Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 1 lipca 1999 r., SA/Bk 1677/98

Sprawa

sprawy ze skargi Anny i Wacława T. na decyzję Wojewody B. z dnia 21 września 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy przekazania na własność garażu i oddania w wieczyste użytkowanie gruntu pod garażem - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; (...).

Teza

Przepis art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ powtarza zasadę wprowadzoną w nie obowiązującym już, uchylonym art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. W wydanych na tle przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. orzeczeniach Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż osobie, która spełniła wymagane w nim warunki, przysługuje - w razie odmowy umownego przeniesienia własności garażu i ustanowienia użytkowanie wieczystego zabudowanego nim gruntu - roszczenie o zobowiązanie Skarbu Państwa lub gminy do złożenia oświadczenia woli o oddanie jej gruntu zajętego pod budowę garażu w użytkowanie wieczyste oraz o przeniesienie własności garażu /art. 64 Kc i art. 1047 Kpc/. Do dochodzenia tego roszczenia jest właściwa droga przed sądami powszechnymi. W sprawie takiej zbędne jest wydawanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, a rozpoznanie istoty sprawy taką decyzją jest niedopuszczalne.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Pismem z dnia 4.05.1998 r. Wacław i Anna T. zwrócili się do Urzędu Rejonowego w S. o nieodpłatne przekazanie im na własność garażu o pow. 18 m2 wybudowanego na działce położonej przy ul. Sz. w S. oraz odpłatne przekazanie gruntu zabudowanego tym garażem o pow. 22 m2. Pismem z dnia 31.07.1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. odmówił uwzględnienia tego wniosku, to jest przekazania wnioskodawcom na własność garażu i w wieczyste użytkowanie części działki o pow. 0,3718 ha, oznaczonej nr geod. 1151/4, położonej w S. i będącej własnością Skarbu Państwa. Jako prawną podstawę decyzji organ wskazał przepis art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ ustalił, że małżonkowie T. nie spełnili przesłanek wskazanych w wymienionym przepisie, gdyż nie wykazali, że wybudowali garaż w oparciu o udzielone im pozwolenia na budowę.

W odwołaniu złożonym od tej decyzji Wacław i Anna T. zarzucili niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewoda B., decyzją z dnia 21.09.1998 r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ ustalił, iż grunt, którego dotyczy wniosek, stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się we władaniu Zespołu opieki Zdrowotnej w S. Na podstawie umowy z 30.06.1986 r. zawartej z tym Zespołem Wacław T. wynajął wybudowany przez siebie garaż na działce nr 1151/4. Garaż ten, łącznie z 23 innymi garażami, został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego Zespołowi Opieki Zdrowotnej w S. Małżonkowie T. nie spełnili więc warunków z art. 21 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie wybudowali garażu na podstawie udzielonego im pozwolenia na budowę.

Na wymienioną ostatnio decyzję małżonkowie T. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucili jej nieważność i podnieśli, iż do rozpoznania wniosku z art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest właściwy tryb postępowania administracyjnego, lecz tryb postępowania cywilnego. Na poparcie tego stanowiska wskazali wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1993 r. - III CZP 68/92 /OSNCP 1993 z. 7-8 poz. 133/ i wyrok z dnia 23 marca 1993 r., III CZP 19/93 /OSNCP 1993 z. 9 poz. 156/.

W odpowiedzi na tę skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentów z uzasadnienia swojej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Artykuł 211 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ stanowi, że osoba, która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała przed dniem 5.12.1990 r. ze środków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność gminy, a także jej następca prawny, mogą żądać nabycia tego garażu na własność oraz oddania w wieczyste użytkowanie gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu, jeżeli jest jego najemcą. Wymieniony przepis w istocie swojej powtarza zasadę wprowadzoną w nie obowiązującym już, uchylonym art. 241 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., przepisie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. W wydanych na tle przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. orzeczeniach Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż zgodnie ze wskazanym przepisem osobie, która spełniła wymagane nim warunki, przysługuje - w razie odmowy umownego przeniesienia własności garażu i ustanowienia wieczystego użytkowania zabudowanego nim gruntu - roszczenie o zobowiązanie Skarbu Państwa lub gminy do złożenia oświadczenia woli o oddanie jej gruntu zajętego pod budowę garażu w użytkowanie wieczyste oraz o przeniesienie własności garażu /art. 64 Kc i art. 1047 Kpc/. Do dochodzenia tego roszczenia jest właściwa droga przed sądami powszechnymi. W sprawie takiej zbędne jest wydawanie jakiejkolwiek decyzji administracyjnej a rozpoznanie istoty sprawy taką decyzją jest niedopuszczalne. Przepisy nie dają bowiem podstawy do rozstrzygania takiej sprawy decyzją administracyjną i organ musiałby działać bez podstawy prawnej /uchwały SN z dnia 16 lutego 1993 r., III CZP 68/92 - OSNCP 1993 z. 7-8 poz. 133 i z dnia 23 marca 1993 r., III CZP 19/93 - OSNCP 1993 z. 9 poz. 156/.

Pogląd prawny podany w wymienionych wyżej orzeczeniach SN jest - wobec analogicznego brzmienia obecnie obowiązującego przepisu art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami - aktualny również w aktualnie obowiązującym stanie prawnym.

Należy więc uznać, że zaskarżone decyzje administracyjne zostały wydane bez podstawy prawnej. Skutkuje to stwierdzenie ich nieważności z mocy art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/ w zw. z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Dlatego na podstawie wymienionych wyżej przepisów i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono jak w sentencji.