Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 19 marca 2002 r., SA/Bk 1327/01

Sprawa

sprawy z wniosku Mariana D. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie SA/Bk 765/00 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2000 r. uchylającym decyzję Wojewody P. z dnia 15 maja 2000 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy ogrodzenia działki - oddala wniosek.

Teza

Przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ przewidziały dla przewodniczących zarządu gmin /wójtów, burmistrzów, prezydentów/ podwójną rolę - z jednej strony organów administracji wydających rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej /art. 39 ust. 1/, a z drugiej, jako członków zarządu gmin, reprezentacji gmin na zewnątrz /art. 31/. Jedynie przy działaniu w pierwszej z wymienionych ról tj. jako organu wydającego decyzje w indywidualnej sprawie wójt lub burmistrz nie może skutecznie występować jako strona w postępowaniu z zakresu administracji publicznej. Jeżeli zaś dana sprawa administracyjna dotyczy interesu prawnego gminy, wówczas gmina występuje w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jako strona a wójt czy burmistrz /prezydent/ może reprezentować tę gminę na zewnątrz i podejmować w imieniu gminy czynności procesowe.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 3 września 2001 r. Marian D. zażądał wznowienia postępowania sądowego w sprawie SA/Bk 765/00 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2000 r., wydanym na skutek skargi Burmistrza Miasta i Gminy S. na decyzję Wojewody P. z dnia 15 maja 2000 r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie sprzeciwu organu architektoniczno-budowlanego wobec zgłoszonego przez Mariana D. zamiaru budowy ogrodzenia działki od strony ulicy S. w S. Mocą tegoż wyroku decyzja wojewody została uchylona.

Składając wniosek o wznowienie ww. postępowania sądowego Marian D. podał, że w dniu 28 sierpnia 2001 r. powziął wiadomość, że Burmistrz Miasta i Gminy S. nie został upoważniony przez Zarząd Miasta i Gminy S. do wniesienia skargi w sprawie SA/Bk 765/00 a jedynie z upoważnienia właściciela ulicy S. tj. gminy reprezentowanej przez zarząd mógł skutecznie wywieść skargę. Burmistrz jest bowiem organem administracji publicznej a nie stroną postępowania administracyjnego. Powyższe wskazuje, że wyrok sądu w sprawie SA/Bk 765/00 został wydany ze skargi podmiotu nie mającego przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, co przemawia za wznowieniem postępowania sądowego z uwagi na ujawnienie nieznanych okoliczności /a istniejących w dniu wyrokowania przez sąd/ co do braku upoważnienia burmistrza przez zarząd miasta do działania w sprawie.

Wojewoda P. bez ustosunkowania się do wniosku o wznowienie postępowania sądowego podtrzymał merytoryczne w sprawie stanowisko zajęte w decyzji wydanej po wyroku Sądu ogłoszonym w kwestionowanym postępowaniu a Burmistrz S. wniósł o oddalenie wniosku o wznowienie postępowania. Podał, że zgodnie z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym burmistrz kieruje bieżącymi sprawami gminy i w tym pojęciu mieści się podpisanie skargi do NSA. Burmistrza S. jako reprezentanta strony traktował także starosta S. i Wojewoda P. Również NSA rozpatrując sprawę nie kwestionował uprawnień Burmistrza w tym zakresie. Ponadto za właściwą reprezentacją przemawia fakt, że zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym decyzję o warunkach zabudowy /z zastrzeżeniem ust. 3a i 3b ustawy/ wydaje burmistrz, po uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych ustawą i przepisami szczegółowymi. Fakt powyższy także przemawia za uczestnictwem Burmistrza S. w postępowaniu przed NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wniosek o wznowienie postępowania sądowego w sprawie SA/Bk 765/00 podlegał oddaleniu.

W pierwszej kolejności wniosek ten został poddany ocenie dopuszczalności. Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nie zawiera samodzielnej regulacji przesłanek wznowienia postępowania sądowego prowadzonego przed tym sądem. W tym zakresie poprzez art. 59 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Przesłanki wznowienia postępowania sądowego wymienia art. 401, art. 401[1] i art. 403 Kpc. Opisana we wniosku strony okoliczność braku należytej reprezentacji strony skarżącej w postępowaniu w sprawie SA/Bk 765/00 /Burmistrz Miasta i Gminy S. zamiast Zarządu Miasta i Gminy S./ mogła być rozważana w aspekcie przesłanki wznowienia postępowania z art. 401 pkt 2 Kpc bądź z art. 403 par. 2 Kpc. Zważywszy jednak na to, że dla żądania wznowienia postępowania sądowego z powodu jego nieważności w następstwie niewłaściwej reprezentacji strony przed sądem tj. w oparciu o art. 401 pkt 2 Kpc, trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania rozpoczyna bieg od dnia dowiedzenia się o wyroku, a o wyroku w sprawie SA/Bk 765/00 Marian D. wiedział od momentu jego ogłoszenia w dniu 7 grudnia 2000 r. /był obecny na rozprawie/, przyjąć należało, że wniosek o wznowienie postępowania na tej podstawie, złożony 3 września 2001 r., jest spóźniony a jako taki już niedopuszczalny.

