Uzasadnienie
SA / Bd 2922 / 03
Uzasadnienie
Urszula F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda w punkcie pierwszym uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] oraz w punkcie drugim odmówił zwrotu części wykupionej przy zagrożeniu wywłaszczeniem nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], wchodzących w skład działek oznaczonych obecnie w rejestrze gruntów nr 112/1 o pow. 0,1240 ha oraz nr 112/4 o pow. 0,0299 ha, k.m.487, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Miasta B. Decyzją z dnia [...] 2003 roku sygn. [...] Prezydent Miasta B. odmówił zwrotu na rzecz Urszuli F. części nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...], stanowiącej działki oznaczone w rejestrze gruntów nr 112/1 oraz 112/4 zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Miasta B. W uzasadnieniu odnowy Organ stwierdził, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem uzasadniającym jej wykup dokonany przy zagrożeniu wywłaszczeniem.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Urszula F., która prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku wykazała, że jest jedynym następcą prawnym Jana O., Teresy O. i Edwina O. razem z nią będących w przeszłości współwłaścicielami nieruchomości zbytej w dniu [...] 1968 roku na rzecz Skarbu Państwa na podstawie notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości zgodnie z ustawą z dnia 12.3.1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości / Dz.U. Nr 18, poz. 94 z 1961 roku /, obejmującej działki, o zwrot których wystąpiła obecnie.
Wojewoda rozpoznając sprawę w drugiej instancji stwierdził, że wydana w sprawie decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2003 roku winna być uchylona, gdyż została wydana przez organ podlegający wyłączeniu, a zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jednocześnie Wojewoda rozpatrzył sprawę w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez Prezydenta Miasta B. i uznał, że umowa w sprawie wykupu nieruchomości z 1968 roku nie określała celu, dla realizacji którego dokonany został wykup, ale plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1966 roku, sygn. [...] dowodzi, iż nieruchomość została wykupiona dla realizacji budowy podstacji trakcyjnej [...]. Przeprowadzone z udziałem strony oględziny wykupionej w 1968 roku nieruchomości zdaniem Organu potwierdzają zrealizowanie celu określonego w planie realizacyjnym. Działki nr 112/1 i nr 112/4 są ogrodzone i użytkowane przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. Na działce nr 112/1 posadowiona jest część budynku, w którym na parterze znajduje się podstacja zasilająca w energię linię tramwajową do F., na piętrze budynku znajdują się pomieszczenia biurowe Wydziału Utrzymania Ulic i Torów, a pozostała część tej działki i działka nr 112/4 stanowią teren przyległy będący otoczeniem budynku wyłożony kostką typu polbruk, wykorzystywany jako miejsce parkingowe dla samochodów pracowników Zarządu Dróg Miejskich. Z dowodów archiwalnych wynika natomiast, że na działce nr 112/4 ułożone w przeszłości zostały tory tramwajowe, które są obecnie rozebrane.
Urszula F. właśnie z faktu rozebrania tych torów wywodziła swoje żądanie zwrotu części nieruchomości.
Wojewoda w oparciu o art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21.8.1997 roku o gospodarce nieruchomościami / tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm. / uznał, że nie ma podstaw do zwrotu części nieruchomości, skoro w terminie 7 lat od dnia zawarcia umowy z 1968 roku zrealizowano cel wywłaszczenia, a kategoryczne brzmienie przepisów nie pozwala na interpretację rozszerzającą.
Skarżąca Urszula F. w swojej skardze domagała się uchylenia decyzji Wojewody i w konsekwencji zwrotu części nieruchomości wykupionej w 1968 roku, a swoje prawo do jej zwrotu wywodziła z faktu rozebrania torów tramwajowych przylegających do jej działki, gdyż jej zdaniem położenie na to miejsce płytek i postawienie płotu zostało dokonane, aby utrudnić jej częściowy zwrot nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie powołując się na swoją argumentację w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga Urszuli F. jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż to podaje skarżąca.
Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. / art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2003 roku /
W pierwszym rzędzie zatem podkreślić należy, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. / Uchwała 7 Sędziów NSA w Warszawie z dnia 19.5.2003 roku, OPS 1/03, ONSA 2003/4/115 /
W konsekwencji zgodnie z art. 26 § 2 k.p.a. sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta, w tym konkretnym przypadku przez Wojewodę, przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ, ale z zachowaniem prawa do odwołania do organu wyższego stopnia, aby została zapewniona zasada dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 oraz art. 127 k.p.a., jako jednej z zasad naczelnych postępowania administracyjnego.
Tymczasem Wojewoda zaskarżoną decyzją załatwił sprawę jako organ pierwszej i jedynej instancji stwierdzając, że jego decyzją jest ostateczna, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2003 roku / Sąd zaskarżoną decyzję uchylił w całości.
Jednocześnie zgodnie z art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W toku ponownego załatwienia sprawy Wojewoda będzie miał na względzie wskazane wyżej przepisy dotyczące właściwości organu oraz zasadę dwuinstancyjności i albo wyznaczy inny podległy sobie niższy organ do załatwienia sprawy w pierwszej instancji a potem rozpatrzy ewentualne odwołanie od decyzji tego organu, albo sam załatwi sprawę w pierwszej instancji z prawem odwołania do organu wyższego stopnia. / art. 26 § 2 k.p.a. w związku z aer. 127 k.p.a. /
Jednocześnie odnosząc się do meritum żądania skarżącej Organ rozważy, zasadność jej żądania również z punktu art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21.8.1997 roku o gospodarce nieruchomościami, a mianowicie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wykupionej nieruchomości, co by skutkowało zwrotem tej pozostałej niewykorzystanej na cele wywłaszczenia części nieruchomości.