Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 14 lutego 2002 r., SA/Bk 1502/01

Rozpoznanie

w dniu 14 lutego 2002 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Mirosława P. na decyzję Wojewody P. z dnia 31 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie uchylenia zameldowania Jolanty W. na pobyt stały - uchyla zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 6 listopada 2000 r.; (...).

Teza

Fakt zameldowania stwarza domniemanie zamieszkania osoby w lokalu, co w sposób oczywisty wpływa na sferę osobistych praw właściciela lub posiadacza tego lokalu. Jednym z przykładów tego wpływu są większe szanse osoby faktycznie korzystającej z budynku mieszkalnego, będącego współwłasnością lub należącego do spadku, do otrzymania na wyłączną własność tego budynku w dziale spadku lub przy zniesieniu współwłasności.

Skarżący ma więc interes prawny w prawidłowym, a więc zgodnym z rzeczywistym stanem, zameldowaniu innych osób w należącym do niego lokalu mieszkalnym. Uzasadnia to więc również jego prawny interes i czyni go stroną w sprawie o anulowanie wadliwego - jego zdaniem - zameldowania.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Mirosław P. działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik swojej matki Beaty P. wystąpił - pismem z dnia 15 maja 2000 r. - o anulowanie zameldowania w dniu 27 maja 1998 r. na pobyt stały swojej siostry Jolanty W. Podniósł, iż mimo zameldowania jej w mieszkaniu przy ul. S. 9/5 w B., na co wyraził on pisemną zgodę, siostra w lokalu tym nie zamieszkała i cały czas mieszka z mężem i synem na ul. K. nr 17.

Jolanta W. wniosła o oddalenie tego wniosku i wyjaśniła, że nieruchomość położona w B. przy ul. S. 9 stanowi spadek po jej zmarłym w 1973 r. ojcu Jerzym P. Stwierdziła, że zajmuje od 1998 r. jeden pokój w znajdującym się na niej domu mieszkalnym, który obecnie remontuje i w którym zamieszka po opuszczeniu czasowo zajmowanego mieszkania przy ul. K. Decyzją z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prezydent B. uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu Jolanty W. na pobyt stały w lokalu nr 5 przy ul. S. 9 w B. i anulował odpowiedni wpis w dowodzie osobistym. Organ ustalił bowiem, iż Jolanta W. nie zamieszkała w przedmiotowym lokalu i stale przebywa w mieszkaniu przy ul. K.

17. W wyniku odwołania się strony od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia 29 września 2000 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu tej decyzji, iż postępowanie przed organami I instancji toczyło się z naruszeniem procedury. Organ nie wyjaśnił bowiem, czy zgłaszający wniosek są stroną w rozumieniu art. 28 Kpa, przesłuchanie świadków nastąpiło bez powiadomienia o tym stron i nie wyjaśniono, czy zaistniały materialnoprawne przesłanki do anulowania zameldowania.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego Prezydent B., decyzją z dnia 6 listopada 2000 r. wydaną na podstawie art. 105 Kpa umorzył postępowanie. Organ ustalił, iż nieruchomość przy ul. S. 9 stanowi spadek po Zofii P. i Jerzym P., a Jolanta W. jako spadkobierczyni tych osób jest jednym ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. W Sądzie Rejonowym w B. są obecnie prowadzone sprawy o dział spadku obejmującego tę nieruchomość i o stwierdzenie jej zasiedzenia przez Mirosława P. Ani Beata P. ani Mirosław P. nie mogą być traktowani jako strony niniejszego postępowania, bowiem jego wynik nie wpływa na sferę ich praw i obowiązków. Ani bowiem zameldowanie, ani wymeldowanie nie powoduje zmian w uprawnieniach do lokalu osób w nim zameldowanych oraz osób mających do niego tytuł prawny. Zameldowanie nie ma bowiem wpływu na prawa i obowiązki innych osób. Organ powołał się przy tym na stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 sierpnia 2000 r. SA/Bk 62/99.

