Uzasadnienie
Starosta B. decyzją z dnia [...].12.2002 r., nr [...] wymierzył L. P. karę pieniężną w wysokości 19.278 zł za wydobywanie w okresie od 09.02.1999 r. do 22.11.1999 r. kruszywa z nieruchomości nr [...], położonej we wsi L., gmina D. K. Od decyzji organu I instancji L. P. złożył odwołanie. W toku postępowania odwoławczego odwołujący się wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o wykonanie i wysłanie na jego adres kserokopii poszczególnych kart sprawy. Jak dowodził, na zapoznanie się z obszernym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie nie pozwalał mu zły stan zdrowia. Kserokopie miały umożliwić stronie przeanalizowanie materiałów sprawy oraz ustosunkowanie się do nich.
Postanowieniem z dnia [...].02.2003 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu wniosku L. P. o wydanie kserokopii wskazanych kart dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] odmówiło wydania w/w kserokopii.
Powołując się na art. 73 § 1 kpa SKO wywiodło, iż przepis ten przyznaje stronom możliwość przeglądania akt oraz prawo sporządzania z nich notatek i odpisów.
Uprawnienia te winny być realizowane przez strony we własnym zakresie. Organ ma jedynie obowiązek zapewnić korzystanie z możliwości prawnych, jakie przewiduje omawiany przepis, w tym utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach przez ich notowanie, wykonywanie odpisów. Brak jest tym samym podstaw do odmowy sporządzenia przez stronę kopii tych pism za pomocą kserokopiarki, jak również innych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji. Mając zaś na uwadze fakt, iż przepis pozostawił stronie sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych, strona nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ odwoławczy. Uprawnieniem strony jest jedynie domaganie się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów – w tym kserokopii z akt sprawy lub wydania jej uwierzytelnionych odpisów, ale tylko wtedy, gdy uzasadnia to ważnym interesem. Zauważono, iż L. P. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. P. wywiódł, iż nie był w stanie w wyznaczonym terminie zapoznać się z całością akt sprawy z uwagi na zły stan zdrowia i rozmiar materiału dowodowego. SKO odmówiło wysłania na adres odwołującego się kserokopii wskazanych przez niego dokumentów, a następnie podczas pobytu skarżącego w siedzibie organu nie wyraziło zgody na wykonanie odbitek ksero. W efekcie pozbawiło to stronę możliwości czynnego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu i miało zasadniczy wpływ na końcowe rozstrzygnięcie jakie zapadło w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...].06.2003 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając jednocześnie, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie uzyskano jednoznacznej odpowiedzi odwołującego się - czy wysunięte żądanie dotyczy wydania kopii uwierzytelnionych dokumentów, czy tylko kopii tych dokumentów (bez uwierzytelnienia).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. P. wywiódł, iż w pismach skierowanych do organów w trakcie postępowania administracyjnego jak również we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w dostateczny sposób wykazał swój ważny interes jak i okoliczności, które uniemożliwiły mu zapoznanie się z aktami sprawy.
W konsekwencji wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując motywy rozstrzygnięcia.
Dodatkowo należy podkreślić, iż L. P. w toku postępowania wyraził chęć sporządzenia przez siebie kopii wskazanych dokumentów z akt administracyjnych sprawy. SKO wykonało kserokopie niektórych kart sprawy, argumentując, iż spełnienie w całości żądania skarżącego przekracza granice grzeczności.
W tym miejscu należy wskazać na zmianę właściwości sądu powstałą w związku z reformą sądownictwa administracyjnego. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargę należy uznać za uzasadnioną, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznawana sprawa i skarga dotyczą kwestii udostępnienia L. P. przez SKO w B. odpisów dokumentów z akt sprawy administracyjnej.
Przedmiotowe zagadnienie regulowane jest przez art. 73 kpa. Przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczno – prawne i związane z nimi z jednej strony obowiązki organu administracji państwowej, a z drugiej odpowiednie uprawnienia strony.
Zgodnie z § 1 powołanego artykułu organ administracji państwowej jest zobowiązany w każdym stadium postępowania umożliwić stronie (jej pełnomocnikowi) przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Prawo do przeglądania akt obejmuje zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów jak również utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie lub sporządzanie odpisów. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, iż strona ma prawo sporządzać notatki i odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, tym samym brak jest podstaw prawnych do odmowy sporządzenia kopii tych pism za pomocą kserokopiarki. Problem sprowadza się jedynie do ustalenia odpłatności za powyższą czynność. (vide: wyrok NSA z 08.04.1998 r., sygn. I SA/Gd 1657/97, LEX nr 35920 oraz wyrok NSA z 29.03.2001 r., sygn. II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26).
Na podstawie art. 73 § 2 kpa strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Ważnym interesem strony może być już samo posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie obciąża organ administracji państwowej jednak tylko wtedy, gdy strona nie ma możliwości sporządzenia odpisów dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia (vide: wyrok NSA z dnia 23.01.1998 r., sygn. I SA/Łd 770/96, LEX nr 31771 i wyrok NSA z dnia 03.06.1997 r., sygn. I SA/Łd 302/96, LEX nr 29358).
Organ w trakcie prowadzonego postępowania winien ustalić w sposób bezsprzeczny treść żądania strony oraz ustalić, która z przedstawionych powyżej regulacji ma zastosowanie w sprawie. Niewyjaśniona w sprawie niniejszej pozostaje kwestia - czy skarżący żądał od organu przesłania uwierzytelnionych odpisów kart akt administracyjnych, czy też chodziło mu o odpisy, o których mowa w art. 73 § 1 kpa. Starania podjęte przez SKO (pisma z dnia 07.04.2003 r. i 12.05.2003 r.) nie doprowadziły do uzyskania w tej materii jednoznacznej odpowiedzi, a na ich podstawie organ odmówił skarżącemu wydania kserokopii poszczególnych kart z akt sprawy. Ustalenie powyższego miało fundamentalne znaczenie w przedmiotowej sprawie, od tego zależał bowiem zakres obowiązków nałożonych przez wskazane wyżej przepisy na organ administracji, bądź też uprawnień przyznanych stronie.
W rozpoznawanej sprawie ponad wszelką wątpliwość skarżący wykazywał ważny interes w żądaniach otrzymania odpisów wskazanych kart sprawy. Interesem tym było uczestnictwo w toczącym się postępowaniu w możliwie pełnym zakresie, czego wyrazem była potrzeba posiadania przez stronę dokumentów, które mogły być wykorzystane przez nią w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na zły stan zdrowia skarżący nie mógł zapoznać się z aktami sprawy w siedzibie organu ani sporządzić ich odpisów, – tak podawał w uzasadnieniu żądania. Skarżący zarówno z uwagi na brak wykształcenia prawniczego, jak i na stan zdrowia nie znał różnicy w sformułowaniach żądania, co nakładało na organ obowiązki z art. 9 kpa. Tych nie wykonano, a sprawę rozpoznano z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego skutkowały uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając sprawę obecnie – zobowiąże SKO skarżącego do sprecyzowania żądania, przystępnie formułując zobowiązanie i wyjaśniając mu różnice prawne w oparciu wniosku o treść art. 73 § 1 kpa, w stosunku do żądania z art. 73 § 2 kpa. Dopiero po jasnym wypowiedzeniu się w danym przedmiocie – rozpozna wniosek zgodnie z żądaniem.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak wyżej.
O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu... w zw. z art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające... wyżej podanych.