Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9.04.2001 r. (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.-P., wydaną na podstawie art. 162 par. 1 pkt 1 Kpa, stwierdził wygaśnięcie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.-P. z dnia 26.01.1999 r. (...) nakazującej Romanowi L. wykonanie ściany oddzielenia p.poż. z cegły pełnej gr. 12 cm w ścianie podłużnej garażu na maszyny rolnicze od granicy działki stanowiącej własność Gminy w B. oraz zobowiązującej do uzyskania pozwolenia na użytkowanie po wykonaniu całości robót przedkładając oświadczenie osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane, stwierdzające wykonanie robót budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną w terminie do dnia 30.09.1999 r. Uzasadniając swoją decyzję Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.-P. stwierdził, iż w świetle aktualnej sytuacji prawnej nieruchomości, usytuowany na niej garaż znajduje się w odległości ponad 4 m od granicy działki Gminy B., a tym samym decyzja nakazująca wykonanie ściany oddzielenia p.poż. stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 par. 1 pkt 1 Kpa. Jednocześnie organ ten stwierdził, iż wygaśnięcie ww. decyzji leży w interesie inwestora, a jej wygaśnięcie nie narusza interesów Eugeniusza K. Decyzją z dnia 21.01.2002 r. (...), (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.-P. z dnia 9.04.2001 r. (...) w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Decyzję tą wydano po ponownym rozpoznaniu odwołania Eugeniusza K. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż sprawy związane z wygaśnięciem decyzji zostały uregulowane w przepisie art. 162 Kpa, który stanowi, że:
Organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
W rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji z dnia 26.01.1999 r. (...) stanowiła przedmiot postępowania odwoławczego, w wyniku którego została utrzymana w mocy decyzją drugiej instancji (...) z dnia 22.03.1999 r. Przytoczony wyżej przepis art. 162 par. 1 Kpa daje uprawnienie do stwierdzenia wygaśnięcia tylko organowi, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Zatem zawisłość sprawy nakazania p. L. uzyskania pozwolenia na użytkowanie po uprzednim wykonaniu zmian i przeróbek w garażu na maszyny rolnicze w postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym stanowi przeszkodę w skorzystaniu z uprawnień do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Podobny pogląd wyraził między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 1989 r. /SA/Wr 335/89 - ONSA 1990 Nr 1 poz. 11/.
W przedstawionym wyżej stanie faktycznym i prawnym należało zaskarżoną decyzję z dnia 9.04.2001 r. (...) uchylić w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję wywiódł Roman L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 kwietnia 2001 r. Zdaniem skarżącego, w aktualnym stanie faktycznym i prawnym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z warunkami technicznymi zostało osiągnięte w inny sposób, który nie mógł być przewidziany w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.-P. Nabycie przez niego, w drodze umowy cywilnoprawnej, części działki nr 337 /akt notarialny Rep. A nr 1182/2000 z dnia 23.03.2000 r./ spowodowało spełnienie warunku zachowania odległości usytuowania garażu od granicy sąsiedniej działki, a tym samym wymogów wynikających z przepisów prawa budowlanego. Wykonanie ściany oddzielenia p.poż. z cegły pełnej gr. 12 cm w ścianie podłużnej garażu na maszyny rolnicze od strony granicy działki stanowiącej własność Gminy w B., w świetle istniejącego aktualnie stanu prawnego działki stało się całkowicie bezprzedmiotowe. Zachowane są bowiem wszelkie parametry związane z bezpieczeństwem p.poż. Garaż, będący przedmiotem sprawy, aktualnie znajduje się w odległości większej niż 4 m od granicy działki będącej własnością Gminy B., nie stanowi również naruszenia prawnie chronionych interesów osób trzecich - wynikających z prawa budowlanego /art. 1 ust. 1 pkt 6/.
Nakazanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.-P. wykonania ściany oddzielenia p.poż. nie było podyktowane ochroną prawną interesów K. jako właściciela działki nr 339, a wynikało jedynie z wymogów społecznych, to jest konieczności spełnienia warunków technicznych, z uwagi na brak odległości usytuowanego na działce garażu od granicy sąsiedniej działki, który to warunek skarżący spełnił nabywając część działki nr 337/2 o szerokości około 5 m aktem notarialnym od Antoniny K. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i zostaje uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 162 par. 1 Kpa i naruszenie to miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z przepisem art. 162 par. 1 Kpa organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 162 par. 1 Kpa może być stosowany do decyzji ostatecznych i nieostatecznych i zawsze kompetentny do wydania decyzji w tym trybie jest organ I instancji.
Jak trafnie piszą komentatorzy do Kpa: "Ze względu na to, że przepis art. 162 par. 1 i 2 może być stosowany do decyzji ostatecznych i nieostatecznych, trafnie w wyroku NSA stwierdzono, że zawisłość sprawy przed organem odwoławczym stanowi przeszkodę w skorzystaniu z uprawnienia do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji" /wyrok z dnia 5 grudnia 1989 r. SA/Wr 335/89/ /B. Adamiak, J. Borkowski: Komentarz do Kpa, str. 753/.
Powołując ten sam wyrok organ odwoławczy widzi w jego treści formalną przeszkodę do wydania decyzji w trybie art. 162 par. 1 Kpa Wynika to zapewne z niezrozumienia pojęcia "zawisłości sprawy przed organem odwoławczym".
Z zawisłością sprawy przed organem odwoławczym mamy do czynienia od momentu wniesienia odwołania do momentu wydania decyzji ostatecznej. Ponieważ sprawa jest w toku rozpoznania przez organ odwoławczy, to w tym okresie organ I instancji nie może stwierdzić bezprzedmiotowości swojej decyzji. Natomiast po wydaniu decyzji ostatecznej, stan zawisłości sprawy ustaje i nie ma żadnych przeszkód formalnych do wydania decyzji w trybie art. 162 par. 1 Kpa, jeżeli są tylko przesłanki do wydania takiej decyzji.
W niniejszej sprawie ostateczna decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 22 marca 1999 r., tak więc w dniu wydawania decyzji, w trybie art. 162 par. 1 Kpa, przez organ I instancji, tj. 9 marca 2001 r., nie było stanu zawisłości sprawy przed organem odwoławczym, a więc nie było przeszkody formalnej do wydania decyzji w trybie art. 162 par. 1 Kpa.
Przy ponownym rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy winien merytorycznie ocenić, czy były podstawy do wydania przez organ I instancji decyzji w trybie art. 162 par. 1 Kpa Organ odwoławczy winien ocenić, czy postanowienia decyzji z dnia 26 stycznia 1999 r. (...) nakazujące wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego stały się, czy też nie stały się bezprzedmiotowe w świetle zaszłej zmiany stanu prawnego na nieruchomości i w świetle obowiązujących przepisów prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest wydana z naruszeniem przepisu art. 162 par. 1 Kpa i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.