Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 21 maja 1997 r., SA/Bk 1482/95

Teza

Skarżący twierdzi, iż z samochodu korzystał w jakimś stopniu przy prowadzeniu działalności gospodarczej, podobnie jak z mieszkania, telefonu i innych składników swego majątku osobistego. Kwestionuje jednak istnienie związku prawnego pomiędzy tym samochodem i majątkiem ściśle związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organy podatkowe nie wyjaśniły tego, czy przedmiotowy samochód można uznać za element tego majątku. Wymagało to zbadania nie tylko związku prawnego tego pojazdu z majątkiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, lecz także związku faktycznego, to jest zakresu, w jakim ten samochód był wykorzystywany przez podatnika dla celów związanych z działalnością gospodarczą i dla innych celów, nie związanych z tą działalnością. Pominięcie tego mogłoby doprowadzić do absurdalnego wniosku, iż każda rzecz podatnika, nawet sporadycznie użyta w celu związanym z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, nie mogłaby być wyłączona od podatku VAT na mocy art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ w razie jej sprzedaży. Należy też uznać za nieuzasadniony wniosek, iż każda rzecz użyta kiedykolwiek w celu związanym z działalnością gospodarczą, bez względu na datę jej nabycia, stanowi składnik majątku związanego z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, a jej sprzedaż powoduje powstanie obowiązku zapłaty podatku VAT.

Sentencja

1. uchyla zaskarżone decyzje.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Mimo braku osobowości prawnej spółka cywilna /art. 860 i nast. Kc/ -jako podmiot gospodarczy - może być podmiotem praw i obowiązków, w tym również praw rzeczowych /własności rzeczy/. Wkłady wnoszone do spółki przez wspólników jak też i inne składniki majątkowe nabyte i wytworzone w czasie obowiązywania spółki stanowią wspólny majątek wspólników /por. uchwałę SN z dnia 29 lipca 1977 r. III CZP 4/77 - OSNCP 1978 nr 4 poz. 61/. Majątek spółki jest odrębny od majątku osobistego każdego ze wspólników i ma charakter wspólności łącznej. Powstaje on między innymi w drodze wnoszenia do spółki wkładów w postaci własności lub innych praw /art. 861 par. 1 Kc/. Wniesienie do spółki wkładu w postaci ruchomości lub nieruchomości polega na przeniesieniu przez wspólnika własności rzeczy na wszystkich wspólników /w kwestiach tych por. uwagi na str. 419-421 "Komentarza do kodeksu cywilnego" - księga III, tom II, Wydanie 1997 r. - G. Bieńka i innych/.

Wskazanie powyższych zasad prawa cywilnego było niezbędne dla wykazania, że zakupiony w dniu 02.07.1993 r. samochód "Ford-transit" - mimo zawarcia umowy kupna-sprzedaży przez S.S. - mógł wejść do majątku wspólnego spółki cywilnej "B.D. - S.S.". Czy rzeczywiście wszedł on do tego majątku, jak konsekwentnie twierdzą wspólnicy tej spółki, organy podatkowe nie wyjaśniły, dowolnie ustalając, że samochód został zakupiony i stanowił własność S.S. O tym jednak, że samochód ten mógł zostać zarówno wniesiony do majątku spółki jako wkład w trybie art. 861 par. 1 Kc, jak i nabyty wprost na rzecz majątku spółki przez wspólnika upoważnionego w trybie art. 865 i art. 866 Kc, decyduje wola i porozumienie wspólników. Nie można było więc odmówić wiary podatnikowi - bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i uzasadnienia zajętego stanowiska - co do tego, iż do dnia 31.03.1994 r. samochód należał do mienia spółki i przeszedł na jego wyłączną, osobistą własność w wyniku podziału majątku spółki. W tej sytuacji ustalenie organów podatkowych, iż samochód kupił S.S. w celu związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą jest ustaleniem nie mającym dotychczas oparcia w materiale sprawy. Nie uwzględnia ono przede wszystkim faktu, że dłużnik ten stał się właścicielem samochodu jeszcze przed podjęciem działalności gospodarczej w dniu 1.04.1994 r. w nowej formie organizacyjnej - czy to przez zakup na rzecz własną, czy przez uzyskanie go w drodze podziału mienia spółki. Należy też stwierdzić, iż nie ma oparcia w prawie i jest dowolny wniosek, że przejęcie samochodu przez S.S. było równoznaczne z przejęciem związanym z tym samochodem zobowiązań /analiza kontrolna urzędu skarbowego/.

Organy podatkowe uznały, że po dniu 1.04.1994 r. samochód Ford-transit" był składnikiem majątku S.S. związanym z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Sprzedaż tego składnika podlegała więc opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ustalenie to również nie ma wystarczającego oparcia w treści zebranego w sprawie materiału. Skarżący twierdzi, iż z samochodu korzystał w jakimś stopniu przy prowadzeniu działalności gospodarczej, podobnie jak z mieszkania, telefonu i innych składników swego majątku osobistego. Kwestionuje jednak istnienie związku prawnego pomiędzy tym samochodem i majątkiem ściśle związanym ż prowadzeniem działalności gospodarczej. Organy podatkowe nie wyjaśniły również tego, czy przedmiotowy samochód można uznać za element tego majątku. Wymagało to zbadania nie tylko związku prawnego tego pojazdu z majątkiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej, lecz także związku faktycznego, to jest zakresu, w jakim ten samochód był wykorzystywany przez podatnika dla celów związanych z działalnością gospodarczą i dla innych celów, nie związanych z tą działalnością. Pominięcie tego mogłoby doprowadzić do absurdalnego wniosku, iż każda rzecz podatnika, nawet sporadycznie użyta w celu związanym z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, nie mogłaby być wyłączona od podatku VAT na mocy art. 67 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług w razie jej sprzedaży. Należy też uznać za nieuzasadniony wniosek, iż każda rzecz użyta kiedykolwiek w celu związanym z działalnością gospodarczą, bez względu na datę jej nabycia, stanowi składnik majątku związanego z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą a jej sprzedaż powoduje powstanie obowiązku zapłaty podatku VAT.

Skarga słusznie zarzuca też, iż sprawa została rozstrzygnięta bez dokładnego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. Stanowi to naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par 3 Kpa.

Dlatego na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3, a także art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.