W tej sytuacji ewentualność wznowienia postępowania mogła być rozważana wyłącznie w aspekcie przesłanki z art. 403 par. 2 Kpc tj. późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Termin trzymiesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania na tej podstawie rozpoczyna bieg dopiero od dnia dowiedzenia się przez stronę o podstawie wznowienia /art. 407 Kpc/ i w sprawie niniejszej byłby zachowany albowiem skarżący we wniosku podaje, iż 28 sierpnia 2001 r. powziął wiadomość o braku upoważnienia Zarządu Miasta i Gminy S. do wywiedzenia przez Burmistrza Miasta i Gminy S. skargi w sprawie SA/Bk 765/00, a wniosek o wznowienie postępowania złożył 3 września 2001 r.

Uznając z powyższych przyczyn wstępnie dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego w sprawie SA/Bk 765/00 w oparciu o art. 403 par. 2 Kpc. Sąd poddał wniosek merytorycznej ocenie. Ta zaś prowadzi do konkluzji, iż Burmistrz Miasta i Gminy S. wywodząc skargę w sprawie SA/Bk 765/00 wcale nie musiał dysponować oddzielnym upoważnieniem zarządu miasta i gminy do wniesienia tejże skargi. Wczytanie się bowiem w treść skargi w sprawie SA/Bk 765/00, jak i w odpowiedź burmistrza na wniosek o wznowienie postępowania, pozwala jednoznacznie przyjąć, że stroną skarżącą w sprawie SA/Bk 765/00 nie był organ gminy ale Gmina S. będąca właścicielem pasa drogowego ul. S. /w którym Marian D. zamierzał usytuować ogrodzenie/, a burmistrz był jedynie reprezentantem tejże gminy. To, że gminie przysługuje w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym status strony postępowania w sytuacji, gdy zakres rozstrzygnięcia obejmuje sferę interesu prawnego tejże gminy, jest w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzone /vide: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1995 r. - II SA 1625/94 -Wokanda 1995 nr 8 str. 33, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2000 r. - SA/Sz 2007/99 - Orzecznictwo w sprawach samorządowych 2001 nr 1 poz. 2/. Gminę zaś na zewnątrz reprezentuje przewodniczący zarządu gminy /wójt, burmistrz, prezydent/ zgodnie z wymogami określonymi art. 26, art. 30 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./. Sporządzanie i podpisanie skargi, jaką gmina składa do sądu administracyjnego, należy do burmistrza jako przewodniczącego zarządu /vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1990 r. - SA/Gd 969/90 - ONSA 1990 Nr 4 poz. 11/. Oddzielna uchwała organów gminy /rady zarządu/ upoważniająca gminę do złożenia skargi do NSA jest zastrzeżona dla zaskarżania rozstrzygnięć nadzorczych zgodnie z art. 98 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Dysponowanie takim oddzielnym upoważnieniem nie jest wymagane przy prowadzeniu przez przewodniczącego zarządu bieżących spraw gminy i reprezentowaniu gminy na zewnątrz. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym, poddanym kontroli Sądu w sprawie SA/Bk 765/00, Burmistrz Miasta i Gminy S. wcale nie był organem decyzyjnym, jak sugeruje skarżący, gdyż postępowanie to toczyło się przed Starostą S. i Wojewodą P. tj. organami architektoniczno-budowlanymi. Nie zachodziła zatem niedopuszczalność skargi z racji wywiedzenia jej przez organ, który w pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie /vide: postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 1997 r. - ONSA 1997 Nr 4 poz. 179/. Przepisy ustawy o samorządzie gminnym przewidziały dla przewodniczących zarządu gmin /wójtów, burmistrzów, prezydentów/ podwójną rolę - z jednej strony organów administracji wydających rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej /art. 39 ust. 1 ustawy/, a z drugiej, jako członków zarządu gmin, reprezentacji gmin na zewnątrz /art. 31 ustawy/. Niewątpliwie jedynie przy działaniu w pierwszej z wymienionych ról tj. jako organu administracji wydającego decyzje w indywidualnej sprawie, wójt lub burmistrz nie może skutecznie występować jako strona w postępowaniu z zakresu administracji publicznej. Jeżeli zaś dana sprawa administracyjna dotyczy interesu prawnego gminy, wówczas gmina występuje w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jako strona a wójt czy burmistrz /prezydent/ może reprezentować tę gminę na zewnątrz i podejmować w imieniu gminy czynności procesowe.

Skoro przywołana formalnie podstawa wznowienia postępowania sądowego okazała się nieprawdziwa, wniosek o wznowienie postępowania, mimo dostrzeżenia niewłaściwego oznaczenia strony skarżącej w wyroku ze sprawy SA/Bk 765/00, podlegał oddaleniu /art. 412 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.