Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 18 maja 1995 r., SA/Bk 201/94

Teza

1. Rolnik posiadający własne gospodarstwo rolne, ale nie korzystający faktycznie z gruntów wspólnoty, oraz nierolnik ale korzystający z gruntów wspólnoty, nie mogą uzyskać w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych /Dz.U. nr 28 poz. 169/, uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej.
2. Nie można wywodzić swych praw jako spadkobierca w sytuacji, gdy spadkodawcy /ojciec i dziadek/ takich praw do udziału we wspólnocie gruntowej nie posiadali.

Uzasadnienie

Bazyli D., zamieszkały w K., pismem z 16 lutego 1994 r., adresowanym do Rejonowego Referatu Geodezji i Gospodarki Gruntami w H. poinformował, że jest udziałowcem wspólnoty wsi H., z której korzysta, a w szczególności z lasu, i w związku z tym prosi o uwzględnienie go przy podziale wspólnoty.

W odpowiedzi na powyższe pismo, Urząd Rejonowy w H. pismem z 30 marca 1994 r. udzielił informacji, iż w końcowej decyzji z 25 października 1967 r. ustalającej wykaz udziałowców we wspólnocie wsi H., gmina C., nazwiska Bazyli D. i Falej D. nie figurują.

Od powyższego pisma - stanowiska Urzędu Rejonowego, Bazyli D. złożył odwołanie, podnosząc, że zarówno jego ojciec - Jan D., jak i dziadek - Falej D., byli udziałowcami wspólnoty gruntowej wsi H., a on jest ich spadkobiercą.

Kierownik Urzędu Rejonowego w H. potraktował to odwołanie jako wniosek o wznowienie postępowania i decyzją z 1 czerwca 1994 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w H. z 25 października 1967 r. w sprawie ustalonego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie rolno-leśnej mieszkańców wsi H., gmina C. Decyzje powzięto na podstawie art. 149 par. 2 i art. 150 par. 1 Kpa. Odmawiając wznowienia postępowania, organ I instancji stwierdził, że decyzja z 25 października 1967 r. została powzięta po przeprowadzeniu analizy osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, w drodze ustaleń z mieszkańcami wsi H., a następnie decyzja ta została 19 listopada 1967 r. ogłoszona mieszkańcom na zebraniu i wywieszona na tablicy ogłoszeń. Upływ 26 lat od ogłoszenia tej decyzji nie pozwala na wznowienie postępowania.

Warto w tym miejscu podnieść, że z zebranych dokumentów wynika, iż ojciec strony, Jan D., w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia uprawnień do gruntów wspólnoty wsi H. zgłaszał do protokołu z 20 marca 1964 r. swoje prawo do wspólnoty gruntowej, jednakże w decyzji z 15 października 1967 r. byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. nie został ujęty w wykazie uprawnionych z tego powodu, że spadkobiercy Faleja D. nie zamieszkiwali w dacie wydania decyzji na terenie wsi H. i ze wspólnoty gruntowej nie korzystali.

W wyniku złożonego odwołania, Wojewoda B. decyzją z 4 lipca 1994 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z tego powodu, że została ona wydana w trybie art. 8 pkt 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych /Dz.U. nr 28 poz. 169/ oraz upłynęły terminy z art. 146 par. 1 Kpc, uniemożliwiające wznowienie postępowania.

Skargę na powyższą decyzję złożył Bazyli D. W skardze podniesiono zarzuty, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, nie bierze się pod uwagę praw własnościowych skarżącego i jego rodziców; zarówno ojciec, jak i dziadek skarżącego, posiadali grunty na terenie wsi H. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji stwierdził, iż żądanie skarżącego nie może być spełnione z tego powodu, że upływ czasu, o jakim mowa w art. 146 Kpc, niezależnie od przyczyny wznowienia, przesądza o niemożności wznowienia postępowania po 27 latach od uprawomocnienia się decyzji o udziale we wspólności wsi H. Z tych powodów organ II instancji nie mógł uwzględnić żądań skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, uprawnienia do udziału we wspólnocie gruntowej może uzyskać osoba, jeśli posiada własne gospodarstwo rolne oraz w ciągu roku przed wejściem w życie ustawy faktycznie korzystał z gruntów wspólnoty.

Należy podkreślić, że aby osoba mogła uzyskać uprawnienia do udziału we wspólnocie muszą zachodzić jednocześnie obie wyżej wymienione przesłanki. Oznacza to, że rolnik posiadający własne gospodarstwo rolne, ale nie korzystający faktycznie z gruntów wspólnoty oraz nierolnik korzystający z gruntów wspólnoty, nie mogą uzyskać w trybie wymienionej ustawy uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej.

Tym kryteriom nie odpowiada skarżący, który co najmniej na rok przed 1963 r., tj. datą wejścia w życie powyższej ustawy, nie korzystał ze wspólnoty gruntowej we wsi H. W świetle tych przepisów, skarżący nie może skorzystać z uprawnień do udziału we wspólnocie gruntów położonych we wsi H. również jako spadkobierca ojca - Jana D. i dziadka Faleja D. Zgodnie bowiem z ostateczną decyzją byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 25 października 1967 r. ustalony został wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej położonej na terenie wsi H. oraz wykaz posiadanych przez nich własnych gruntów i przysługujących im udziałów we wspólnocie. W wykazie tym nie ma Jana D. /ojca/ i Faleja D. /dziadka/.

Z podanych wyżej względów nie mógł być uwzględniony wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w zakresie uznania uprawnień do wspólnoty gruntowej wsi H. Wojewoda B. ostateczną decyzją z 4 lipca 1994 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z 1 czerwca 1994 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej położonej we wsi H. Zasadniczym argumentem takiego rozstrzygnięcia sprawy był (...) duży upływ czasu od wydania decyzji byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. /z 25 października 1967 r./. Zgodnie bowiem z treścią art. 146 par. 1 Kpa w związku z art. 145 par. 1 Kpa, uchylenie decyzji z powodu wznowienia postępowania nie może nastąpić, jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło ponad 10 lat.

Należy podkreślić ponadto, że nie można wywodzić swych praw jako spadkobierca w sytuacji, gdy spadkodawcy /ojciec i dziadek/ takich praw do udziału we wspólnocie gruntowej nie posiadali.