Uzasadnienie
Decyzją z 28 października 1994 r. (...) Urząd Skarbowy w G. dokonał korekty kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień, wrzesień, październik i listopad 1993 r., a jednocześnie ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 1994 r. w kwocie 138.488.000 zł, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 10 ust. 2 oraz art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. W uzasadnieniu podano, że podatnik nie zaewidencjonował i nie odprowadził podatku z tytułu przekazania towarów w łącznej kwocie 354.207.900 zł, na rzecz Spółki Cywilnej "A." w B.M., należało więc zastosować sankcję przewidzianą w art. 27 ust. 5 powoływanej ustawy.
W odwołaniu podatnik zażądał uchylenia powyższej decyzji w części dotyczącej opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności przekazania towarów innemu podatnikowi. Podkreślano, że spółka cywilna "A." była jedynie potwierdzeniem wspólnie prowadzonej działalności przez Bazylego T. i Jana S., chociaż formalnie przed jej powołaniem działalność ta figurowała na Bazylego T. Decyzją z dnia 30 stycznia 1995 r. (...) Izba Skarbowa w S. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Izba uznała, że stwierdzenia Bazylego T. o prowadzeniu wspólnej działalności z Janem S. przed 1 stycznia 1994 r. nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Faktem jest natomiast założenie spółki cywilnej od dnia 1 stycznia 1994 r. Bazyli T., jako podatnik VAT miał obowiązek zaewidencjonowania przekazanych do spółki cywilnej "A." towarów na łączną kwotę 34.207.900 zł i odprowadzić z tego tytułu należny podatek od towarów i usług /co przewiduje art. 2 ust. 3 ustawy/. Skoro tego nie uczynił, należało zastosować sankcję przewidzianą w art. 27 ust. 5 pkt 1 powoływanej wcześniej ustawy.
W skardze do NSA pełnomocnik Bazylego T. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego.
Zdaniem skarżącego decyzja ta narusza nie tylko prawo, ale też i konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do Państwa i jego organów. W skardze wyjaśniono, że Jan S. i Bazyli T. rozpoczynali działalność gospodarczą w oparciu o umowę z "A." O. W ewidencji działalności gospodarczej jako prowadzący działalność gospodarczą wpisany był Bazyli T. a Jan S. jako pełnomocnik. Ponieważ obydwaj zainteresowani w ten sam sposób angażowali się w osiąganie przychodów, uczestniczyli więc w częściach równych w podziale przychodu. Tak też zgodnie z informacją urzędników skarbowych wypełnili deklarację do podatku dochodowego za rok 1992 r.
Dopiero we wrześniu 1993 r. Urząd uznał, że działalność gospodarcza zainteresowanych bliższa jest w rzeczywistej treści umowie Spółki, niż umowie pełnomocnictwa i zasugerował konieczność utworzenia spółki osób fizycznych. Dla zniwelowania jednak popełnionych również przez siebie błędów Urząd Skarbowy nakazał opłacenie podatku dochodowego od zatrudnienia Jana S. na podstawie umowy o pracę. Podatek ten, a raczej zaliczki, uiszczone zostały zbiorczo, a w parę dni później spisana została umowa Spółki. Na bardzo zbliżonych do pierwotnego stanowiska Urzędu Skarbowego stał również Urząd Gminy w B.M., bowiem nie dokonał wpisu nowego podmiotu gospodarczego, tj. Spółki Cywilnej, a dokonał zmiany w dotychczasowych zapisach rejestru. Nie ma więc w chwili obecnej nowego podmiotu gospodarczego i nowego podatnika, bowiem obecnie Bazyli T. w oparciu o takiej treści wpis do rejestru działalności gospodarczej może funkcjonować w Spółce Cywilnej - twierdzi skarżący. Ponadto, zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie występuje próba przerzucenia wszystkich błędów i niewiedzy różnych organów Państwa na podatnika, przy czym w trakcie jednego postępowania, w tym odwołania złożonego przez podatnika, jego sytuacja stale ulegała pogorszeniu, chociaż wszystkie poczynania podejmował zgodnie z instrukcjami Urzędu. Dlatego skarżący stwierdza, że w demokratycznym Państwie nie może być tak, że podatnik ponosi odpowiedzialność nie tylko za swoją niewiedzę, ale również za błędy organów Państwa, narusza to bowiem konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do jego organów.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała argumenty zawarte w skarżonej decyzji. Nie podzieliła także stanowiska skarżącego odnośnie naruszenia konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do Państwa i jego organów stwierdzając, że nie może być uznane za naruszenie tej zasady działanie nie naruszające prawa nawet jeżeli działanie to nie odpowiada oczekiwaniom strony. A za takie należy uznać postępowanie dotyczące zmiany kwalifikacji prawnej w zakresie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług pomimo, że rozstrzygnięcie to okazało się dla strony niekorzystne.
W ocenie Izby Skarbowej brak jest dowodów na to, iż zaistniała sytuacja została spowodowana błędami lub niewiedzą Urzędu Skarbowego. Niepotwierdzony jest także zarzut, iż wszystkie poczynania podatnik podejmował zgodnie z instrukcją Urzędu. Obowiązkiem organów podatkowych jest wprawdzie udzielanie podatnikom informacji o obowiązującym stanie prawnym, jednakże nie do nich należy kierowanie postępowaniem podatników w zakresie podejmowania działalności gospodarczej - stwierdza Izba Skarbowa i wnosi o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył i stwierdził, co następuje:
Organy podatkowe ustaliły w rozpatrywanej sprawie, że Bazyli T. w grudniu 1993 r. nie zaewidencjonował i nie naliczył podatku VAT należnego od przekazanych nieodpłatnie towarów i wyposażenia w łącznej kwocie 354.207.900 starych zł na rzecz innego podmiotu gospodarczego, tj. s.c. "A." B.M., której był wspólnikiem. Jako podstawę decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w VAT /wraz z sankcją/ Urząd Skarbowy w G. podał: art. 5 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 2 i art. 10 ust. 2 oraz art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług, natomiast Izba Skarbowa w S. skarżoną decyzję oparła na art. 2 ust. 3 pkt 2 powoływanej ustawy.
Wychodząc od ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego Sąd uznał, że organy te winny przede wszystkim ustalić, czy w świetle przepisów o podatku od towarów i usług obowiązujących w grudniu 1993 r. na Bazylim T. ciążył obowiązek podatkowy w tym podatku, tzn. czy czynność przez niego dokonana, a więc nieodpłatne przekazanie towarów i wyposażenia na rzecz nowopowstałej spółki cywilnej, której był wspólnikiem, podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Podane w tym zakresie przepisy w rozstrzygnięciach organów podatkowych dotyczą innych czynności i spraw, niż wskazano wyżej /np. art. 2 ust. 3 pkt 2 ustawy VAT dotyczy objęcia opodatkowaniem czynności przekazania przez podatnika towarów oraz świadczenia usług za potrzeby osobiste podatnika lub innych podmiotów/. W ocenie Sądu, w stanie prawnym obowiązującym w 1993 r. nie było podstawy prawnej do objęcia opodatkowaniem VAT czynności nieodpłatnego przekazania towarów na rzecz innego podmiotu gospodarczego, decyzje organów podatkowych w rozpatrywanej sprawie zostały więc wydane bez podstawy prawnej. Obliguje to Sąd do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji Izby Skarbowej w S. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w G., na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. O kosztach orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.