Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...] wydanym po rozpoznaniu sprawy Z. S., pełniącego służbę na stanowisku starszego kontrolera celnego w Urzędzie Celnym w B., obwinionego o naruszenie obowiązków służbowych podczas rozpatrywania zgłoszenia celnego nr [...] z [...], na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 79 ustawy z 24.07.1999 r. o Służbie Celnej oraz art. 437 § 2, art. 17 § 1 pkt 2 kpk – orzekł o uchyleniu w całości postanowienia nr [...] z [...] oraz poprzedzającego go postanowienia nr [...] z dnia [...], wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego w sprawie ze względu na fakt, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, co następuje:
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Rzecznik Dyscyplinarny Urzędu Celnego w B. wszczął postępowanie wyjaśniające dotyczące okoliczności towarzyszących rozpatrywaniu, przez funkcjonariusza celnego Z. S., powyższego zgłoszenia celnego.
Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego w B. za uzasadnione uznał wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w sprawie, co uczynił postanowieniem nr [...] z dnia [...].
W dniu 31.12.2002 r. do Izby Celnej w T. wpłynęło pismo Prokuratury Okręgowej w B. o sygn. [...] informujące, iż postępowanie prowadzone przeciwko Z. S. zostało ukończone w dniu 30.12.2002 r. Podjęto decyzję o umorzeniu śledztwa prowadzonego wobec wyżej wymienionego z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego.
Mocą postanowienia nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. umorzył postępowanie dyscyplinarne. Jako przyczynę umorzenia wskazał upływ terminu, o którym traktuje przepis art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Jednocześnie stwierdził, iż funkcjonariusz celny Z. S. nie dopełnił obowiązku służbowego przyzwalając na wprowadzenie do obrotu prawnego sfałszowanych dokumentów. Naruszenie obowiązku miało nastąpić w dniu przyjęcia w/w zgłoszenia celnego, tj. [...] w związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznał, że termin określony w cytowanym przepisie uległ przedawnieniu.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony z dnia 18.02.2003 r. Dyrektor Izby Celnej w T., postanowieniem nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...].
Pismem z dnia 17.07.2003 r. funkcjonariusz celny Z. S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie organu celnego II instancji z dnia 17.06.2003 r.
Na podstawie analizy akt sprawy Dyrektor Izby Celnej w T. zważył, co następuje:
W myśl art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy.
W myśl art. 437 § 1 kpk, jeżeli pozwalają na to zebrane dowody, sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty lub uchyla je i umarza postępowanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; przepis art. 397 stosuje się odpowiednio.
Z kolei w myśl przepisu art. 17 § 1 pkt 2 kpk nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa.
W zażaleniu z dnia 18.02.2003 r. pełnomocnik funkcjonariusza celnego Z. S. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na brak cech przewinienia dyscyplinarnego, swoją argumentację podtrzymał w skardze z dnia 17.07.2003 r.
Z powyższego wywodu można wysnuć wniosek, że zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest, czy w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego Z. S. Analiza zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza celnego Z. S., jak i przepisów obowiązujących w 1998 r., w tym zawartych w ustawie Kodeks celny, prowadzi do wniosku, iż na wyżej wymienionym nie spoczywał obowiązek sprawdzania tożsamości osób uczestniczących w czynnościach związanych z weryfikacją zgłoszeń celnych.
Reasumując należało przyjąć, że nieustalona osoba wprowadziła Z. S. w błąd i wyłudziła poświadczenie nieprawdy.
Ponadto w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o przedawnieniu terminu określonego w art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, ponieważ funkcjonariusz celny Z. S., w trakcie wykonywania czynności związanych z przyjęciem zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] nie naruszył obowiązków służbowych w związku z tym w/w termin nie mógł mieć zastosowania.
Mając na uwadze zaistniały stan faktyczny, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w sytuacji braku naruszenia obowiązków służbowych w w/w czynnościach przeprowadzonych przez funkcjonariusza celnego Z. S., Dyrektor Izby Celnej w T. orzekł jak w sentencji.
Na powyższe postanowienie Z. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, że Dyrektor Izby Celnej w T. umorzył postępowanie dyscyplinarne, które wszczął Naczelnik Urzędu Celnego w B. z naruszeniem art. 68 § 2 ustawy o Służbie Celnej. Ponadto skarżący zarzucił, że nie wyjaśniona została kwestia przekroczenia terminu rozpoznania zażalenia złożonego 18.02.2003 r., a dotyczącego postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...].
Skarżący podniósł w skardze kwestię wyrównania strat, które poniósł "w wyniku uporu i złośliwości mającej charakter prywatnej zemsty"
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 134 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwaną ustawą p.p.s.a.) – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując więc na podstawie art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 – dalej zwaną ustawą p.u.s.a.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd wziął pod uwagę te okoliczności, które wymagają stwierdzenia nieważności decyzji.
W pierwszej kolejności rzeczą Sądu była ocena skutków związanych z wydaniem przez organ w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) postanowienia z dnia [...], oznaczonego numerem [...].
W myśl art. 38 ust. 2 wymienionej wyżej ustawy o NSA organ, którego działanie zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy.
Zauważyć należy, że wydanie w tym trybie decyzji powoduje, że zaskarżona decyzja traci swój byt prawny, a w jej miejsce do obiegu prawnego wstępuje nowa decyzja.
Konsekwencją uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w omawianym trybie jest także to, że wobec braku zaskarżonej decyzji, zastąpionej nową decyzją ostateczną, wydanie przez Sąd wyroku w sprawie tej skargi jest niedopuszczalne, zaś wywołane jej wniesieniem postępowanie sądowe podlega umorzeniu.
W rozpatrywanej sprawie brak było jednak podstaw by przyjąć, że organ działając na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA uwzględnił skargę w całości.
Mianowicie skargą zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z dnia [...], tymczasem postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] uchylono postanowienie Nr [...] z dnia [...]. Powyższa niezgodność sprawiła, że nie można było przyjąć aby nastąpiło uwzględnienie skargi, skoro uchylono inne postanowienie niż to zaskarżone.
Data wydania przez organ administracji aktu (postanowienia) jest tak ważnym składnikiem identyfikującym dany akt, że nie może być w tym zakresie żadnych wątpliwości. Skoro do dnia rozprawy nie nastąpiło sprostowanie postanowienia z dnia [...], to należało uznać, że w dalszym ciągu w obrocie prawnym istnieje postanowienie z dnia [...], będące przedmiotem skargi.
Jako nie istniejące uznać należało natomiast postanowienie wymienione w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Celnej w T., a oznaczone datą [...] i numerem [...].
Wobec powyższego należało uznać, że organ II instancji działając w trybie art. 38 ust. 2 cyt. ustawy o NSA nie orzekł o zaskarżonym postanowieniu, lecz postanowieniu, które w obrocie prawnym nie istnieje.
W konsekwencji trzeba było przyjąć, że postanowienie będące przedmiotem rozpoznawanej skargi, wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z przepisami art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy p.p.s.a.