Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, wy daną dnia 16 stycznia 2002 r. na podstawie art. 138 par. 1 ust. 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Wiesława R. zamieszkały w B. przy ul. B. 24, od decyzji Starosty B. z dnia 23 listopada 2001 r. (...) o odmowie przyznania odszkodowania. Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił, co następuje:
Starosta B. decyzją z dnia 23.11.2001 r. odmówił ustalenia odszkodowania wynikającego z ograniczenia korzystania z praw własności do nieruchomości nr geod. 1584/14 położonej w W., a stanowiącej własność wnioskodawcy, z tytułu ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody dla potrzeb miasta B. Strefa ochronna komunalnego ujęcia wody dla miasta B. została ustanowiona decyzją Wojewody B. z dnia 28 grudnia 1998 r. (...) i obejmuje obszar, na którym znajduje się m.in. wymieniona nieruchomość.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdza, iż zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ odszkodowanie przysługuje, wtedy gdy szkoda nastąpiła w wyniku ograniczeń ustanowionych w strefie ochronnej. Warunkiem ustalenia odszkodowania jest udowodnienie przez poszkodowanego związku przyczynowego pomiędzy ustanowieniem strefy ochronnej, a wystąpieniem szkody. W rozpatrywanej sprawie strona przedstawiła hipotetyczną kalkulację strat jakie poniosła w wyniku ustanowienia strefy. Zakaz stosowania w ustalonej strefie nawozów sztucznych i chemicznych środków ochrony roślin dotyczył tylko formy pylistej dopuszczając stosowanie dostępnych na rynku nawozów sztucznych w formie granulowanej. Przeprowadzona w dniu 15 listopada 2001 r. przez organ I instancji wizja terenowa pozwoliła stwierdzić, iż nieruchomość ta nie była użytkowana od lat, dlatego też trudno w tej sytuacji mówić o stratach. Takowe mogłyby być określone jedynie w sytuacji, gdyby wnioskodawca prowadził uprawy rolne zgodnie z kulturą agrarną, a osiągnął przy tym mniejsze plony, niż sąsiedzi, wskutek ograniczeń spowodowanych zakazami obowiązującymi w strefie.
Rozpoznając odwołanie Wojewoda zważył m.in.:
Zgodnie z art. 61 ust. 1 obowiązującej z dniem 1 stycznia 2002 r. ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229 ze zm./ za szkody poniesione w związku z wprowadzeniem w strefie ochronnej zakazów, nakazów oraz ograniczeń w zakresie użytkowania gruntów lub korzystania z wód, właścicielowi nieruchomości położonej w tej strefie przysługuje odszkodowanie od właściciela ujęcia wody. Artykuł ten wyczerpująco stanowi, iż szkody winny zaistnieć po to by właściciel mógł dochodzić słusznego odszkodowania, czego dowodem jest art. 186 ust. 2 stanowiący - "naprawienie szkody (...) obejmuje pokrycie strat poniesionych przez poszkodowanego". Nie ma tu więc mowy o zaprzestaniu użytkowania gruntów rolnych zgodnie z ich przeznaczeniem i dochodzeń hipotetycznych roszczeń. Ponieważ Wiesław R. nie poniósł faktycznych strat, a jedynie zaprzestał lub nie podjął rolniczego użytkowania gruntów z dniem ich nabycia, brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wiesław R. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący podniósł nadto kwestię właściwości organu kompetentnego do rozpatrzenia sprawy stwierdzając, co następuje: Podstawą prawną wydanej decyzji są tylko przepisy art. 139 par. 1 ust. 1 Kpa. Organ nie wymienił tu przepisu prawa materialnego, a mianowicie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229/, które weszło w życie z dniem 1.01.2002 r. Nie określa ona jednocześnie, czy Wojewoda jest organem właściwym do orzekania w trybie art. 61 cytowanej ustawy. Zmienił się bowiem organ ustanawiający strefę ochronną pośredniego ujęcia wody, którym jest obecnie dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, działający jako administracje specjalne na obszarze większym niż województwo. Toteż, rodzi się wątpliwość, czy w tej sprawie orzekł organ właściwy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwości organu stwierdzono, że zgodnie z przepisem art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne do orzekania o odszkodowaniu właściwy jest wojewoda.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzje organów obu instancji zostały wydane pod rządami dwu kolejnych ustaw. Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 115 poz. 1229/, a utraciła moc ustawa - Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r.
Zgodnie z przepisem art. 204 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., sprawy wszczęte a niezakończone wydaniem decyzji ostatecznej przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpoznaniu w trybie określonym w ustawie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Zastrzeżenia te nie dotyczą odszkodowań za szkody poniesione w związku z uprowadzeniem zakazów, nakazów lub ograniczeń w strefie ochronnej.
Tryb określony w ustawie, uregulowany w dziale VIII ustawy: "Odpowiedzialność za szkody" /art. 185-188/ przewiduje, iż do naprawienia szkód, o których mowa w ustawie, z wyłączeniem przepisów art. 82-88 /wyłączenia nie dotyczą rozpoznawanej sprawy/, stosuje się przepisy art. 186-188 ustawy. Na mocy postanowień tych przepisów zasadą jest, iż w sprawie naprawienia szkód określonych w ustawie właściwa jest droga sądowa, z tym że - na mocy art. 186 ust. 1 ustawy w sprawie naprawienia szkód /innych niż określone w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1/ droga sądowa przysługuje po wyczerpaniu trybu, o którym mowa w ust.
- Zgodnie z przepisem art. 186 ust. 3 prawa wodnego z 2001 r., na żądanie poszkodowanego organu właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy wojewoda, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji, decyzja jest niezaskarżalna.
Gdy chodzi o właściwość organów administracji w nowym prawie wodnym stwierdzić należy, iż wprawdzie do ustanowienia stref ochronnych oraz obszarów ochronnych kompetentny jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej /art. 58 i art. 60 ustawy/, jednakże decyzję w sprawie odszkodowania podejmuje wojewoda. Wynika to z przepisu art. 61 ust. 1 prawa wodnego, zgodnie z którym za szkody poniesione w związku z wprowadzeniem w strefie ochronnej zakazów, nakazów oraz ograniczeń w zakresie użytkowania gruntów lub korzystania z wód właścicielowi nieruchomości położonej w tej strefie przysługuje odszkodowanie od właściciela ujęcia wody na zasadach określonych w ustawie. Jest to odesłanie do przepisów art. 185-188 ustawy, a zatem ustalenie odszkodowania za szkody określone w przepisie art. 61 ust. 1 ustawy następuje w drodze decyzji wojewody.
Decyzja ta jest wszakże niezaskarżalna /art. 186 ust. 3 ustawy/, a stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa /art. 186 ust. 4/. Niezaskarżalność decyzji organu administracyjnego oznacza, iż nie przysługuje od niej odwołanie, ani skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro zatem zaskarżona decyzja Wojewody P. została wydana w dniu 16 stycznia 2002 r., czyli pod rządami nowego prawa wodnego, decyzja ta jako niezaskarżalna nie może być przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Za takim stanowiskiem przemawia również dyspozycja przepisu art. 19 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, stwierdzająca iż Sąd nie jest właściwy w sprawach należących do właściwości innych sądów. A zatem skarga do NSA jest niedopuszczalna.
Dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.