Uzasadnienie
W dniu 26 marca 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.-P. wszczął na wniosek Mariana M. -właściciela działki nr 390 położonej we wsi S., postępowanie w sprawie otworów okiennych usytuowanych w ścianie budynku mieszkalnego sąsiada Marka P., właściciela działki nr 391 we wsi S., w odległości 1,40 - 1,50 m od granicy z działką inicjatora postępowania. Marian M. wnosił o likwidację otworów okiennych.
Organ I instancji przeprowadził z udziałem stron oględziny, po czym postanowieniem z dnia 17 maja 2001 r. opartym na treści art. 56 ustawy - Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., zobowiązał Marka P. do przedłożenia do końca czerwca 2001 r. opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych w sprawie realności zagrożenia pożarowego budynkiem mieszkalnym drewnianym z murowaną przybudówką, wzniesionym w 1941 r., po czym po złożeniu opinii decyzją z dnia 23 lipca 2001 r., na podstawie art. 40 i art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. odmówił nakazu likwidacji otworów okiennych we wschodniej ścianie budynku mieszkalnego Marka P. nakazując mu uzyskanie do 31 października 2001 r. pozwolenia na użytkowanie tego obiektu. Organ przyjął za miarodajne oświadczenie inwestora, co do wzniesienia budynku w 1941 r. ale z uwagi na brak okazanego pozwolenia na jego budowę uznał, że obiekt był wzniesiony samowolnie. Art. 333 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli /Dz.U. 1934 nr 39 poz. 216/ nakazywał bowiem uzyskanie pozwolenia właściwej władzy na wzniesienie budynków. W związku z powyższym organ przyjął, że do oceny sprawy mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. z mocy art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Następnie organ przytoczył brzmienie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i stwierdził, że w danym przypadku brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki obiektu, ponieważ rzeczoznawca ds. zabezpieczeń pożarowych stwierdził, że obiekt nie stwarza zagrożenia dla sąsiedniej zabudowy.
W odwołaniu od tej decyzji Mariusz M. wniósł o skontrolowanie prawidłowości usytuowanych okien w ścianie szczytowej budynku sąsiada i powołał się na art. 196 przepisów Prawa budowlanego z 1928 r.
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2001 r. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z 1974 r. a nie z 1928 r. jak wskazuje odwołujący się. W przypadku kwestionowanego obiektu nie zachodzą okoliczności określone art. 37 ust. 1 pkt 1 ani pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, a nadto brak jest podstaw do nakazania dokonania zmian czy przeróbek w budynku, w tym przypadku likwidacji okien w ścianie szczytowej, zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ nie wpływają one na zagrożenie pożarowe dla zabudowy na sąsiedniej działce.
We wniesionej do NSA skardze na tę decyzję Mariusz M. raz jeszcze powołał się na art. 196 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o Prawie budowlanym i zabudowie osiedli oraz na par. 12 ust. 1 rozporządzenia MAGTiOŚ z dnia 14 sierpnia 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i akcentując powyższe przepisy podtrzymał żądanie zlikwidowania okien w Ścianie szczytowej budynku mieszkalnego sąsiada.
Organ administracji wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek z przyczyn innych niż wskazane w skardze.
Prawidłowo, zdaniem Sądu, organ nadzoru budowlanego dla oceny sprawy stosował przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Kwestionowane przez stronę skarżącą otwory okienne w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego Marka P. istnieją w tym budynku od momentu jego wzniesienia tj. wedle oświadczenia, którego to oświadczenia skarżący nie podważa, od 1941 r. Dla dalszego utrzymania tychże otworów okiennych niezbędne było, zatem ustalenie czy cały obiekt został wzniesiony za pozwoleniem budowlanym czy bez, albowiem istnienie zgody właściwych władz /o ile przepisy takiej zgody wymagały oczywiście/ na takie a nie inne usytuowanie obiektu oraz takie a nie inne rozwiązania architektoniczne wyłączałoby w tej chwili możliwość podważania ich trafności. Obiekty budowlane zrealizowane w przeszłości w oparciu o stosowne zezwolenia władz nie muszą, bowiem spełniać aktualnych wymogów technicznych.
