Uzasadnienie
Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 26 września 1995 r. na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 6a ust. 1 pkt 2, ust. 4, ust. 5 pkt 2, ust. 6, 8, 9 i 10 w związku z art. 2 ust. 3 pkt 6, art. 7 ust. 1 pkt 5, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ określił P.H.-U. "A.-A." Józef B. w B. zobowiązanie w podatku od towarów i usług w związku z zaprzestaniem wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu z dniem 30 kwietnia 1995 r. w kwocie 19.993,00 zł.
W uzasadnieniu Urząd Skarbowy podał, że Józef B. od dnia 2 stycznia 1990 r. prowadził działalność gospodarczą w postaci jednoosobowej firmy o nazwie P.H.-U. "A.-A." w przedmiocie określonym w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr ewid. (...).
Małżonkowie Łucja W.-B. i Józef B. dnia 3 kwietnia 1995 r. złożyli w Urzędzie Miejskim w B. Wydział Polityki Społeczno-Gospodarczej wniosek o wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej utworzonej przez nich spółki cywilnej P.H.U. "A.-A." Dnia 7 kwietnia 1995 r. organ ewidencyjny wydał stosowne zaświadczenie nr (...), które m.in. zawierało datę rozpoczęcia działalności Spółki cywilnej w dniu 1 maja 1995 r. W ten sposób powołany został do życia nowy podmiot gospodarczy. Automatycznie z dniem 30 kwietnia 1995 r. nastąpiło zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług przez podmiot gospodarczy o nazwie P.H.U. "A.-A." Józef B. Podatnik nie powiadomił Urzędu Skarbowego o dokonanym spisie z natury na dzień zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu /art. 6a ustawy/. Kontrola źródłowa dokumentów księgowych będących w dyspozycji świadczącego usługi na rzecz B. Zespołu Biegłych Rewidentów "M.-A." Sp. z o.o. wykazała, że B. sporządził spis z natury na dzień 30 kwietnia 1995 r. towarów handlowych dla celów podatku dochodowego. Protokołem z dnia 21 lipca 1995 r. został on zobowiązany do uzupełnienia danych zawartych w spisie zgodnie z wymogami przepisów art. 6a ust. 5 pkt 2 i ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług.
Ponieważ podatnik Józef B. nie obliczył i nie odprowadził do Urzędu podatku należnego VAT od towarów, które po nabyciu nie zostały odsprzedane do dnia zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, naruszył przepis art. 6a ust. 5 pkt 2 ustawy z 8 stycznia 1993 r. i w tej sytuacji Urząd Skarbowy na podstawie art. 6a ust. 10 ww. ustawy określił wysokość zobowiązania podatkowego przy zastosowaniu stawki podatku 22 procent.
W odwołaniu od decyzji Józef B. - P.H.-U. "A.-A." podniósł, że nigdy nie było jego i żony zamiarem tworzenie nowego podmiotu gospodarczego w miejsce istniejącego. Fakt zarejestrowania "A.-A." Spółki cywilnej pod nowym numerem ewidencyjnym wynikł z procedury zastosowanej przez Urząd Miejski. Urząd Skarbowy nie uwzględnia faktu, że spółkę tworzą małżonkowie, nie zachodzi tu zatem przypadek przeniesienia w jakiejkolwiek formie własności majątku firmy "A.-A." Urząd nie uwzględnił uwag podatnika zawartych w piśmie złożonym 21 sierpnia 1995 roku co narusza art. art. 8 i art. 9 Kpa.
Podatnik stwierdził też, że towary handlowe będące w posiadaniu "A.-A." w dniu 30 kwietnia 1995 roku zostały w następnych miesiącach sprzedane, a podatek od ich sprzedaży uwzględniony w deklaracjach podatkowych.
Izba Skarbowa w B. zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. W uzasadnieniu podano, że małżonkowie mogą prowadzić działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej bądź też firmy jednoosobowej, chociażby prowadzonej na imię obojga małżonków. Małżonkowie nie muszą zawierać spółki cywilnej między sobą. Decydując się jednak na zawarcie takiej spółki, powinni przestrzegać zasad jej dotyczących.
Art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług, art. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, art. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych wymieniają jako odrębne podmioty gospodarcze: osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej /w tym spółki cywilne/ oraz osoby prawne. Rejestracja spółki cywilnej, chociażby dokonana przez podmiot gospodarczy prowadzący jednoosobowo działalność gospodarczą, pociąga za sobą wszelkie konsekwencje w zakresie opodatkowania.
