytury, ewentualnie o przeniesienie siedliska na inną działkę.

W odpowiedzi na wniesioną skargę Wojewoda Ostrołęcki przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z dyspozycją art. 196 par. 1 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny powołany jest do badania legalności decyzji administracyjnych, przy czym nie jest związany granicami skargi /art. 206 Kpa/.

Wychodząc z tych przesłanek Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja została wydana z obrazą przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ oraz przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Z dokumentów zawartych w aktach sprawy, jak również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, ażeby organ orzekający wypełnił dyspozycję art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy wywłaszczeniowej i ustalił, że zachodzi niezbędność wywłaszczenia. Sam zamiar wzniesienia budynku mieszkalnego na działce skarżącego przez Rejon Dróg Publicznych w O., a nawet zamieszczenie tego zdania w zatwierdzonym planie gospodarczym, nie stanowi bowiem jeszcze przesłanki niezbędności wywłaszczenia. W żadnym też przypadku przesłanki takiej nie może stanowić rzekomo "ujemny wpływ na estetyk miasta" budynku skarżącego. Organy administracji państwowej I i II instancji powinny były rozważyć kwestię zasadności wywłaszczenia, stosując się do treści art. 7 Kpa, tj. podejmując wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyważenia interesu społecznego i interesu obywatela. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika raczej, że nie zachodzi niezbędność wywłaszczenia, skoro Wojewoda Ostrołęcki uznał za możliwą realizację projektowanego budynku z jednoczesnym pozostawieniem w użytkowaniu skarżącego budynków inwentarskich na wywłaszczonej nieruchomości. Organy orzekające o wywłaszczeniu, podejmując decyzję o odjęciu skarżącemu prawa własności części siedliska czynnego gospodarstwa rolnego stanowiącego jego wyłączne źródło utrzymania, nie rozważyły kwestii przeniesienia, ewentualnie wybudowania nowych budynków inwentarskich przez ubiegającego się o wywłaszczenie, uchybiając tym samym dyspozycji zawartej w art. 10 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak było podstaw do podjęcia zaskarżonych decyzji i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 2 Kpa.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.