Ponieważ w niniejszej sprawie obecny właściciel budynku nie mógł wylegitymować się pozwoleniem na jego budowę a w świetle art. 333 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli, obowiązującym w 1941 r. tj. we wskazanej dacie wzniesienia budynku, takowe zezwolenie było wymagane, organ zmuszony był przyjąć, iż cały obiekt zrealizowany został w warunkach samowoli budowlanej. Do oceny takich samowoli budowlanych mają zastosowanie przepisy dotychczasowe z mocy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ tj. ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Przewidziana artykułem 42 tegoż prawa możliwość legalizacji samowoli istniała jedynie w sytuacji wyeliminowania konieczności nakazu rozbiórki obiektu z art. 37 ustawy. Przepis zaś art. 37 ust. 1 tejże ustawy wskazywał, że obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy /tu bez pozwolenia/ podlegają przymusowej rozbiórce w przypadku stwierdzenia, że:
- znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę /pkt 1/ bądź
- powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia /pkt 2/.
Rozważenie braku przesłanek do orzeczenia przymusowej rozbiórki winno być jednoznacznie czytelne. W niniejszej sprawie organ skoncentrował się wyłącznie na przesłance z pkt 2 art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego czyniąc ustalenia, co do potencjalnych zagrożeń, jakie stwarza budynek mieszkalny Marka P., całkowicie natomiast pominął ocenę zgodności usytuowania budynku w świetle ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W aktach sprawy brak jest bowiem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odnoszących się do działki nr 391, położonej we wsi S., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie powołuje nawet formalnych danych co do obowiązującego prawa miejscowego, co uniemożliwia Sądowi ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego na etapie postępowania sądowego. Powyższe czyni koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji z mocy art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ albowiem dostrzeżona luka w postępowaniu dowodowym organu rzutuje na właściwe zastosowanie w sprawie prawa materialnego.
Ustosunkowując się zaś do zarzucanej przez skarżącego niezgodności usytuowania otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego sąsiada z przywołanymi w skardze przepisami technicznymi. Sąd podkreśla, że w świetle art. 37 ust. 1 pkt 2 starego Prawa budowlanego zaakceptować nie można było w obiekcie budowlanym jedynie takich odstępstw od warunków technicznych, które stwarzały realne niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnie pogarszały warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia. Otwory okienne w ścianie budynku mieszkalnego sąsiada skarżącego, żadnego realnego zagrożenia nie stwarzają.
Powyższe wynika wprost z opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, trafności wniosków której skarżący w ogóle nie podważa. Rzeczoznawca upatruje bowiem zagrożeń w budynku produkcji drzewnej skarżącego i drewnianym ekranie przeciwdźwiękowym usytuowanym w odległości 5,2 m od spornego budynku mieszkalnego sąsiada. Przy uwzględnieniu zasady równego traktowania stron wobec prawa nie może być obojętne to, że okna w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego Marka P. istnieją od 1941 r. i nigdy nie stanowiły - w świetle twierdzeń właściciela - zarzewia konfliktu sąsiedzkiego, natomiast skarżący produkcję drzewną w sąsiednim budynku byłego magazynu GS rozpoczął w 2000 r. mając świadomość, że jest to obiekt odsunięty od budynku mieszkalnego sąsiada na odległość 12,2 m tj. o wiele mniejszą niż wymagana dla obiektów o takim obciążeniu ogniowym /vide: opinia rzeczoznawcy ds. przeciwpożarowych/.
Konsekwencją uwzględnienia skargi było obciążenie organu obowiązkiem zwrotu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania przed NSA zgodnie z art. 59 ust. 1 cytowanej wcześniej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.