Uzasadnienie
Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., powołując przepisy art. 207, art. 21 § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 45 ust. 6, art. 27 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1, 3, 9, art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) określił J. i A. M. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1995 r. w wysokości – 199.913,40 zł, zaległość podatkową w kwocie 81.000,00 zł, wysokość odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości – 205.143,40 zł. W uzasadnieniu podano, że przeprowadzone postępowanie podatkowe wykazało, iż w 1995 r. Spółka z o.o. "P." przekazała na rachunek bankowy A. M. kwotę 180.000,00 złotych w oparciu o postanowienia umowy agencyjnej zawartej w dniu 05.04.1995 r. w W. pomiędzy Spółką "P." a A. M. Zgodnie z § 1 przedmiotowej umowy Spółka "P." występująca jako agent, zobowiązała się do pośredniczenia w okresie od 05.04 – 31.12.1995 r. w obrocie akcjami i udziałami prywatyzowanych przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z § 3 umowy, zlecający – A. M. miał uzyskać dochód netto w wysokości 430.050,00 zł. Agent dokonał zakupu i sprzedaży akcji we wrześniu 1995 r. W dniu 01.09.1995 r. Spółka "P." zakupiła od firmy "W." w imieniu zlecającego A. M. akcje Spółki "E." S.A. za kwotę 733.348,80 zł, bez angażowania środków finansowych zlecającego, a następnie w dniu 16.09.1995 r. akcje te sprzedano firmie "H." za 913.365,72 zł.
Na podstawie zgromadzonego materiału ustalono, że obrót akcjami dokonywał się pomiędzy firmami "H." i "W." mającymi swe siedziby w P. Firmy te reprezentowane były przez dwie osoby – J. K. i D. S. Zeznania J. K. pozwoliły na stwierdzenie, że firma "H." została utworzona w celu dokonywania obrotu akcjami nie dopuszczonymi do obrotu publicznego. Jeszcze przed zarejestrowaniem Spółki J. K. wiedział, że firma będzie działała w ramach systemu, którego centrala mieści się w W. J. K. zeznał, że nie brał udziału w żadnych transakcjach i nie wiedział na jakich zasadach ustalano cenę sprzedaży poszczególnych akcji. Jego rola ograniczała się do podpisywania szeregu dokumentów.
D. S. opisała w identyczny sposób działalność firmy "W.".
A. M. uzyskał z tej transakcji 180.000,00 zł. Organ podatkowy uznał, że w istocie kwota ta stanowiła dochód z innego źródła przychodu – art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a umowa z dnia 05.064.1995 r. zawarta została pomiędzy stronami dotyczyła czynności pozornej obrotu akcjami przedsiębiorstwa "E." S.A.
A. M. był założycielem i udziałowcem Spółki "F.", która to Spółka powiązana była gospodarczo zarówno ze Spółką z o.o. "P." i brała udział w tzw. systemie powiązań gospodarczo-finansowych "W." polegającym na organizowaniu fikcyjnych operacji finansowych umożliwiającym maksymalne obniżenie podatku dochodowego podmiotów gospodarczych uczestniczących w tym systemie. Spółka z o.o. "F." uczestniczyła w tym systemie za zgodą osób zarządzających tą Firmą, a w tym też i A. M. W ocenie organu podatkowego kwota 180.000,00 złotych przekazana przez Spółkę z o.o. "P." z tytułu rzekomej sprzedaży akcji, w rzeczywistości stanowiła formę zapłaty "wynagrodzenia" dla udziałowców i osób zarządzających Spółką z o.o. "F." za uczestnictwo tej ostatniej w systemie powiązań finansowo-gospodarczych "W.". W tej sytuacji kwota 180.000,00 zł stanowiła dochód z innych źródeł przychodów (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy), który podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i winien być wykazany w zeznaniu rocznym za 1995 r.
Odwołując się od powyższej decyzji J. i A. M. zarzucali, że wydana ona została z obrazą przepisów art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 123§1, 133, 145, 146, 150, 200 i 211 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu skargi podniesiono nadto zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70§1 ustawy Ordynacja podatkowa). Zobowiązanie podatkowe dotyczyło bowiem roku podatkowego 1995, a zatem termin płatności podatku upływał z dniem 30.04.1996 r. Przedawnienie zobowiązania podatkowego nastąpiło zatem z dniem 31.12.2001 r. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została 27.12.2001 r., a stronie doręczono ją dopiero 08.01.2002 r.
W konsekwencji domagali się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Izba podzieliła stanowisko Urzędu Skarbowego w B. co do oceny prawnej przychodu skarżących w kwocie 180.000,00 zł. Ustosunkowując się do wniosku o umorzenie postępowania wyjaśniła, że podatek dotyczy 1995 r. i pięcioletni termin do wydania decyzji określającej jego wysokość winien być liczony od dnia 1.01.1997 r. i upływał z dniem 31.12.2001 r. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 31.12.2001 r., a więc przed upływem terminu wynikającego z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
J. i A. M. na decyzję Izby Skarbowej w B. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzucili, że wydana ona została z naruszeniem przepisów art. 2 ust. 1 pkt. 4 i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez przyjęcie, że dochód ze sprzedaży akcji stanowił dochód z innych źródeł. Naruszono też, zdaniem skarżących, przepisy art. 70§1, 123, 133, 145, 146, 150, 200, 208§1, 211 i 226§1 Ordynacji podatkowej.
W konsekwencji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku w dniu 26 kwietnia 2002 r. Stosownie do regulacji wynikającej z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.
Zarzut skarżących dotyczący przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. jest uzasadniony. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowało, że wydanie decyzji deklaratoryjnej przez organ pierwszej instancji nie przerywa biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 Ordynacji podatkowej – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Pogląd ten wypowiedział Sąd w wyrokach z dnia 19 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 917/99 i III SA 948/99 (omówione przez sędziego Grzegorza Borkowskiego w "Glosa" grudzień 2000 r.,
- 34-36). Ponieważ zagadnienie to budziło w dalszym ciągu wątpliwości prawne, przeto Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą Siedmiu Sędziów z dnia 6 października 2003 r. w sprawie oznaczonej sygnaturą: FPS 8/03 na pytanie "Czy zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli urząd skarbowy doręczył podatnikowi decyzję określającą wysokość podatku przed upływem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a doręczenie decyzji organu odwoławczego – utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji – nastąpiło już po upływie tego terminu", podjął uchwałę o treści: "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926) upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego". Powołana uchwała podjęta została w związku z pytaniem prawnym skierowanym w niniejszej sprawie.
Skład orzekający Sądu rozstrzygający sprawę poglądy powyższe podziela.
W sprawie bezspornym jest, że decyzja Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2002 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 10 kwietnia 2002 r. (potwierdzenie odbioru). Decyzja wyżej wymieniona dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego skarżących J. i A. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. Niewątpliwym więc jest, że decyzja organu odwoławczego została doręczona po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z przepisów art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, stosując przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów prawa materialnego. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i art. 205§1 wyżej powołanej ustawy.