Działalność prowadzona w spółce mimo, że stanowi kontynuację dotychczasowej działalności jednego z założycieli spółki, jest działalnością nowo podjętą. W związku z tym podatnik będący osobą fizyczną powinien zawiadomić właściwy urząd o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej, sporządzić spis z natury towarów na dzień zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, w terminie określonym w art. 6a ust. 5 pkt 1 ustawy. W przypadku niedopełnienia tych obowiązków Urząd Skarbowy dokonuje oszacowania wartości towarów i określenia wysokości zobowiązania podatkowego przy zastosowaniu stawki 22 procent, podatnik również traci prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Zarzut naruszenia art. 8 i art. 9 Kpa jest niezasadny, gdyż podatnik był informowany o podjętych czynnościach w sprawie, miał możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonego postępowania.
W skardze do NSA Józef B. zarzucił zaskarżonej decyzji nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącego niesłuszne jest twierdzenie organów skarbowych, iż w wyniku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie Miejskim w B. spółki cywilnej P.H.U. "A.-A." został powołany do życia nowy podmiot gospodarczy. Celem było i pozostanie kontynuowanie wcześniej rozpoczętej działalności na imię obojga małżonków. Niesłuszne jest też twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego, że nie może być mowy o kontynuowaniu przez spółkę cywilną działalności prowadzonej przez firmę jednoosobową. Urząd Skarbowy nie uwzględnia bowiem specyfiki spółki cywilnej małżonków. Ponieważ - zdaniem skarżącego - przejęcie aktywów w związku z kontynuacją na imię obojga małżonków działalności wcześniej prowadzonej na imię męża nie jest objęte podatkiem od towarów i usług, decyzję uważa on za niezgodną z prawem.
Nadto niezasadnie organy podatkowe określiły wysokość zobowiązania podatkowego według stawki 22 procent, gdy decyzja została oparta na spisie sporządzonym przez podatnika, a to oznacza, że spis uznany został za rzetelny.
Skarżący podkreślił również, że w trakcie całego postępowania tak przed Urzędem Miejskim jak i Urzędem Skarbowym stosował się ściśle do zaleceń wydawanych przez pracowników. Jeżeli dopuścili się oni błędów, to nie byłoby słuszne obciążanie tymi błędami podatnika.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. podtrzymała swoje stanowisko i szeroko ustosunkowała się do zarzutów skargi, wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
U podstaw przedmiotowej sprawy leży błędny pogląd podatnika, że działalność gospodarcza prowadzona jednoosobowo czy na imię obojga małżonków czy też w formie spółki cywilnej małżonków to w sumie ta sama działalność gospodarcza. To błędne przekonanie przewija się również w skardze. Tymczasem z akt sprawy bezspornie wynika, że na wniosek małżonków Łucji W.-B. i Józefa B. dokonany został w Urzędzie Miejskim w B. w dniu 3 kwietnia 1995 roku pod numerem (...) wpis spółki cywilnej o nazwie P.H.-U. "A.-A." Spółka Cywilna w B. Data rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisana została na dzień 1 maja 1995 roku. W ten sposób powołany został do życia nowy podmiot gospodarczy - spółka cywilna Łucji W.-B. i Józefa B. Spółka cywilna zaliczana jest do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej i stanowi odrębny podmiot gospodarczy zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, art. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, art. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Również zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników /Dz.U. nr 142 poz. 702/ obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz zakłady /oddziały/ osób prawnych, które na podstawie odrębnych przepisów są podatnikami. Małżeństwo mające zawiązaną spółkę cywilną również w świetle ustawy o NIP traktowane jest jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej.
Ponieważ Łucja W.-B. i Józef B. zawiązali spółkę cywilną, nie ma mowy o kontynuowaniu przez ten nowy podmiot gospodarczy w rozumieniu prawa podatkowego działalności gospodarczej prowadzonej jednoosobowo przez Józefa B. i skutkiem tego z dniem 30 kwietnia 1995 r. nastąpiło zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług przez podmiot gospodarczy o nazwie P.H.U. "A.-A." Józef B. Podatnik nie powiadomił Urzędu o dokonanym spisie, nie obliczył i nie odprowadził do Urzędu podatku należnego VAT od towarów, które po nabyciu nie zostały odsprzedane do dnia zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i w związku z tym zasadnie organy podatkowe w oparciu o przepisy art. 6a ust. 1 pkt 2, art. 6a ust. 10 ustawy określiły wysokość zobowiązania podatkowego. Nadmienić należy, że spis z natury zgodnie z przepisami art. 6a ust. 5 i ust. 10 winien być sporządzony dla celów podatku od towarów i usług. Obowiązek opodatkowania VAT dotyczy części posiadanych przez podatnika zapasów towarów, które po nabyciu nie zostały odsprzedane i w stosunku do których przysługiwało podatnikowi prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że dokonane przez Urząd Skarbowy wyliczenie jest niezgodne z podaną wyżej zasadą.
Z tych wszystkich powodów uznając skargę za niezasadną Sąd orzekł jak w sentencji na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.