Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 4 czerwca 2003 r., SA/Bk 42/03

Tezy

W zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu inspektora pracy pracodawca nie może kwestionować zasadności wydania tego nakazu.

Uzasadnienie

Inspektor pracy w S. postanowieniem z 20 listopada 2002 r. po raz drugi nałożył na skarżącą Spółdzielnię Niewidomych w S. grzywnę w kwocie 1.500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w wystawionym 6 września 2002 r. tytule wykonawczym, a dotyczącym nakazu wypłaty wynagrodzeń za pracę w okresie od 1 kwietnia 2001 r. do 31 stycznia 2002 r. dla 77 pracowników i nagród jubileuszowych dla 16 pracowników. Jako podstawę prawną postanowienia wskazał art. 119 par. 1 i art. 121 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./.

W zażaleniu na to postanowienie spółdzielnia wskazała na przyczyny opóźnienia w realizacji zobowiązań wobec pracowników, którymi była trudna sytuacja finansowo-ekonomiczna i płatnicza, podkreślając, że zapłacenie grzywny dodatkowo zachwieje płynnością finansową spółdzielni.

Postanowieniem z 6 grudnia 2002 r. Okręgowy Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu zażalenia, orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego. Organ II instancji stwierdził, że przepis art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwość umorzenia grzywny dopuszcza jedynie na wniosek zobowiązanego po wykonaniu obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym. Spółdzielnia obowiązki określone w tytule wykonawczym wykonała jedynie częściowo. Trudna sytuacja finansowa także nie stanowi przeszkody w nakładaniu kolejnej grzywny, przymuszającej spółdzielnię do wykonania obowiązków pracodawcy.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to postanowienie spółdzielnia domagała się uchylenia zastosowanego środka egzekucyjnego, podkreślając powtórnie, iż wynagrodzenia pracownicze wypłaca z opóźnieniem wyłącznie z powodu skrajnie trudnej sytuacji finansowej. Zastosowany środek egzekucyjny nie służy zrealizowaniu zaległych wypłat, lecz tę realizację opóźnia, gdyż pogarsza sytuację spółdzielni.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę podkreślił, że w zażaleniu na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji organu administracji publicznej zobowiązany nie może - jak to pośrednio czyni skarżąca spółdzielnia - kwestionować trafności nałożenia obowiązków. Oceniając legalność takiego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny sprawdza jedynie, czy doszło do prawidłowego wszczęcia w sprawie postępowania egzekucyjnego, czy grzywna w celu przymuszenia jest właściwie zastosowanym środkiem egzekucyjnym i czy jej wysokość nie przekracza górnych granic określonych ustawą.

W sprawie niniejszej inspektor pracy zobowiązał skarżącą spółdzielnię jako pracodawcę do wypłaty zaległego wynagrodzenia za pracę dla 77 pracowników i nagród jubileuszowych dla 16 pracowników. W dniu 6 września 2002 r. inspektor pracy wystawił tytuł wykonawczy, doręczając go skarżącej spółdzielni wraz z pierwszym postanowieniem o zastosowanym środku egzekucyjnym w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków. Spółdzielnia nie zgłosiła zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a jej zażalenie na pierwsze postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie zostało uwzględnione przez OIP.

Z kontroli inspekcji pracy przeprowadzonej w spółdzielni w listopadzie 2002 r. wynikało, że tytuł wykonawczy wystawiony 6 września 2002 r. nadal nie został w pełni wykonany. Ustalenie to dawało organowi egzekucyjnemu podstawę do nałożenia po raz wtóry środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Pozwalały bowiem na to przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przepis art. 119 par. 1 tej ustawy stanowi, iż ten środek egzekucyjny nakłada się między innymi wtedy, gdy egzekucja dotyczy nałożonego na zobowiązanego obowiązku wykonania czynności, a skarżącą zobowiązano ostatecznym nakazem do obowiązku wypłaty zaległych wynagrodzeń i nagród jubileuszowych dla pracowników. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i na osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej /art. 120 par. 1 ustawy/, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie /art. 121 par. 1 ustawy/, a wysokość nałożonej grzywny nie może przekraczać górnych stawek określonych dla grzywien nakładanych wielokrotnie w art. 121 par. 3 ustawy w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - łącznie 100.000 złotych/.

Zaskarżone postanowienie nie narusza opisanych wyżej przepisów. Trudna sytuacja finansowa spółdzielni nie stanowi przeszkody w stosowaniu środków egzekucyjnych i nie może uzasadniać uchylenia zaskarżonego postanowienia, które znajduje oparcie w powołanych wyżej przepisach prawa.