Od decyzji tej odwołał się Mirosław P. W następstwie rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia 18 grudnia 2000 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa - wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2001 r. SA/Bk 123/01.

Po kolejnym rozpoznaniu odwołania Mirosława P. od decyzji Prezydenta B. z dnia 6 listopada 2000 r. Wojewoda P. umorzył postępowanie odwoławcze po uznaniu, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania. Decyzję tę Mirosław P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając błędne uznanie, iż nie jest on stroną postępowania. Skarżący podniósł również w skardze, iż w sprawie zaistniały pełne podstawy do uwzględnienia jego wniosku o anulowanie meldunku Jolanty W. W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona. Uznanie, że Mirosław P. nie jest stroną postępowania o anulowanie zameldowania Jolanty W. nastąpiło z obrazą art. 28 Kpa. Wychodząc od poglądów prawnych formułowanych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym wyroku z dnia 24 sierpnia 2000 r. wydanego w sprawie SA/Bk 62/99, organy uznały, iż wynik niniejszego postępowania nie wpłynie na sferę praw i obowiązków skarżącego. Konstatacja ta jest wynikiem mylnego rozumienia znaczenia meldunku dla osoby zameldowanej i innych osób. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyjaśniano, iż ma on znaczenie rejestracyjne, to znaczy stwierdza, iż osoba zameldowana mieszka pod wskazanym adresem. Nie tworzy on natomiast prawa podmiotowego osoby zameldowanej do lokalu, wbrew temu co powszechnie sądzą osoby starające się o meldunek. Oznacza to, że z faktu zameldowania nie można wyprowadzać wniosku, iż zainteresowanemu służy prawo własności, spółdzielcze prawo do lokalu, prawo najmu, użytkowania itp. Tylko w tym sensie można uznać, że zameldowanie nie ma wpływu na sferę praw innych osób. Brak jest natomiast podstaw do wniosku, iż zameldowanie, stwierdzające fakt zamieszkiwania w konkretnym lokalu, nie ma prawnego znaczenia dla interesów innych osób mieszkających w tym lokalu lub mających do niego prawa.

W rozpoznawanej sprawie nie został ustalony status prawny spornej nieruchomości położonej przy ul. S. 9 w B., gdyż należy do sądu powszechnego. Nie ma jednak wątpliwości, że Mirosław P. jest albo jej wyłącznym właścicielem /o ile jego wniosek o zasiedzenie jest zasadny/, albo współwłaścicielem /jeżeli nieruchomość - jak twierdzi uczestniczka - jest spadkiem po ojcu stron/. Jako właściciel lub współwłaściciel tej nieruchomości Mirosław P. ma interes prawny do zameldowania na niej osób, które tam rzeczywiście mieszkają i pozbawienia zameldowania osób, które nie spełniają tej przesłanki. Pozbawienie go wpływu na prawidłowe zameldowanie innej osoby w należącej do niego nieruchomości prowadziłoby do absurdalnego wniosku, iż właściciel nie ma prawnego interesu w kwestionowaniu zameldowania w jego mieszkaniu osoby trzeciej. Fakt zameldowania stwarza bowiem domniemanie zamieszkania osoby w lokalu, co w sposób oczywisty wpływa na sferę osobistych praw właściciela lub posiadacza tego lokalu. Jednym z przykładów tego wpływu są większe szanse osoby faktycznie korzystającej z budynku mieszkalnego, będącego współwłasnością lub należącego do spadku, do otrzymania na wyłączną własność tego budynku w dziale spadku lub przy zniesieniu współwłasności. Skarżący ma więc interes prawny w prawidłowym, a więc zgodnym z rzeczywistym stanem, zameldowaniu innych osób w należącym do niego lokalu mieszkalnym. Uzasadnia to więc również jego prawny interes i czyni go stroną w sprawie o anulowanie wadliwego - jego zdaniem - zameldowania Jolanty W. Dlatego na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.