Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 21 marca 1996 r., SA/Bk 567/95

Teza

Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ w wypadkach gospodarczo lub społeczne uzasadnionych zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę mogą być umorzone w całości lub w części.

Umorzenie takie ma charakter fakultatywny. Ryzyko produkcyjne jest ponoszone w gospodarce rynkowej przez każdego producenta rolnego i nie powinno być podstawą umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 31 ust. 1 ww. ustawy.

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 27 lutego 1995 r. (...), wydaną po rozpatrzeniu odwołania J.H. od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 18 listopada 1994 r., odmawiającej umorzenia zaległego podatku rolnego za rok 1992 i 1993, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił co następuje: Wniosek o umorzenie zaległych należności podatkowych zainteresowany uzasadniał trudnymi warunkami gospodarowania wynikającymi z niskiej kultury rolnej dzierżawionych ziem, a także ogólnie trudną sytuację ekonomiczną rolnictwa. Odmowę umorzenia zaległych należności Wójt Gminy uzasadniał tym, że w gospodarstwie podatnika nie zaszły jakieś niemożliwe do wyjaśnienia wydarzenia, które w znacznym stopniu osłabiły ekonomicznie gospodarstwo. W odwołaniu podatnik podniósł, iż poniósł duże nakłady na remont budynków poniósł także nieprzewidzianą stratę spowodowaną pożarem kombajnu.

Zdaniem organu odwoławczego przepis art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j.: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 468./ ma charakter wyjątku od zasady powszechności podatków. Słusznie zatem organ I instancji przyjmuje, iż ma on zastosowanie w sytuacjach nadzwyczajnych zdarzeń, które walczą w istotny sposób oddziaływają na sytuację gospodarczą podatnika. W działalności rolniczej powinno się zakładać pewien stopień ryzyka spowodowany warunkami pogodowymi, awariami sprzętu czy też upadkami zwierząt. Odwołujący się powinien też znać i brać pod uwagę w swych kalkulacjach stan gruntów, jakie bierze w dzierżawę. Przy podejmowaniu działalności gospodarczej należy też uwzględniać obciążenie podatkami, związanymi z podejmowaną działalnością. Także uszkodzenie kombajnu spowodowane pożarem, przy dużych rozmiarach gospodarstwa, nie ma decydującego wpływu na sytuacje ekonomiczną gospodarstwa. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zakwestionowania decyzji wójta Gminy P. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.H. zwraca się z prośbą o rozpatrzenie sprawy umorzenia podatku. Uzasadnia to złym stanem dzierżawionych gruntów. Skarżący wyjaśnia, iż nie płacił podatków, ponieważ w 1992 r. "nie miał zbiorów", a w 1993 r. pomimo uzyskanych minimalnych dochodów, to jednak koszty były wyższe, ponieważ rozpoczął modernizację budynków gospodarczych. Poniósł również duże koszta na remont hydroforni. Skarżący podkreśla, że zatrudniał w latach 1992 i 1993 i nadal zatrudnia 25 pracowników stałych, "od których odprowadza podatek oraz ubezpieczenie społeczne". Skarżący nie jest w stanie zapłacić zaległego podatku w kwocie około 300 mln zł, ponieważ brak mu środków finansowych ponadto w sierpniu 1994 r. spłonął mu kombajn, co powiększyło jego wydatki. Skarżący podnosi także okoliczność, iż przysługuje mu ulga inwestycyjna w podatku rolnym.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację z uzasadnieniem decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sad Administracyjny dokonuje kontroli decyzji administracyjnych wyłącznie w zakresie ich zgodności z prawem i może wzruszyć decyzję tylko wtedy, gdy ustali, że narusza ona w sposób istotny prawo. Nie bada natomiast decyzji z punktu widzenia ich celowości, słuszności i zgodności z zasadami współżycia społecznego, chyba, że przepis stanowi inaczej. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych z dnia 19 grudnia 1980 r. w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę mogą być umorzone w całości lub części. Podkreślić przede wszystkim należy, że umorzenie ma charakter fakultatywny i może, lecz nie musi nastąpić. Za gospodarcze uzasadnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych skarżący uważa sytuację uzyskiwania niskich plonów w pierwszych dwóch latach gospodarowania na gruntach, ponoszeniem kosztów na modernizację budynków gospodarczych i remont hydroforni, a także okolicznością spalenia się kombajnu w 1994 r. Zdaniem Sądu żadna z przytoczonych okoliczności nie może być uznana za wyjątkową w takim stopniu, aby uzasadniała umorzenie zaległości podatkowych. Ryzyko wysokości plonów jest ryzykiem ponoszonym w gospodarce rynkowej przez każdego producenta rolnego, który może to ryzyko ubezpieczyć lub doprowadzić do jego rozłożenia na przykład poprzez umowę z jednostką kontaktującą. Ryzyko produkcyjne w rolnictwie, a w szczególności ryzyko prowadzenia dużych obiektów gospodarczych dzierżawionych od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, nie może być przerzucane na organy administracji samorządowej. Gdy zaś chodzi o nakłady poczynione na inwestycje i modernizację /obiekty gospodarcze, hydrofornia/, zagadnienie to może być rozważane jako podstawa do ubiegania się o uzyskanie ulgi podatkowej, nie zaś w płaszczyźnie umorzenia zaległych należności podatkowych. Sąd podziela również ocenę organu odwoławczego, że uszkodzenie kombajnu, spowodowane pożarem, przy dużych rozmiarach gospodarstwa, nie ma decydującego wpływu na sytuację ekonomiczną gospodarstwa.

Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.