Uzasadnienie
Paweł P. w okresie od 20 lipca 1995 r. do 19 lipca 1996 r. korzystał z zasiłku dla bezrobotnych. Prawo do zasiłku utracił w dniu 20 lipca 1996 r. z powodu upływu okresu uprawniającego do jego pobierania.
W dniu 6 lutego 1997 r. Paweł P. wystąpił do Rejonowego Urzędu Pracy o pokrycie poniesionego już kosztu szkolenia kierowców mającego na celu uzyskanie wyższej kategorii prawa jazdy. We wniosku tym podał, że aby podnieść swoje kwalifikacje w zawodzie kierowcy z kategorii "B" na kategorię "C" i "E", ukończył kurs kwalifikacyjny i zdał odpowiedni egzamin. Kurs ten, którego koszt wyniósł 900 zł, pozwolił mu podjąć pracę w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego.
Decyzją z dnia 24 lutego 1997 r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w P. odmówił Pawłowi P. sfinansowania kosztów szkolenia w postaci kursu mającego na celu uzyskanie uprawnień kierowcy kategorii "C" i "E". W uzasadnieniu tej decyzji podał, iż jedną z form przeciwdziałania bezrobociu jest inicjowanie i finansowanie ze środków Funduszu Pracy kosztów szkolenia bezrobotnych w celu zwiększenia ich szans na uzyskanie zatrudnienia. Finansowanie szkolenia odbywa się na zasadzie skierowania bezrobotnego na to szkolenie przez rejonowy urząd pracy, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że szkolenie takie zapewni uzyskanie pracy. Wnioskodawca jednak nie był kierowany przez organ zatrudnienia na kurs podwyższający kwalifikacje kierowcy, lecz kurs ten załatwił sobie indywidualnie i dopiero po jego zakończeniu wystąpił o zwrot jego kosztu. W takiej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku.
Od decyzji organu I instancji Paweł P. odwołał się, podając, iż udział w kursie kierowców był konieczny dla podwyższenia kwalifikacji zawodowych i późniejszego uzyskania zatrudnienia. Kursów takich nie organizował Rejonowy Urząd Pracy w P. i dlatego odwołujący się sam zapisał się na odpowiednie przeszkolenie, które sfinansował za pożyczone pieniądze. W związku z tym wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie jego wniosku.
Decyzją z dnia 19 marca 1997 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uznał w jej uzasadnieniu, iż zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211/ w przypadku skierowania bezrobotnego na szkolenie koszty tego szkolenia są finansowane z Funduszu Pracy. Z akt sprawy wynika, że Paweł P. odbył szkolenie, na które nie został skierowany, i wobec tego nie spełnia on przesłanki dla zwrotu kosztów.
Na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy Paweł P. złożył skargę, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211/. Twierdził, iż ukończenie kursu podwyższającego kwalifikacje kierowcy było konieczne do uzyskania pracy. Skarżący starał się o skierowanie na taki kurs organizowany w E., lecz w Rejonowym Urzędzie Pracy odpowiedziano mu, że Urząd nie może mu pomóc. Urząd nie dał mu skierowania na kurs i skarżący musiał ponieść jego koszt, pożyczając na ten cel pieniądze. Ostatecznie, po zdaniu egzaminu na prawo jazdy wyższego stopnia, skarżący uzyskał pracę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w (...) wnosił o jej oddalenie i odwołał się do stanowiska zajętego przez siebie w treści zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznanie skargi wymaga szerszego spojrzenia na przepisy regulujące zasady i formy przeciwdziałania bezrobociu, w tym odnoszące się do szkolenia bezrobotnych.
Z art. 11, art. 14 pkt 1 i art. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211 ze zm./ wynika, iż jedną z podstawowych form przeciwdziałania bezrobociu i łagodzenia jego skutków jest szkolenie bezrobotnych. Obowiązki te w imieniu państwa wykonują organy zatrudnienia /art. 11/. W szczególności do obowiązków rejonowych urzędów pracy należy inicjowanie i finansowanie szkolenia bezrobotnych /art. 14 pkt 1/.
Szczegółowe zasady, według których te obowiązki powinny być wykonywane, określa art. 15 wymienionej wyżej ustawy. W myśl ust. 2 tego artykułu rejonowy urząd pracy kieruje bezrobotnego na wskazane przez niego szkolenie, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że szkolenie to zapewni uzyskanie pracy, koszt tego szkolenia nie przekroczy dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia, a także jeżeli spełniony jest przynajmniej jeden z warunków przewidzianych w art. 15 ust.
- W wypadku skierowania bezrobotnego na szkolenie koszty tego szkolenia są finansowane z Funduszu Pracy /art. 16 ust. 3 ustawy/.
Z brzmienia tych przepisów, a także z ustawowej definicji kosztów szkolenia /art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy/ wynika, iż koszty szkolenia są zwracane bezrobotnemu, gdy został on skierowany na to szkolenie przez rejonowy urząd pracy i gdy spełnione są inne warunki określone w art. 15 ustawy. Jednakże w rozpoznawanej sprawie wystąpiły szczególne okoliczności: bezrobotny twierdzi, że prosił o skierowanie go na szkolenie, lecz organ administracji nie rozpoznał jego wniosku i wyjaśnił, iż nie jest w stanie udzielić mu pomocy. W następstwie tego bezrobotny sam poniósł koszty szkolenia, uzyskał wyższe kwalifikacje zawodowe i w końcu znalazł pracę. W rzeczywistości więc poniósł on koszty i spełnił obowiązki, które spoczywają na organach zatrudnienia.
Gdyby taka była rzeczywiście sytuacja /dotychczas znane są wyłącznie jednostronne wyjaśnienia Pawła P., gdyż stan faktyczny nie był przedmiotem postępowania dowodowego/, wówczas należałoby uznać, iż odmowa pokrycia kosztów szkolenia tylko z tej przyczyny, że bezrobotny nie był kierowany na szkolenie, stanowi swoistą, nieuzasadnioną karę za inicjatywę bezrobotnego i bezczynność urzędu. Sytuacji takiej niewątpliwie nie da się pogodzić z wynikającą z Konstytucji ideą państwa prawnego, a także z obowiązkami organów administracji wynikającymi z przepisów art. 6-9 Kpa.
Aby nie dopuścić do powstania takiej sytuacji, należy przyjąć, że jeżeli bezrobotny rozpoczął z własnej inicjatywy szkolenie, a dopiero później złożył do organu zatrudnienia wniosek o sfinansowanie jego kosztu, organ ten powinien dokonać oceny zasadności i celowości szkolenia podjętego przez daną osobę. Gdy ocena ta wypadnie na korzyść bezrobotnego, a jednocześnie rejonowy urząd pracy dysponuje środkami Funduszu Pracy przeznaczonymi na szkolenie, złożony przez tę osobę wniosek należy uwzględnić. Taki pogląd prawny wyraża również A. Kosut w "Komentarzu do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu" /Gdańsk 1996, str. 58/.
Ocenę taką należy przeprowadzić z zastosowaniem ustawowych kryteriów przewidzianych w art. 15 ust. 1- 4 wymienionej wyżej ustawy. Wymaga to oczywiście odpowiedniego wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy.
Organy obu instancji nie wyjaśniły tych okoliczności z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa. Zaskarżona decyzja więc narusza wymienione przepisy, a także przepisy art. 14, art. 15 i art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211 ze zm./ przez błędne przyjęcie, że w opisanej w sprawie sytuacji są bezwzględne przeciwwskazania do zwrotu skarżącemu kosztów szkolenia.
Dlatego na mocy 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.