- Sprawa
- sprawy ze skargi Marka R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 27 września 2002 r. (...) w przedmiocie prawo jazdy - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia 8.08.2002 r., (...); (...).
Teza
Obowiązkiem organu jest przechowywanie dokumentów zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach /t.j. Dz.U. 2002 nr 171 poz. 1396/. Ciężar przechowywania dokumentów, o których mowa wyżej nie może być przerzucony na petenta.
Jeżeli skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy i podjął czynności zmierzające do jego wymiany w trybie rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2000 r. w sprawie wymiany praw jazdy /Dz.U. nr 39 poz. 459 ze zm./, to w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu wymienionego dokumentu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany prawa jazdy, organ winien podjąć czynności zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji stwierdzającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Starosty M. z dnia 8 sierpnia 2002 r. (...) odmawiającą Markowi R. wymiany prawa jazdy kategorii AC oraz umarzającą postępowanie w zakresie wymiany prawa jazdy kategorii B -jako bezprzedmiotową.
Jako podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia powołano art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ i par. 5 pkt 2 w związku z par. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2000 r. w sprawie wymiany praw jazdy /Dz.U. nr 39 poz. 459 ze zm./.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż w wyniku weryfikacji dokumentów nie odnaleziono dowodów na wydanie uprawnień do używania prawa jazdy kategorii AB. Nie odnaleziono również dokumentów świadczących o pozytywnym zdaniu egzaminu na prawo jazdy wymienionej wyżej kategorii. W aktach sprawy znajdują się jednak dowody na negatywny wynik egzaminu na kategorię prawa jazdy AB z 1981 r. i pozytywny wynik egzaminu z 6 maja 1991 r. na prawo jazdy kategorii C. Ponieważ w 2000 r. skarżący ponownie składał egzamin na prawo jazdy kategorii B i uprawnienia takie uzyskał, bezprzedmiotowa była wymian tej kategorii prawa jazdy.
Z treści obowiązujących w 1991 r. przepisów rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych /Dz.U. nr 59 poz. 289/ wynika, że prawo jazdy kategorii C może uzyskać osoba posiadająca prawo jazdy kategorii B i posiadająca ukończony odpowiedni kurs dokształcający /par. 2 ust. 1 pkt 2 ppkt b rozporządzenia/. Ponieważ w dokumentach brak dowodu na to, iż skarżący zdał pozytywnie egzamin na kategorię prawa jazdy B przed 6 maja 1991 r., zdaniem organu II instancji, Starosta M. zasadnie odmówił wymiany prawa jazdy kategorii AC.
Decyzję tę zaskarżył Marek R. wnosząc o jej uchylenie skarżący zarzucił, iż prawo jazdy kategorii AB uzyskał po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu w 1981 r. Prawo jazdy zostało mu wydane nie wcześniej niż w roku następnym, przed powołaniem go do zasadniczej służby wojskowej. Następnie ukończył kurs dokształcający na prawo jazdy kategorii C i przez kilkanaście lat korzystał z tego prawa jazdy, a łącznie z prawa jazdy korzystał przez okres ponad dwudziestu lat i nikt nie kwestionował legalności jego uzyskania. Ponieważ nie wymieniono mu prawa jazdy, a musiał posługiwać się samochodem, w 2002 r. zdał ponownie egzamin na prawo jazdy kategorii B. Na koniec skarżący zarzucił bezpodstawne przerzucenie ciężaru obowiązku przechowywania dokumentów, związanych z procedurą uzyskiwania prawa jazdy z właściwego organu na petenta.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł ojej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Obowiązkiem organu jest przechowywanie dokumentów zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach /t.j. Dz.U. 2002 nr 171 poz. 1396/. Ciężar przechowywania dokumentów, o których mowa wyżej nie może być przerzucony na petenta.
Z akt sprawy wynika, iż Marek R. ukończył kurs prawa jazdy kategorii AB w B. W dniu 8 lutego 1983 r. zaświadczenie potwierdzające tę okoliczność wystawił Kierownik Zespołu Zakładów PZMot Zakład w Ż. Nadto w aktach sprawy znajduje się podanie składane przez skarżącego do Urzędu Gminy w D. o wydanie prawa jazdy kategorii AB z dnia 1 listopada 1981 r. Na odwrocie tego podania znajduje się zapis "Potwierdzam otrzymanie prawa jazdy kategorii AB (...) dnia 16 listopada 1981 r. /z podpisem R. Marek/".
W aktach znajduje się arkusz otrzymanych i wydanych druków. Z treści zapisów w tym arkuszu wynika, co następuje: w rubryce otrzymano w pozycji seria zapisano "K", w pozycji numery "0527000" w rubryce wydano druk w pozycji dnia zapisano "16 listopada 1981 r.", w pozycji Nazwisko i imię kierowcy "R. Marek", w pozycji kategoria. Nr prawa jazdy i rok wydania zapisano "AB (...)". Dokumenty te wskazują na to, iż Urząd Gminy w D. w 1981 r. wydał skarżącemu prawo jazdy kategorii AB i kserokopia tego prawa jazdy znajduje się w aktach sprawy.
W aktach sprawy znajduje się nadto pismo Urzędu Rejonowego w Ż. Oddział Komunikacyjny z 16 maja 1991 r. o przesłaniu do Urzędu Gminy w D. akt ewidencyjnych kierowcy Marka R., podanie skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii C wraz ze stosownym dokumentem. Mimo wielu dokumentów, jakie wpłynęły do akt ewidencyjnych skarżącego, w tym także orzeczenia o karze dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów, nikt nie kwestionował prawidłowego uzyskania uprawnień skarżącego do uzyskania prawa jazdy kategorii AB.
Dowodzenie swoich racji po upływie 20-tu lat w sytuacji, gdy do przechowywania stosownych dokumentów uprawniony jest organ administracji, jest niejednokrotnie niemożliwe do przeprowadzenia.
Wydanie dokumentu prawa jazdy poprzedzało wydanie stosownej decyzji administracyjnej /art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym - t.j. Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41/.
Jeżeli nawet organ miał wątpliwości, czy taka decyzja została wydana w 1981 r. i na jakiej podstawie, to nie ulega żadnej wątpliwości, iż wydanie decyzji uprawniającej do prowadzenia pojazdów kategorii C musiało poprzedzać wydanie stosownego dowodu uprawniającego skarżącego do prowadzenia pojazdów ciężarowych w postaci prawa jazdy kategorii AC seria E (...). W obrocie prawnym musi zatem funkcjonować decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego wydana w trybie art. 79 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Jeśli skarżący dysponuje dokumentem w postaci prawa jazdy i podjął czynności zmierzające do jego wymiany w trybie rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2000 r. w sprawie wymiany praw jazdy /Dz.U. nr 39 poz. 459 ze zm./ to w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wydaniu wymienionego dokumentu prawa jazdy, przed wydaniem decyzji odmawiającej wymiany prawa jazdy, organ winien podjąć czynności zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji stwierdzającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów.
Wszelkie istotne wątpliwości w tej sprawie nie mogą być traktowane na niekorzyść obywatela, zwłaszcza, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że mogą być wynikiem zaniedbań pracowników organu.
Mając powyższe rozważania na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.