Uzasadnienie
SA/Bd 3321/03
Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta W. ustalił J. P. – P. podatek od nieruchomości za rok 2003 w wysokości [...] zł. Wymiaru podatku dokonano zgodnie z oświadczeniem podatnika oraz na podstawie umowy najmu lokalu stanowiącego własność Gminy Miasta W. Jako podstawę prawną decyzji Prezydent wskazał przepis art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 336 Kodeksu cywilnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji podatniczka powołując się na brzmienie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i prawnych które są posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zwróciła uwagę, że nieruchomość której jest najemcą nie stanowi własności Skarbu Państwa ale jest współwłasnością Skarbu Państwa i innych osób fizycznych, nie są więc spełnione wymogi wskazanego przepisu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., do którego wniesiono odwołanie, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy skarżoną decyzję. Kolegium ustaliło, iż wynajmowana przez podatniczkę nieruchomość jest w 3/10 części współwłasnością Gminy Miasta W., natomiast w pozostałej części Miasto jest jej posiadaczem samoistnym. Powołując się na przepisy art. 336 i 337 kc Kolegium stwierdziło, że jako posiadacz samoistny Miasto było uprawnione do zawarcia umowy najmu z podatniczką. Na podstawie tej umowy stała się ona posiadaczem zależnym i zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest podatnikiem podatku od nieruchomości.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta W. Wskazując, iż zawarła umowę najmu na przedmiotową nieruchomość z osobą prawną - spółką "Z." w W. - podniosła, że z tej umowy nie wynika aby była posiadaczem nieruchomości, ale że jest jedynie najemcą. Podatniczka powtórzyła zarzut zawarty w odwołaniu, że Miasto nie jest właścicielem, ale współwłaścicielem nieruchomości, w której wynajmuje lokal użytkowy, co potwierdzają zapisy w księdze wieczystej. Ponadto nie jest również spełniony wymóg, aby posiadanie podatnika wynikało z umowy zawartej z właścicielem nieruchomości będącym jednostką samorządu terytorialnego, bowiem umowa najmu była zawierana przez skarżącą nie z właścicielem – Miastem W., ale ze spółką "Z.", której gmina przekazała swoje uprawnienia właścicielskie. Na poparcie tych zarzutów skarżąca powołała wyrok NSA z 25 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 446/99). Skarżąca podniosła również, że skoro płaci czynsz najmu nie jest dopuszczalne dodatkowe obciążenie jej podatkiem od nieruchomości, gdyż nie można płacić dwa razy za tę samą czynność.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, iż skoro skarżąca jest najemcą, to w konsekwencji jest też posiadaczem nieruchomości. Według Kolegium spółka "Z." nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż działając w imieniu i na rzecz Miasta W. jest tylko administratorem, a nie posiadaczem nieruchomości. Zgadzając się ze skarżącą, że Miasto W. nie jest jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ale jej współwłaścicielem, Kolegium zwróciło uwagę, iż podatniczka nie kwestionowała tego faktu i była go świadoma. Kolegium uznało także za niezasadny zarzut podwójnego opodatkowania, ponieważ czynsz najmu nie jest podatkiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak stwierdza art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. (będącym konsekwencją zmiany wprowadzonej przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, opubl. w Dz. U. Nr 200 poz. 1683) - podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Przepis ten formułuje więc trzy przesłanki wystąpienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości:
- dany podmiot powinien być posiadaczem nieruchomości lub jej części albo obiektu budowlanego lub jego części,
- nieruchomość powinna stanowić własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,
- posiadanie powinno wynikać z umowy zawartej z właścicielem lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa bądź też z innego tytułu prawnego.
Wbrew twierdzeniu skarżącej konsekwencją zawarcia przez nią umowy najmu jest nie tylko nabycie przez nią statusu najemcy, ale także statusu posiadacza zajmowanej nieruchomości lub jej części. Słusznie w tej kwestii organy podatkowe powołały się na przepis art. 336 Kodeksu cywilnego, który stwierdza, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Tym samym jest więc spełniona pierwsza z przytoczonych przesłanek.
Rozważając istnienie drugiej przesłanki należy stwierdzić, że organy podatkowe słusznie oceniły, iż skarżąca zawarła w istocie umowę najmu z gminą Miasta W. Jak wyraźnie zaznaczono w umowie najmu spółka "Z." działała nie w imieniu własnym, ale w imieniu i na rzecz wskazanej gminy, była więc pełnomocnikiem tej gminy (art. 96 Kodeksu cywilnego). W rezultacie więc zawarta przez Spółkę ze skarżącą czynność prawna (zawarcie umowy najmu) stosownie do art. 95 § 2 Kodeksu cywilnego wywarła skutki bezpośrednio dla reprezentowanej gminy.
Jednakże pomimo zgodnego z prawem stanowiska organów podatkowych w powyższych kwestiach, nie można zdaniem Sądu uznać, iż w przedmiotowej sprawie druga, jak też trzecia z wymienionych przesłanek została spełniona. Z analizy art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że regulacja zawarta w punkcie 4 ustępu 1 tego artykułu ma charakter wyjątkowy. Punkt 1 tegoż ustępu wskazuje bowiem jako podatników wszystkich właścicieli nieruchomości, mogą więc być nimi także Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Natomiast regulacja prawna zawarta w punkcie 4 wskazuje określony krąg właścicieli, tj. właśnie Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego, i w przypadku, kiedy nieruchomości tych szczególnego rodzaju właścicieli będą w posiadaniu zależnym – obciąża obowiązkiem podatkowym posiadaczy zależnych. Zgodnie zatem z zasadą, iż wyjątki należy interpretować ściśle nie można uznać, że na mocy art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na najemcy nieruchomości (lub jej części) również wówczas, kiedy gmina jest jedynie współwłaścicielem wynajmowanej nieruchomości, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd orzekł jak w wyroku.
O kosztach sądowych Sąd orzekł stosownie do art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.